لوڪ ادب، لساني ۽ ادبي تحقيق

ڏکڻ ڪاڇي جا سگهڙ شاعر

ڪاڇي جو علائقو لوڪ ادب، سُگهڙائپ ۽ شعري ادب ۾ زرخيز رهيو آهي. ھن ڪتاب ۾ زيز ڪنگراڻيءَ ڪاڇي جي آڳاٽن لوڪ ۽ سگهڙ شاعرن سان گڏوگڏ، ويجهي ماضيءَ ۽ موجودہ دور تائين جي سگهڙ شاعرن جو تعارف ۽ ڪلام جو نمونو سھيڙيو آھي. ڪاڇي جي حوالي سان هيءُ ڪم نہ صرف منفرد پر پنھنجي نوعيت جو نئون ڪم بہ نظر اچي ٿو. ڪتاب ۾ 23 سگهڙن کي شامل ڪيو ويو آھي.

Title Cover of book Dakhen Kachhy ja Sugher Shair

سُگهڙ مانجهي ڊکڻ

سُگهڙ مانجهي ڊکڻ ڪاڇي جي ڳوٺ حاصل خان لغاري جو ويٺل هو. هن سُگهڙ شاعر بابت رئيس مينھون خان جنگواڻي جمالي ۽ رئيس نبي بخش لنڊ جي روايتن کي ڀيٽي، نقُل ڪندي ڊاڪٽر بلوچ لکي ٿو تہ، ”سُگهڙ مانجهي ڊکڻ تعلقي جوهيءَ جي ڳوٺ قصبي لڳ، حاصل خان لغاري جي ڳوٺ جو ويٺل هو ۽ سئو کن سال اڳ ٿي گُذريو آهي. (ص_167) ڊاڪٽر بلوچ جي ‘سنڌ جي سينگار شاعري‘ ڪتاب ۾ درج ڪيل روايتن جي آڌار تي چئي سگهجي ٿو تہ سُگهڙ مانجهي ڊکڻ ٽالپورن جي آخري دور جو ٿي گُذريو آهي. ڇاڪاڻ تہ ڊاڪٽر بلوچ صاحب هن علائقي ۾ 1954ع کان 1958ع تائين سُگهڙن سان ڪچھريون ڪيون، ۽ معلومات حاصل ڪئي هُئي. مانجهي ڊکڻ جي هيٺ ڏنل سينگار شاعريءَ جي بعُور مطالعي منجهان پتو پوي ٿو تہ باڪمال شاعر هو، ۽ سندس شاعريءَ جو وڏو خزانو هوندو پر وقت ۽ حالتن جي ستم ظريفيءَ جي دز سندس مواد ناپيد ڪري ڇڏيو.

سُگهڙ مانجهي ڊکڻ جو سينگار وارو شعر،

وَه وَه وَيس ، اَبر تو ڪيس ، لپيٽيا سيس ، چوان آديس.
سُنبل سُم ڪارا
تنهجي تار ، تہ ڪيف ڪنار ، ڄاڻان شھہ مار، زلف زيدار
ڀرن هُٻڪارا
مَمولا مين ، طرح ۾ تِين ”نہ ، آهو غمگين، ساڻن سنگين، جاءِ نشين
ڪن نظارا
اَنف اَننگُ ، تھين کي ٻنگ، تہ خوب ختنگ، مچاوي جنگ
پرين تو پارا
کنيا تو ڇم ، تہ لاٿئي غم .............................................................
تائب ٿيا تارا
سندي تو لات ،..............................................................................
مانجهي ڊاکاڻ، پارس پاهاڻ، گهُري ٿو ڏاڻ، تہ پاڻ سراڻ، لھي ڪاراڻ،
ٿيوي ڇُٽڪارا