لوڪ ادب، لساني ۽ ادبي تحقيق

ڏکڻ ڪاڇي جا سگهڙ شاعر

ڪاڇي جو علائقو لوڪ ادب، سُگهڙائپ ۽ شعري ادب ۾ زرخيز رهيو آهي. ھن ڪتاب ۾ زيز ڪنگراڻيءَ ڪاڇي جي آڳاٽن لوڪ ۽ سگهڙ شاعرن سان گڏوگڏ، ويجهي ماضيءَ ۽ موجودہ دور تائين جي سگهڙ شاعرن جو تعارف ۽ ڪلام جو نمونو سھيڙيو آھي. ڪاڇي جي حوالي سان هيءُ ڪم نہ صرف منفرد پر پنھنجي نوعيت جو نئون ڪم بہ نظر اچي ٿو. ڪتاب ۾ 23 سگهڙن کي شامل ڪيو ويو آھي.

Title Cover of book Dakhen Kachhy ja Sugher Shair

سُگهڙ مُريد خان چانڊيو

سُگهڙ مُريد خان چانڊيو جا وڏڙا اصل ۾ جوهيءَ تعلقي جي ڪاڇي واري علائقي ۾ مُقيم هُئا. بعد ۾ وڃي لڌاڻ ۾ لڏي ويٺا سندن وڏڙو باغو چانڊيو ميان نصير محمد ڪلھوڙي جو خاص معتقد ۽ تاجي ليکي اول جو خاص صحبتي هو، باغو چانڊيي ۽ تاجو ليکي اول ميان نصير محمد ڪلھوڙي جي قبرستان ۾ هڪ ئي مقبري ۾ دفن ٿيل آهن.
باغي چانڊئي جي نُک منجهان چانڊيا، باغائي چانڊيا سڏجڻ ۾ آيا. ڳوٺ واهي برادري ڀرسان باغائي چانڊين جو قبرستان پڻ هئو جيڪو اڄ گاج نئن جي پائي وڃڻ سبب صفحهءِ هستي تان ميسارجي ويو آهي. ڪاڇي جي مشھور سخي حيات خان چانڊيو بہ باغائي چانڊين منجهان هو. ڊاڪٽر بلوچ لکي ٿو تہ مُريد خان پٽ ڪرم علي خان چانڊيو، پاڙو طاهر ڪوٽي باغائي ويٺل ڳوٺ لڌاڻ (بعد ۾) تعلقو جوهيءَ، پنھنجي دور جو وڏو سُگهڙ هو. سئو سالن کان مٿي عمر ۾ سن 1956ع ڌاري وفات ڪيائين (ص_174) سُگهڙ مُريد خان سينگار شاعريءَ جو ڪمال درجي جو سُگهڙ شاعر هو. محبوب جي سينگار، سونھن ۽ حُسناڪيءَ جي بيان سندس شعرن منجهان لَکائي سگهجي ٿو.

سُگهڙ مُريد چانڊيي جو سينگار وارو شعر:

مونکي واه وڻن ، سھج بہ تنھنجا سانوري
ڪاري ڪاريھر جان ، وڌا ونگ وارن
ڀنڀا وار ڀِرُن تي جاڙا ٿا جُڙن
اکيون ڪيف ڪڪوريون آليون عجيبن
چِلڪي بيٺي چَپ تي سُرکي سئو ڀيرن
موتي ڏند پريانء جا جڙيا جنسارن
هئو هس ڳچيءَ ۾ دُهري ني دوسن
بازو بند بنائيا سي ٽيلي ساڻ ٽيلن
مُنڊي مون محبوب جي ڏاڍي ٽِنڊ ٽِڪن
آره انار عجيب جا جت گوشا ڪيا گُلن
ليث ڀينگي؟ لڪ ڏسي جٿ لرزيا لوءِ وڃن(1)
پاريھر پيرن تي پيا ڪڪڙا ڪيرت ڪن
هنجه هستي حيران ٿيا پيو مونجهارو مورن
پرور وجهہ پِرين ، مون ڏي ماڙ مريد چئي.

سُگهڙ مُريد خان چانڊيي هيٺيون سينگار جو نظم ”هندي“ اسلوب ۾ چيو تہ:

ڪَرون بسم ﷲ جو ساجن چليا
کُليئي ڪيس ڪالي ڪاريھر ڪريا
ڏي ڀئونرا ڀَنواٽي پَٽ تي پيا
ڏٺي عين آهو چيھل وڃ ڇپيا
اڳون انف طوطا ڪِيَل هي ڪُجا
روشن رُخ تيرا مند ر مست ٿيا
ڪرن کيل کِنوڻان آسمانا شُعا
سٻوجهي سڄڻ ميل هر بَن هُوا
لبن لال لالِي هِنڊوا هنيا
ڏٺي ڏند موتيين ڪيتي جر جا
پسي ڪنڌ ڪونجين ٿيا عرشين اُڏا
سيني ڪا سلامي ڪو تجمل هُوا
کُليي گُل گوء نٽي وچ باغين بنا
ڏٺي چين چيتا ڳيا پُٺ لُڪا
پاريھر پکي آ پيران تي پيا
ڇُڙي چار چئنچل گنير نا گِڙيا
رکون حُب تيري سخي مُرتضي
مھر ڪر ” مُريد “ تي مُشڪل ڪُشا
سڀئي رنگ عجائب جنھنور جُڙيا.