فئملي انٽرويو (مرتضيٰ سيال)
هن 27 نومبر 1961ع تي جنم ورتو. پرائمري تعليم ٽريننگ ڪاليج حيدرآباد ۾ پرائي، سيڪنڊري سنڌ يونيورسٽي ماڊل اسڪول حيدرآباد ۾ پڙهيو، ايل. ايم. سي ڄامشورو مان ايم بي بي ايس جي ڊگري ورتائين. لکڻ جي شروعات 1977ع کان ڪئي ۽ هن وقت تائين 7 ڪتاب ڇپجي چڪا اٿس. سندس ڀاڱي ۾ ڪيترائي مڃتا جا ايوارڊ آيا آهن، جن ۾ 1986ع ۾ س.ا.س پاران Best writer جو ايوارڊ، 1985ع ۾ ريڊيو جو بيسٽ ڊراما رائيٽر جو ايوارڊ، 1999ع ۾ بيسٽ ٽي وي ڪمپيئر ايوارڊ، 1999ع ۾ ريڊيو جو بيسٽ ريجنل ڪمپيئر ايوارڊ شامل آهن.
محمود مغل جي شريڪِ حيات، سندس ڏک سک جي ساٿياڻي سندس وني جنھن جو نالو ’فاطمہ عزيز الانا‘ آهي. پڻ هڪ اهڙي شخصيت جي مالڪياڻي آهي، جنھن لاءِ ساراھہ کان سواءِ رهي نٿو سگهجي. فاطمہ عزيز الانا 24 سيپٽمبر 1964ع تي هوائن واري شھر حيدرآباد ۾ جنم ورتو. پرائمري تعليم ميران هاءِ اسڪول حيدرآباد، بي ايس سي زبيدہ گرلس ڪاليج حيدرآباد ۽ مھراڻ يونيورسٽي ڄامشورو مان آرڪيٽيڪٽ جي ڊگري حاصل ڪئي. هن وقت هُوءَ پنھنجي ور سان ڪيل گڏ جيئڻ مرڻ جا وچن نڀائيندي گهرداريءَ ۾ وندري پئي آهي. سندس وڏي ۾ وڏو شوق پڙهڻ آهي.
عبرت مئگ: پنھنجي ننڍپڻ جي باري ۾ ٻڌايو تہ ننڍپڻ ڪيئن گذريو؟
محمود: بي انتھا خوبصورت گذريو، ٽلٽي، سيوهڻ، شڪارپور ۽ سکر ۾ وقت گذريو ۽ پنھنجون سڀ نشانيون ڇڏي ويو.
مسز محمود: ننڍپڻ حيدرآباد ۾ گذريو، آئيڊيل والدين جي سرپرستيءَ ۾ آئيڊيل گذريو.
عبرت مئگ: توهان جي تعليم ڪيتري آهي؟
محمود: ايم بي بي ايس.
مسز محمود: مون آرڪيٽيڪچر انجينئرنگ ۾ ڊگري حاصل ڪئي آهي.
عبرت مئگ: لکڻ ڪڏهن کان شروع ڪيو، هينئر تائين ڇا ڇا لکيو اٿوَ؟
محمود: تقريبن 1975ع کان مسلسل لکندو پيو اچان، ڪھاڻيون، ناول، ترجما، ڪالم، ريڊيو ۽ ٽيلي ناٽڪ مضمون ۽ شاعري.
عبرت مئگ: هينئر تائين ڪيترا ڪتاب ڇپجي چڪا آهن ۽ ڪيترا ڊراما نشر يا ٽيليڪاسٽ ٿي چڪا آهن؟
محمود: ڇپيل ڪتاب 6 آهن.
(1) ڪوهيڙي ۾ ويڙهيل يادون، (ڪھاڻيون)، (2) تو سنگ تو بن ڏينھڙا (ڪھاڻيون)، (3) هَٿَ ريکائن کان خالي (ناوليٽ)، (4) سرءُ (ناوليٽ)، (5) اسين جيئرا آهيون (ترجمو)، (6) محمود مغل جون ڪھاڻيون (ڪھاڻيون) اڻ ڇپيل، (7) جون آف آرڪ (ترجمو)، (8) تقريرون (ترجمو).
سنڌي ٽيلي ناٽڪن جو تعداد تقريبن 25 کن ٿيندو، جڏهن تہ اردوءَ ۾ 7 لانگ پليز ۽ 6 سيريلز آهن.
1. روش، 2. نوري ڄام تماچي، 3 يادين، 4. دل اُسي چاهتا هي، 5. سرگوشيان، 6. سمجهوتہ.
عبرت مئگ: توهان جو لائف اسٽائيل اهڙو آهي جو هر وقت مصروف رهو ٿا، گهر ۾ وقت گهٽ ڏيڻ ڪري گهر وارن جو ردعمل ڪھڙو هجي ٿو؟
محمود: گهر وارا سڀ سمجهن ٿا ۽ هونئن بہ ڪم کان جيڪو وقت باقي بچندو آهي، سو گهر جو ئي هوندو آهي.
عبرت مئگ: ڀاڀي توهان اُن باري ۾ ڇا ٿا چئو؟
مسز محمود: ايترو مصروف رهڻ جي باوجود محمود گهر کي پورو وقت ڏيندو آهي، هڪ ذميدار پيءُ ۽ گهروارو آهي.
عبرت مئگ: اڄڪلھہ ڇا پيا لکو ۽ ڪھڙن پراجيڪٽس تي ڪم ڪري رهيا آهيو؟
محمود: اڄڪلھہ ٻن سيريلز تي ڪم هلي رهيو آهي ۽ ڪجهہ ڪتاب مڪل ڪرڻ لاءِ سوچيان پيو. مثال طور موسيقيءَ جي حوالي سان ’گلاب خاص‘ ڇپائڻ چاهيان ٿو. خدا مدد ڪندو ۽ حوصلو ڏيندو.
عبرت مئگ: شادي ڪڏهن ۽ ڪيئن ٿي، ارينج يا...؟
محمود: 22هين جولاءِ 1988ع تي... مڪس.
مسز محمود: تاريخ تہ محمود لکي آهي، باقي هئي تاريخي شادي، ڪرفيو جي زماني ۾ چند مائٽن جي موجودگيءَ ۾ ٿي، پسند سان ٿي پر گهر وارا پڻ راضي هئا.
عبرت مئگ: توهان کي هڪٻئي جون ڪھڙيون خوبيون سٺيون لڳنديون آهن يا متاثر ڪنديون آهن؟
محمود: فاطمہ ماٺ رهندي آهي، مون جھڙي بدتميز ماڻھوءَ کي درگذر ڪندي آهي.
مسز محمود: محمود جو کُليل ذهن (Broad minded) جو هجڻ، عام مردن وانگر شڪي ناهي.
عبرت مئگ: ڀلا هڪٻئي جي ڪھڙي ڳالھہ چڙ ڏياريندي اٿوَ؟ (ايمانداريءَ سان ٻڌايو).
محمود: ڪڏهن ڪڏهن گئس تي پچڻ لاءِ ڪا شئي رکي، ڪنھن ٻئي ڪم ۾ مصروف ٿي ويندي آهي.
عبر مئگ: توهان ۾ جهيڙو وغيرہ ٿيندو آهي؟
محمود: بلڪل ٿيندو آهي. ان ۾ وڏو حصو منھنجو هوندو آهي، عجيب جهيڙو هوندو آهي. زال ماٺ هوندي آهي، مڙس پيو گجندو آهي.
مسز محمود: گهڻو ڪري نہ ڇو تہ one sided جهيڙو، جهيڙو نہ هوندو آهي، اگر محمود ڪاوڙ ۾ هوندو آهي تہ مان خاموش هوندي آهيان.
عبرت مئگ: چيڙاڪ وڌيڪ ڪير آهي؟
محمود: منھنجي خيال ۾ تہ مان آهيان.
مسز محمود: مون کي شرع کان ئي ڪاوڙ ناهي ايندي، باقي محمود هاڻ اڳي کان گهٽ چيڙاڪ آهي.
عبرت مئگ: ڪھڙين ڳالھين تي چِڙَ ايندي اٿوَ؟
محمود: بي ترتيبيءَ تي، وقت جي زيان تي، اجائي ڳالھہ تي.
مسز محمود: ڪڏهن ڪڏهن، جڏهن محمود ڪنھن ٻي ماڻھو جي اڳيان منھنجي insult ڪري ڇڏيندو آهي تہ.
عبرت مئگ: شاديءَ جي سالگرھہ ملھائيندا آهيو؟
محمود: هائو.
مسز محمود: جي ها.
عبرت مئگ: ڇا هڪٻئي جي تعريف ڪندا آهيو؟ ها تہ ڪھڙن موقعن تي؟
محمود: مان هُن جي تعريف دل سان ڪندو آهيان، ان حوالي سان مان منافقت جو قائل ناهيان. هوءَ زال تہ آهي پر ان کان وڌيڪ محبوبہ آهي ۽ توهان کي تہ خبر آهي تہ زال جي تعريف شايد نہ ٿيندي هجي، محبوبہ جي تہ ٿيڻ ئي گهرجي.
مسز محمود: جي ها، گهرُو ڳالھين تي ڀرپور ڌيان هجڻ سبب آئون محمود جي تعريف ڪندي آهيان.
عبرت مئگ: ڀلا هڪ ٻئي تي تنقيد ڪندا آهيو؟
محمود: بلڪل ڪندا آهيون.
مسز محمود: جي ها.
عبرت مئگ: جيڪڏهن هڪٻئي ۾ ناراضگي ٿي پوي تہ پرچائڻ ۾ شروعات ڪير ڪندو آهي؟
محمود: جنھن کي بہ پنھنجي غلطي محسوس ٿئي، اهو شروعات ڪندو آهي.
مسز محمود: گهڻو ڪري تہ اها نوبت نہ ايندي آهي، ڇو تہ مان ناراض نہ ٿيندي آهيان.
عبرت مئگ: ڊِشز ڪھڙيون پسند اٿوَ؟
محمود: پڪلَ، پر مان مانيءَ مان نقص ڪڍڻ جو قائل ناهيان.
مسز محمود: هر قسم جون، پر چائنيز (Chinese) تمام گهڻيون.
عبرت مئگ: ڀاڀي ڇا محمود گهر جي ڪنھن ڪم ۾ توهان جي هيلپ ڪندو آهي؟
مسز محمود: جي ها، گهڻن ڪمن ۾.
عبرت مئگ: موڪلون ڪيئن گذاريندا آهيو؟
محمود: گڏجي، ڪٿي بہ هجون، گڏ هجون.
مسز محمود: اڪثر مصروفيتن جي نظر ٿي وينديون آهن، يا گهر ئي هوندا آهيون، ڪراچي ۾ رڪارڊنگز جي سلسلي ۾ گذرنديون آهن.
عبرت مئگ: توهان مان ڪنجوس ڪير آهي؟
محمود: ڪوبہ نہ، ٻئي ڦڪڙَ آهيون، بچائيندا ئي ناهيون.
مسز محمود: ڪوبہ نہ.
عبرت مئگ: توهان لاءِ خوشيءَ وارا لمحا ڪھڙا هوندا آهن؟
محمود: جڏهن ٻيا خوش هجن.
مسز محمود: جڏهن اسان جي مدد سان ڀاتي خوش هجن.
عبرت مئگ: ڪائي اهڙي خواهش جا پوري نہ ٿي هجي؟
محمود: هڪ ئي وقت هر ڪو خوش هجي.
مسز محمود: ڪابہ نہ... رب جو ڪرم آهي، هن مشڪل دنيا ۾ هر شئي آسان ڪئي آهي.
عبر مئگ: توهان کي ڪڏهن ٻاهر جو موقعو مليو؟
محمود: مليو، پر وڃڻ نہ چاهيم، home-sick ڏاڍو آهيان.
مسز محمود: ٻاهر وڃڻ پسند ناهي.
عبرت مئگ: توهان موڊ جا غلام آهيو، موڊ اوهان جو غلام آهي؟
محمود: موڊي آهيان، پر موڊ کي ٺيڪ ڪري ڄاڻان ٿو.
مسز محمود: موڊ منھنجو غلام آهي.
عبرت مئگ: فيلمي افيئرس يا گهر جي بجيٽ ڪنھن جي هٿ ۾ هوندي آهي؟
محمود: گهڻو ڪري منھنجي هٿ ۾.
مسز محمود: گڏجي هلائيندا آهيون.
عبرت مئگ: اڄڪلھہ فيملي سسٽم رهيو آهي، توهان جي نظر ۾ ان جا ڪھڙا ڪارڻ آهن؟
محمود: اجايو جديد پيا ٿيون، شايد... هڪٻئي کي سھڻ جي قوت وڃائي چڪا آهيون.
مسز محمود: فيملي هميشہ ٻنھي جي سمجهہ سان هلندي آهي، اگر انسان پنھنجا اندر مان شڪ، مطلب پرستي ۽ حسد ڪڍي تہ سٺي زندگي گذري سگهي ٿي.
عبرت مئگ: لکڻ، پڙهڻ، پڙهائڻ، ڪمپيئرنگ کان علاوہ ڪھڙين ڳالھين ۾ دلچسپي رکو ٿا؟
محمود: ٽي وي ڏسڻ، ڪرڪيٽ کيڏڻ، گهر جو ڪم ڪرڻ.
عبرت مئگ: ڀاڀي توهان گهرداريءَ کان علاوہ ڪھڙين ڳالھين ۾ دلچسپي رکو ٿا؟
مسز محمود: سٺيون آرٽ موويز ڏسڻ، سٺو پُرسڪون ميوزڪ ٻڌڻ.
عبرت مئگ: زندگيءَ ۾ ڪا ئي ڪمي محسوس ڪريو ٿا؟
محمود: شڪر آهي رب جو... بس ڌڻيءَ ڏانھن ويل گهر وارن جي ڪمي محسوس ٿيندي آهي، پر اها ئي تہ حياتي آهي.
مسز محمود: جي نہ، صحت هوندي آهي تہ هر شئي سٺي لڳندي آهي ۽ ﷲ سائين ڏني آهي، اڳتي بہ محفوظ رکندو. (آمين).
]ڇپيل: پندرهن روزہ ’عبرت مئگزين‘ 1 مارچ 2001ع[