تاريخ، فلسفو ۽ سياست

سنڌ ۾ مڊل ڪلاس جي اوسر

ھن ڪتاب ۾ محمد جمن ڄامڙي مڊل ڪلاس جي اوسر، سنڌ ۾ تعليم جي اھميت، سنڌ ۾ بدانتظامي جي سببن، سنڌ ۾ پاڻيءَ جي اھميت، سنڌ جي زراعت، سنڌ جي سياسي ڪوتاھ نظري، قيادت جي فقدان، ڪراچيءَ جي اھميت، وفاق ۾ ملازمتن جي مسئلن، سول ۽ ملٽري بيوروڪريسي، سنڌ ۾ قدرتي وسيلن، سنڌ جي زمينن جي ڦرلٽ، سنڌ ۾ وڏيرا شاھي جي راڄ، سنڌي ڪاموري جي ڪردار، اسلام آباد ۾ سنڌي ملازمن جي مسئلن، ڪاپي ڪلچر ۽ تعليم جي فقدان، سنڌ ۾ فني تعليم جي اھميت، سميت کوڙ سارن مسئلن ۽ انھن جي حل تي لکيو آھي.

Title Cover of book سنڌ ۾ مڊل ڪلاس جي اوسر

سنڌ جي صوبائي خودمختياري

انگريزن جي سنڌ تي قبضي ڪرڻ کان بعد سنڌ صوبي کي انتظامي طور بمبئي پريزيڊنسي جي هيٺ 1843ع کان 1936ع تائين رکيو. سنڌ کي بمبئي پريزيڊنسي کان واپس پنهنجي اصل صوبائي حيثيت ڏيارڻ خاطر قائد اعظم جي پيش ڪيل چوڏانهن نقطن ۾ نائون نمبر نقطو مسلم ليگ جي گڏجاڻي ۾ مارچ 1929ع ۾ پيش ڪيو ويو جنهن جي نتيجي ۾ انڊين ايڪٽ 1935ع جي سيڪشن 40(3) جي تحت سنڌ پهرين اپريل 1936ع تي صوبي جو درجوماڻيو ۽ صدر مقام ڪراچي جو شهر منتخب ڪيو ويو، جيڪو پاڪستان جي وجود تائين سنڌ جي گادي جو هنڌ رهيو. پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ شرط ڪراچي مرڪزي حڪومت جو پڻ گادي جو شهر رهيو، جيڪو ون يونٽ کان بعد ڪراچي سنڌ جي گادي جو شهر ٿي ويو جيڪو اڄ تائين آهي ۽ ان شاء الله هميشه رهندو.
سنڌ صوبي جي حيثيت اختيار ڪرڻ کان بعد سنڌ اسيمبلي جي قانونسازي لاءِ ست فيبروري 1937ع تي سٺ (60) سيٽن تي اليڪشن ڪرائي وئي، جنهنجو پهريون اجلاس موجوده سنڌ هاء ڪورٽ سنڌ جي بلڊنگ ۾ منعقد ٿيو، جنهن جي صدارت ديوان بهادر هيرانند کيمچند ڪئي. جنهن ۾ سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي 22 ميمبرن سان وڏي پارٽي ٿي اُڀري. ٻئي نمبر تي سنڌ پيپلز پارٽي 4 ميمبرن، سنڌ آزاد پارٽي 3 ميمبر ۽ آزاد ميمبر 9 ڪل 38 ميمبر مسلمان باقي 22 غير مسلم سيٽن تي سنڌ هندو مهاسبا 11 ميمبر، ڪانگريس 8 ميمبر، آزاد ٻه ميمبر هڪ انڊين ليبر پارٽي ڪل سٺ (60) ميمبرن جي اسيمبلي جي چونڊ ٿي.سنڌ مسلم پيپلز پارٽي جو سربراه سر غلام حسين هدايت الله سنڌ جو پهريون وزيرِاعظم چونڊيو ويو، جيڪو اپريل 1937ع کان 23 مارچ 1938ع تائين رهيو، جنهن کان پوءِ خان بهادر الله بخش سومرو وزيرِاعظم منتخب ٿيو، اهڙي طرح مير بنده علي ٽالپر، الله بخش سومرو ۽ سر هدايت الله غلام حسين پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ تائين وڏا وزير رهيا.
اهڙي طرح پهريون اسپيڪر سنڌ اسيمبلي ديوان ڀوج سنگه هڪ سال لاءِ رهيو انهي کان بعد سيد ميران محمد شاهه 1938ع کان 1948ع تائين رهيو.
سنڌ جي پهرين اسيمبلي جي انتخاب لاءِ سنڌ ۾ ڪل ووٽ ڏيڻ جي لائق صرف 639043 ڇه لک اوڻيتاليه هزار ٽيتاليه ووٽر هيا، جن 60 اسيمبلي ميمبرن جي چونڊ ڪئي.
سنڌ جي پهرين اسيمبلي ۾ چونڊجي آيل ميمبرن تي نظر ڦيرائبي ته توهان کي
• سردار 10
• خانبهادر 9
• سيد 7
• ٽالپر مير 5
• نواب ۽ مخدوم 6
فقط هڪ عوامي ماڻهون شيخ عبدالمجيد سنڌي هيو.