شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

Author Name

مرزا قليچ بيگ سنڌي ادب جو سرموڙ اديب، سنڌي ادب جو سچو خدمتگار ۽ سنڌي ادب جي خزاني ۾ بي بھا تخليقون ڏيندڙ شخصيت ٿي گذريو آهي.

شمس العلماءُ مرزا قليچ بيگ ولد فريدون بيگ، 4 محرم 1270ھ مطابق 7 آڪٽوبر 1853ع ۾ ضلعي حيدرآباد سنڌ جي ڳوٺ ”ٽنڊي ٺوڙهي“ ۾ ڄائو. سندس ابتدائي تعليم ڳوٺ جي مدرسي ۾ آخوند محمد شفيع وٽان ٿي. جتان قرآن پاڪ ناظران پڙهي پورو ڪيائين. مرزا قليچ بيگ جو ڳوٺ حيدرآباد کان اٽڪل 2 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ھوندو ھو ۽ ھو اتان کان روزانو پنڌ ڪري حيدرآباد تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ايندو هو، ڳوٺان نڪرڻ بعد پھريان سنڌوءَ جي آخوند ولي محمد وٽ ويندو هو ۽ پوءِ آخوند صاحب کين اسڪول ۾ خود وڃي ڇڏي ايندو هو. نھايت ذھين ھئڻ ڪري پھرين کان انگريزي تائين پھريون نمبر ايندو رهيو.

هن ادبي کيتر ۾ ڪم ڪندي سنڌيء سان گڏ مختلف ٻولين ۾ 350 کان مٿي ڪتاب لکيا آهن (ڪن هنڌن تي 450 کان مٿي ڪتابن جو ذڪر آهي) جن مان 42 ڪتاب ھن انگريزي مان سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيا. سندس 76 سالہ زندگيء ۾ لازمي آهي تہ ھن لکڻ جي شروعات 18 سالن کانپوء ئي ڪئي هوندي ، ان حساب سان هن اسان کي سراسري طور هر سال 7 ڪتاب ڏنا آهن جيڪو هڪ رڪارڊ هجڻ سان گڏ سنڌي ادب تي احسان پڻ آهي.

مرزا قليچ بيگ تقريبن ڏھ ناٽڪ لکيا ۽ ٻارنھن ناول لکيا. سندس ناولن مان زينت، دلارام، خودياوري، حاجي بابا اصفحاني ۽ جولئن هوم تمام گهڻي مقبوليت ماڻي. سندس ناول زينت ۽ دلارام اهي ناول آهن جيڪي سماجي وهنوار تي ٻڌل هئا، جن ۾ نيڪي بدي جا اطوار ۽ اخلاقي نڪتا شامل هئا. هنن ناولن ۾ بنيادي طرح سيرت ۽ تقدير جو فلسفو موجود آهي. سندس علمي، ادبي ۽ تعليمي خدمتن جي عيوض کيس ان وقت جي سرڪار 1924 ع ۾ ”شمس العلماءِ (عالمن جو سج)“ جو خطاب ڏنو.

مرزا قليچ بيگ جڏهن 19 آگسٽ 1928 ع تي رٽائر ٿيڻ بعد بمبئي ويو ته اتي کيس گردي ۾ سور جي تڪليف ٿي ۽ ان دوران ڊاڪٽرن کيس لکڻ کان بہ روڪيو پر پاڻ لکڻ کي روڪي نہ سگهيو ۽ ادب سان محبت ڪندي ڪيترائي ڪتاب لکندو رهيو. بمبئي مان موٽڻ کانپوءِ پاڻ 1929ع اپريل جي پھرين تاريخ ھالا جي مخدوم صاحب وٽ ويو اتان موٽندي کيس گردن ۾ ڏاڍي تڪيلف پيدا ٿي پئي نيٺ گردن جي سُور کيس لکڻ کان روڪي ڇڏيو ۽ پھرين جولاءِ 1929ع وارو سندس لکڻ جو آخري ڏينھن هو ان ڏينهن کانپوءِ قلم ھٿ ۾ کڻي نہ سگهيو ۽ آخر 2 جولاءِ 1929ع وارو سڄو ڏينھن کيس دل تي ڏاڍي مونجهہ رهي آخرڪار رات جو 11 وڳي اڇي چادر تاڻي سڌو ٿي سمهي رهيو ۽ ان حالت ۾ ئي 3 جولاء 1929ع تي سندس روح جو پکي پرواز ڪري ويو ۽ پاڻ خالق حقيقي سان وڃي مليو.

سنڌسلامت ڪتاب گهر تي شمس العلماء مرزا قليچ بيگ جا ڪُل 13 ڪِتاب موجود آھن


شمس العلماء مرزا قليچ بيگ جا ڪتاب

پھاڪن جي حڪمت، ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

ھي ڪتاب پي.ڊي.ايف ۽ ٽيڪسٽ ۾ موجود آھي
پھاڪن جي حڪمت
ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ
زينت، ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

ھي ڪتاب پي.ڊي.ايف ۽ ٽيڪسٽ ۾ موجود آھي
زينت
ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ
گليور جو سير ۽ سفر، ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

ھي ڪتاب پي.ڊي.ايف ۽ ٽيڪسٽ ۾ موجود آھي
گليور جو سير ۽ سفر
ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ
سنڌ جي مختصر تاريخ، ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

ھي ڪتاب پي.ڊي.ايف ۽ ٽيڪسٽ ۾ موجود آھي
سنڌ جي مختصر تاريخ
ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ
شاھنامي وارا شاهه (قديم ايران جي تاريخ)، ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

ھي ڪتاب پي.ڊي.ايف ۽ ٽيڪسٽ ۾ موجود آھي
شاھنامي وارا شاهه (قديم ايران جي تاريخ)
ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ
سائو پن يا ڪارو پنو (منھنجي سوانح عمري)، ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ

ھي ڪتاب پي.ڊي.ايف ۽ ٽيڪسٽ ۾ موجود آھي
سائو پن يا ڪارو پنو (منھنجي سوانح عمري)
ليکڪ : شمس العلماء مرزا قليچ بيگ
2023 - 2016 سنڌ سلامت ڪتاب گهر
حق ۽ واسطا محفوظ