ناول

پئسو

عبدالحفيظ ڀٽي گهڻ پڙھيو ۽ سماجي رابطن واري سڀني پيلٽ فارمز تي سرگرم آھي. ھو شاعري ۽ تخليقون سرجيندو رھي ٿو. ”پئسو“ سندس پھريون ناوليٽ آهي. هن ناوليٽ ۾ عبدالحفيظ ڀٽيءَ دنيا ۾ دولت جي اهميت، انساني قدر، سماجي طبقاتي نظام ۽ پاڻھپي جي قتل عام جو اسڪيچ ٺاهيو آهي. ھو  بي باڪيءَ سان لکي ٿو، هن ناوليٽ ۾ ڪٿي حقيقي تہ ڪٿي تجريدي انداز ۾ لکيو ويو آهي،

Title Cover of book Paiso

2

لکڻ وارو جڏھن لکي ٿو تہ ان مان صرف زندگيءَ کي اڳتي وڌائڻ وارو فارمولو ڳولھجي نہ ڪي مئل ماضي... جنھن جو وجود حال ۾ فنا ٿي وڃي ٿو... مستقبل تنھنجي خاص سوچ ۽ فڪر جو نالو آھي جنھن لاءِ پريشاني نہ بلڪہ ان کي ٺاھڻ لاءِ... دماغي فڪشن ۽ سائنسي اوتار کي جسم جي اندر لاھڻ گهرجي... ڪجهہ سالن ۾ تو وٽ بھار اچي ويندي... بھار اچڻ جو مطلب شڪر آھي ان سرءُ جي جنھن ناشڪري جو چھرو خشڪي جي صورت ۾ ڏيکاريو... انسان جي زندگي ۾ خراب ڏينھن سکڻ جو دڳ ڏسيندا آھن جيئن ئي ماضيءَ مان نڪري سکي اڳتي وڌڻ شروع ڪري ٿو، تيئن ئي ماحول تبديل ٿيو وڃي، ڏينھن مٽجي وڃن ٿا... اسان وٽ وقت جو انساني معيار آھي... فطرت ۾ وقت ناھي. اتي احساس آھي، جيترو احساس وڌيڪ ھوندو وقت جي محتاجي کان پري ھوندو. فطرت وٽ الڳ وقت آھي، جيڪو انسان جي انس سان ٻڌل آھي...
ڏس... عورت سان عشق تڏھن ڪجي... جڏھن شخصيت ۾ نکار ھجي... فطري تيزي جيڪا انسان ۾ ڪنھن وقت جسم يا سونھن ڏسي پيدا ٿيندي آھي، اھا ڪم جي ناھي ھوندي... عورت بي خوف ۽ بھادر مرد پسند ڪندي آھي رشتي ۾ تڪڙ نہ بلڪي سڪون ۽ اطمينان سان يقين جي منزل پيدا ڪري اڳتي وڌندي آھي. عورت لازوال تخليق آھي. ان وٽ تمام رستا آھن... ڪيترا انيڪ آپشن جنھن سان ھو اڳتي وڌڻ چاھي ٿي. پر... گهڻائي عورتن جي دماغي وسوسن جي ڪري گهر جي چوداريءَ کي پاڪيزگي سمجهي زندگي گذاريندي آھي. پر ھن دور ۾ جن کي فيملي جي سپورٽ آھي اھي اڳتي اچن ٿيون ۽ معاشري ۽ فيملي لاءِ پئسا ڪمائي سک جو ساھه کڻن ٿيون، ڏس پيارا...! تنھنجن منھنجن ڳالھين مان ڪھڙو کڙ تيل نڪرندو؟ جنھن کي ڪڏھن ھوٽل تي... ڪڏھن باغ ۾... ڪڏھن روم ۾... ڪڏھن ڪٿي پاڻ وائي حوال ھڻون ٿا... معاشرو اسان کان ڀي ضرور پڇندو تہ توھان مھيني ۾ ڪيترا پئسا ڪمايو ٿا؟
پئسو... ڪمائڻ لاءِ پئسن سان گفتگو ڪرڻ سک پيارا... پئسن کي بہ ڪن ھوندا ٿئي... ڪڏھن بہ پئسن جي باري ۾ غلط نہ ڳالھائجان پئسو بہ خدا جي مخلوق ھوندو آھي ۽ خدا پنھنجي مخلوق جي شڪايت ٻڌڻ پسند نہ ڪندو صرف ظرف ڏسندو آھي تہ معاف ڪرڻ واري دل رکي ٿو يا بدلي عيوض سڄي ڄمار قيامت جي انتظار ۾ گذاري ان خوشيءَ ۾ خوش آھي تہ اڳين انسان کي مان قيامت ۾ ٽنگرائيندس...
ھي اوزار گڏ ڪري ٿو ۽ ملائڪن کي اھو چئي
خوش ٿيندو تہ گهليوس. ھن مون سان ظلم ڪيو ھو دنيا ۾... پر پيارا... جيڪو انسان کي گهلڻ سان سڄي زندگي گذاري ٿو ڇا اھو ڪٿي نہ گهلبو...؟ ڇو تہ ...
تنھنجي زندگيءَ ۾ پيار
پيار ئي پيار آھي.
تون خدا جي سھڻي
۽ مڪمل تخليق آھين...
تو وٽ پئسو جام آھي
جنھن سان تون
پنھنجي، پنھنجي فيملي
۽ معاشري جي ضرورت مند
ماڻھن جي مدد ڪرين ٿو...
ڇو تہ پئسو
ڏاڍي پياري شيءِ آھي...
.......................................
ظلم... خدا کان پرتي رھڻ ۽ ناشڪري جو نالو آھي. خدا کان گهرڻ، نعمتن کي آڻڻ جو ذريعو آھي پيارا... تون اڃان ننڍڙو ٻار آھين پر طاقت وڏي اٿئي، ھر انسان وٽ سوچڻ جو طريقو دراصل زندگي جي راھه ڏسيندو آھي. باقي ھتي مجموعي طور تي ساڳيا ڏينھن ساڳيون ڳالھيون... ساڳي روش... ساڳي سياست ۽ ساڳي انا... پر جنھن وٽ پئسو آھي. اھو فطرت جي سونھن کي انجواءِ ڪري ٿو ۽ جنھن وٽ ناھي. اھو انھن ماڻھن کي دلي دل ۾ غلط ڳالھائي پنھنجي زندگي ۾ اچڻ واري نعمتن کي روڪي ٿو پيارا...
نصيحت ڪرڻ جو ڪنھن وٽ وقت ناھي. بزي ماحول کي بزي رکڻ بہ انساني ڊرامو آھي. ترجيحات تبديل ٿي چڪيون آھن ڇو تہ غربت وڌي چڪي آھي ھر انسان چاھي ٿو ڪجهہ گهڻو ڪجي... چينج ڪجي، پر حقيقي رستا پڪڙي يقين جي منزل تي گامزن بڻجي شڪايتن کان دور خيالن جي اصلاح ڪري اڳتي وڌندڙ روح بہ موجود آھن جن دراصل ڪاميابي کي دماغ ۾ حاصل ڪري، اتي سيليبريٽ ڪري بعد ۾ دنياوي ماحول ۾ ان کي اکين سان ڏسي ٿو. انسان... انسان.... مذاق ناھي. گوشت جي پوشاڪ ۾ معجزاتي دماغ رکندڙ روحاني رھبر آھي. دنيا ۾ اھو ئي انسان اڳتي وڌي ٿو. جنھن معاشري جي بيھڪ کي ڄاڻي ان لاءِ ڪم ڪيو آھي. ڏس اسٽيج تي وقت ضايع ڪرڻ وارا پراڻا قول ۽ قصا ٻڌا ئي علم جي معيار کي توري نٿو سگهجي. ڪير اچي ماحولياتي گپ شپ ڪري وقت پاس ڪري سگهي ٿو، پر انسان کي اصل فارمولو نٿو ملي. جنھن کي خبر آھي، اھي ٻڌائڻ جي ڪوشش ڪن ٿا پر انھن ڳالھين تي ڪير يقين نٿو ڪري. جيڪو پراڻو يقين ذھن ۾ رستو ٺاھي چڪو آھي، اھو انساني جسم کي تار تار ڪري مايوسي ۽ محتاجي ۾ ماري رکي ٿو. ان وٽ پنھنجي غلطي مڃڻ جي ڪا سگهہ ناھي ھوندي ھو ھر ڳالھہ معاشري تي ٿوپيندو آھي. سياست ۽ ريتن رسمن کي ڪمزور سمجهي... پنھنجي تسڪين ۾ گم ٿي ويندو آھي. شڪايت انسان لاءِ عبادت بڻجي چڪي آھي. انسان جي شڪايت جا انيڪ روپ آھن پيارا.... ڏس کاڌ خوراڪ جي شڪايت... برسات کي عذاب چوڻ پاڻي جي روز مرھه استعمال جي ناشڪري. ھر لمحي ۾ انسان جي زندگي خراب ڪري ٿي، ھر لمحي ۾ طاقت آھي. حال جو ھر لمحو معجزو پيدا ڪندو آھي. جسم جسم جا وار... ڪھڙي ريت چرٻي مٿان پھريل آھي. اکيون گوشت آھي جيڪي ڏسڻ جي سگهہ پيدا ڪن ٿيون. نڪ اندر ڪھڙو اوزار آھي جنھن سان خوشبو ۽ بدبوءَ محسوس ڪري سگهجي ٿي. ڪا اھڙي طاقت آھي جيڪا انسان لاءِ ڪم ڪرڻ لاءِ اوتاولي آھي، ڇو تہ:
تنھنجي زندگيءَ ۾ پيار
پيار ئي پيار آھي.
تون خدا جي سھڻي
۽ مڪمل تخليق آھين...
تو وٽ پئسو جام آھي
جنھن سان تون
پنھنجي، پنھنجي فيملي
۽ معاشري جي ضرورت مند
ماڻھن جي مدد ڪرين ٿو...
ڇو تہ پئسو
ڏاڍي پياري شيءِ آھي...
....................................................
پيارا....!! سياست ڪندو ڪر....!! سياست سندر سڳنڌ آھي. اديب سھڻا اٿي.... خيال ڪمال آھن پر يار... ڪجهہ شيون... ڪٿي پڙھجڻ ڪٿي نہ... اھو بہ ھڪ سھڻو عمل آھي... سھڻو عمل.... مطلب سھڻي زندگي.... ڏس.... ڊاڪٽر ٿيڻ لاءِ تون ڪتاب پڙھه... محنت ۽ لگن سان.... معاشري لاءِ ڪم ڪرڻ لاءِ لفظي چوڻ کان ڀلو آھي، جڏھن فطرت مھربان ٿي وڃي تہ انسانن جي زندگي سان کيڏڻ وارو ڌوڪو فطرت سان نہ ڪر... بي وس ۽ لاچار روحن جي نالي تي ظلم جي پرچار نہ ڪر.... تون لفظن تي قائم رھي، پاڻ بہ نعمتون نوش ڪر ۽ معاشري کي بہ آساني مھيا ڪر.... ڀلا... تون صرف پاڻ کي سمجهي سگهين ٿو. تنقيد ٻڌندو ڪر... درجي ۾ اضافو ٿيندو. جواب ڏيڻ سان وڏو درجو ننڍي درجي ۾... تبديل ٿي وڃي ٿو. ڏس... ماڻھن جون نيگيٽو ڳالھيون. انھن جي ذھن جي عڪاسي آھن. تنھنجو سنجيدا ٿيڻ مطلب انھن کي توجھہ ۽ پاور ڏيڻ آھي. ٻڌي اڻ ٻڌو ڪري ڇڏ. درجن ۾ اضافو ٿيندو... ڏس... خواب وڏا ڏسندو ڪر... ڏينھن ڏٺي جو بہ خواب ڏسندو ڪر. زمين ۾ اندر ٻج ڪنھن وقت جو محتاج ناھي، ھو مسلسل عمل ڪندو رھي ٿو.... دماغ جي زمين بہ مسلسل اسان جي زندگي تي ڪم ڪندي رھي ٿي.... پڪڙي رک سڀن خيالن کي جيڪي خواب سان لاڳاپيل آھن تہ انھن کي بار بار سوچي زندگي عطا ڪرين. جيڪي ناھن انھن لاءِ ڊليٽ جو بٽڻ دٻائي ڇڏ، ان تي آرام سان محنت ڪر ھو اچڻ بند ٿي ويندا... ريپليس ٿي ويندا... ڇو تہ:
تنھنجي زندگيءَ ۾ پيار
پيار ئي پيار آھي.
تون خدا جي سھڻي
۽ مڪمل تخليق آھين...
تو وٽ پئسو جام آھي
جنھن سان تون
پنھنجي، پنھنجي فيملي
۽ معاشري جي ضرورت مند
ماڻھن جي مدد ڪرين ٿو...
ڇو تہ پئسو
ڏاڍي پياري شيءِ آھي...
پيارا... مڙس کي گهرجي تہ زال کي آزادي جو راز ڏئي ۽ ان جو احساس ڪرڻ بہ سيکاري... بندش... بند ذھني نسل پيدا ڪندي آھي.
عورت معاشري جي خوف کان ٻارن جي پالنا ڪندي آھي. ڪجهہ عورتون... صاف شفاف فطري رنگ ۽ ڍنگ نسل جي پرورش ڪري انھن کي حقيقي روپ ڏيکارينديون آھن... ڏس... ھي زندگيءَ جي جلا... جوت ۽ موت سڀ زندگي جا نالا آھن، اچڻ جو مقصد... نعمتن کي سمجهڻ... نوش ڪرڻ... شڪر ڪرڻ... مقصدن طرف وڌڻ آھي. تون پئسن ڪمائڻ کي غلط ڇو ٿو چوين؟ تون پئسن لاءِ ائين ڇو چوندو آھين تہ ’پئسو ڪمائڻ ڏکيو آھي.‘
ڪنھن جي چوڻ تي لڳو آھين، پر اصل ۾ پنھنجي چوڻ تي لڳي ڏس پئسا اچڻ شروع ٿي ويندئي. ڇو تہ پئسن کي بہ ڪن ھوندا اٿي... انھن جي تعريف ڪندو ڪر... انھن جي عزت ڪندو ڪر... ماضيءَ ۾ جيڪو بہ غلط ٻڌو يا ڏٺو اٿي. اھي سڀ وسارڻ جي ڪوشش ڪر. پئسا اچڻ شروع ٿي ويندئي پيارا...
درسي نصاب ۾ ڏھه سال فنانس ۽ ڳڻپ جو معيار بنيادي آھي، جنھن کي ايڊوانس صورت ۾ پيش ڪرڻ گهرجي. انھن کي پيسن جي ڪمائي جا مختلف ذريعا مثالن جي صورت ۾ ٻڌايا وڃن. نوجوان نسل ذاتي نوعيت ۾ سنجيدا گهٽ آھي، پر... اھا جلد... برساتي ٻوڏ جي خوف کان ذھني ڇڪتاڻ ۾ ايندي. ڪراچي جي شھر ۾ مسواڙ تي فليٽ ڳوليندي، اٿندي ويھندي خوف کان ڇرڪندي نوجوان پڙھي ٿو. سوچي نٿو، سوچي ٿو، عمل نٿو ڪري. ڏھه پرسنٽ نوجوان ڊجيٽل مارڪيٽگ کان واقف آھي جيڪو زندگي سٺي گذاري ٿو. باقي خانداني رسمن ۽ بزرگن جي خوف کان انھن جي ساٿ ڏيڻ ۾ سڪون ۽ عبادت سمجهي ٿو. اڄ جو نوجوان پنھنجي علم جي سمنڊ ۾ جهاتي نٿو پائي. پاڻ سان گپ شپ نٿو ڪري، ماڻھو ڳولي ٿو... ماڻھو.... ڳولڻ سان پئسا نہ ملندا...! پئسا ڳولڻ سان بہ پئسا نہ ملندا.
پيارا، منجهند جي ماني کائي، پوءِ شام جو وري، عوام کي چريو ڪبو. ڏس، چريو ڪرڻ سان ڇا ٿيندو. تون وقتي تيزي ۾ آن. خام خيالي ڳالھيون انسان کي سمجهہ ۾ نہ اينديون. اسان جي معاشري ۾ بند پيل دماغن جي پرسنٽ تمام وڏي آھي، جيڪي بينڪ جي اڳيان ملندڙ پئسن عيوض لائين ۾ بيھڻ لاءِ تيار آھن، پر اھو رستو ۽ دڳ جتان مرڪزي خيال پيدا ٿين ٿا، اھو ڳولڻ لاءِ ڇانو ۾ بہ دماغ جو استعمال نہ ٿا ڪن... ماني ۾ ڇا آھي اڄ پيارا... دال... چانور... پيارا تون منھنجي تنھائي جو دوست آھين. پاڻ اڪيلا بڻجي ھڪ ٿي گفتگو ۾ ٻہ بڻجي. خوشيون وکيريون ٿا. ڊپٽي... اھي سڀ شيون تو وٽ ڪٿان آيون... جيڪي مون کي ٻڌائين ٿو... پيارا... تنھنجو ۽ منھنجو نالو روح جي خدوخال جو چھرو آھي. معاشري ۾ وڌندڙ انا، خشڪ دماغ ذلالت ڌوڪو بي وفائي جڏھن دل ۾ تڪليف ڏيڻ محسوس ٿي تہ ان وقت ڪجهہ عجيب اوقات ۽ سحر ۾ ڪجهہ روحن ۾ معاشرتي ميلي کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ان کي جادو جي ڇڙي ڏني ويندي آھي. جيڪو عام ماڻھو جي حقيقت کان خيالي حقيقت واري انسان اڳيان فرق ھوندو آھي. دنيا ۾ ٻہ حقيقتون آھن. اھو... فطري سيٽ اپ آھي جيڪو ڪجهہ دماغن کي ان جي ظرف مطابق ملڻ شروع ٿيندو. پيارا تون صرف انسان لاءِ سوچڻ شروع ڪر. تنھنجا رڪيل ڪم پورا ٿي ويندا. وڏا خواب ڏس، يقين ڪر. فطرت کي پيار منجهان ڀاڪر پاءِ.. ھو تو کي ڀاڪر جي بدلي تو سان ڳالھائيندي... ڇو تہ:
تنھنجي زندگيءَ ۾ پيار
پيار ئي پيار آھي.
تون خدا جي سھڻي
۽ مڪمل تخليق آھين...
تو وٽ پئسو جام آھي
جنھن سان تون
پنھنجي، پنھنجي فيملي
۽ معاشري جي ضرورت مند
ماڻھن جي مدد ڪرين ٿو...
ڇو تہ پئسو
ڏاڍي پياري شيءِ آھي...
..........................................

غريب انسان جيترو وقت شڪايت کي ڏئي ٿو ساڳيو وقت شڪر گذاري ۽ نعمتن کي ڳڻڻ ۾ لڳائي تہ ان جي زندگي تبديل ٿي ويندي اھو اٽل فيصلو آھي. انساني دماغ ڪمپيوٽر جيان ڪم ڪري ٿو ڪمپيوٽر جي ھارڊ ڊسڪ انساني دماغ جو تحت الشعور آھي. شعور اکين سان جيڪو ڏسي ٿو اھو لاشعور ۾ وڃي ٿو. جهڙي ريت ڪمپيوٽر جي ريم مان گذرندڙ سگنل سي پي يو... ڪمپيوٽر جي دماغ ۾ ڪمانڊ ذريعي پروسيس ٿيندو آھي ۽ اسڪرين تي ڪا شيءِ اچي وڃي تھڙي ريت خيال رستن مان گذري زندگي جي معاشري ۾ جسم اڳتي وڌندو آھي بس انساني دماغ ڪجهہ شين کي سمجهي پوءِ ان تي يقين ڪري ٿو. اھو يقين مٽجي سگهي ٿو جيڪڏھن ان جو لاڀ حاصل نٿو ڪري ته، ھي ميجارٽي انساني جدوجھد ناڪارا ٿي وڃي ٿي ان جو خاص سبب انسان قافلي جي صورت ۾ گذراڻ کي پسند ڪري، اڪيلو جياپي لاءِ خوف ۽ خطرن کان لھرائي ٿو، ڀڄي ٿو، پر ھر انسان ھڪ مڪمل فطرت آھي جنھن وٽ شين جي ڪثرت آھي... دماغ ھڪ چقمق جيان آھي جيڪو اسان ھن کي سوچن ذريعي حڪم ڪنداسين تھڙي ريت ماحول ۽ محنت ڪرڻ تي حاوي رھندو. ان ڪري خيال جي اصلاح زندگي کي آساني بڻائي ٿي، ڇو ته؛
تنھنجي زندگيءَ ۾ پيار
پيار ئي پيار آھي.
تون خدا جي سھڻي
۽ مڪمل تخليق آھين...
تو وٽ پئسو جام آھي
جنھن سان تون
پنھنجي، پنھنجي فيملي
۽ معاشري جي ضرورت مند
ماڻھن جي مدد ڪرين ٿو...
ڇو تہ پئسو
ڏاڍي پياري شيءِ آھي...
.....................................

مايوسي... مايوس انسانن کان ملندي آھي. ساڳي بھادر ۽ بي خوف انسان جي ارد گرد ماڻھو ۽ ماحول مٽيل ملندو. انسان جي ذھني اوسر ان جي زندگي جو فيصلو ڪري ٿي. ذھني ٿڪاوٽ بي ثمر زندگي کي جنم ڏيندي آھي. صرف ان انسان جي ٻڌجي ۽ ان کي وقت ڏجي جيڪو ناممڪن ڪرڻ جو سوچي ۽ ناممڪن ڪرڻ جو اتساھه ڏي. باقي انسانن جي عزت ڪجي ۽ انھن جي صحبت ۾ اچڻ کان پاسو ڪجي ڇو تہ ان جي ذھن ۾ ھڪ ئي سبق ھوندو تہ يار، بيزوگاري آھي. سياست ۾ مزو ناھي... غربت آھي... روڊ رستا تباھه آھن. پاڻ کي ڇا ملندو. واقعي اھڙي سوچ سالن تائين پير پختا ڪري چڪي آھي. سوچ شين کي جنم ڏيندي آھي، بس پوءِ ان سوچن ۾ فيصلو ڪري ڇڏيو آھي تہ پاڻ واقعي ھڪ ئي ڍنڍ جي مڇي آھيون ھميشه ڄار ۾ ڦاسڻ پنھنجو مقدر آھي. سو اھو ان مقدر جو غلام بڻجي زندگي گهاريندو ۽ ايندڙ نسل کي پڻ ان لاءِ تيار ڪندو.
ھن زندگي جو مقصد سادو آھي. صفا سولو ۽ صاف... ھر دماغ ۾ الڳ الڳ موتي فٽ ٿيل آھن. بس چمڪ الڳ الڳ آھي. وقت سان ڪڏھن گهٽ تہ ڪڏھن وڌ بس سڀن کي چمڪڻو آھي ۽ چمڪائڻ ۾ مدد فراھم ڪرڻ ئي عين عبادت ۽ اولين ترجيح ھجڻ گهرجي... ڇو تہ:

تنھنجي زندگيءَ ۾ پيار
پيار ئي پيار آھي.
تون خدا جي سھڻي
۽ مڪمل تخليق آھين...
تو وٽ پئسو جام آھي
جنھن سان تون
پنھنجي، پنھنجي فيملي
۽ معاشري جي ضرورت مند
ماڻھن جي مدد ڪرين ٿو...
ڇو تہ پئسو
ڏاڍي پياري شيءِ آھي...
.....................................