ناول

عڪرا مان مليل مسودو

هن ڪتاب جو اصل جادو هي آهي ته، هر باب پڙهڻ دوران ائين لڳندو ته اها ڳالهه ته اسان بابت ٿي رهي آهي. ٽيويهن بابن تي ٻڌل هن ڪتاب ۾ ٽيويهن مختلف سماجي مسئلن جهڙوڪ: هارَ، ويڳاڻپ، ڊپ، پاڻ ڀرائي، اَويساهي، پريت، ڌڪار، ڪلهه، اڄ، سڀاڻي، خواهشن، ايڪي، نزاڪت، ڀاڳ، معجزن ۽ ڳڻتين کي اهڙي دانائيءَ سان بيان ڪيو ويو آهي جو عقل دنگ رهجيو وڃي. ڪتاب ۾ موجود قبطيءَ جي خطبي مان اها ڳالهه وائکي ٿئي ٿي ته، سندس مذهب ڪهڙو به هو، هو جنهن جي به عبادت ڪندو هو، پر سندس ڳالهين مان مذهب نه پر هڪ قديم يوناني سُگھڙَ جي ڏاهپ نظر اچي ٿي.
Title Cover of book عڪرا مان مليل مسودو

باب 13

هڪ نوجوان عورت جيڪا ان ڪري ڪڏهن گھر کان ٻاهر نه نڪتي هئي جو سندس خيال هو ته ڪير به منجھس دلچسپي نه ٿو رکي، تنهن چيو:
“ اسانکي نِزاڪَتَ بابت ڪجهه ٻڌايو.”
اهو سوال ٻڌي ميڙاڪي ۾ هڪ سَرٻاٽ شروع ٿي ويو،”اسان تي حملو ٿيڻ وارو آهي ۽ گھٽيءَ گھٽيءَ ۾ رتوڇاڻ ٿيڻ واري آهي، ان موقعي تي هي ڪهڙي قسم جو سوال آهي؟”
جڏهن ته، قبطي ان عورت جي همت ڏسي مُشڪيو، ۽ وراڻيائين:

نزاڪت کي ظاهري نمائش جي طور تي غلط سمجھيو ويو آهي. پر ان حقيقت کان وڌيڪ ٻي ڪا شئي ناهي ته: ڪجهه لفظن ۾ به نزاڪت هجي ٿي، پر ڪجهه لفظ وري نقصان پڻ پهچائيندا آهن، پر حَرفَ ته مڙني لفظن جا ساڳيا هجن ٿا. گُلَ ٻوٽن ۾ نزاڪت هجي ٿي، ڀلي پوءِ اُهي گاھ هيٺ به لڪل ڇو نه هجن. هرڻيءَ جي ڇيڏڪن ۾ به نزاڪت نظر اچي ٿي، پوءِ ڀلي اها شينهن جو کاڄ بڻجڻ کان بچڻ لاءِڇو نه ڊُڪندي هجي.
نزاڪت ڪا نمائشي شئي ناهي، پر اها روح جو حصو آهي جيڪو ٻين لاءِ ظاهر ٿئي ٿو. ۽ جڏهن جذبا اوج تي هجن ٿا، تنهن وقت نزاڪت ٻن ماڻهن جي وچ ۾ ڳانڍاپي کي ٽُٽَڻ کان بچائي ٿي.
نزاڪت ڪپڙن پهرڻ ۾ ناهي، پر ڪپڙن پهرڻ جي انداز ۾ آهي. شان وشوڪت تلوار جي استعمال ۾ نه پر ڳالهين جي ذريعي جنگ ٽارڻ ۾ آهي.
نزاڪت نمائشي شين کي تَرڪ ڪرڻ سان حاصل ٿئي ٿي، تنهن کانپوءِ ئي اسانکي سادگي ۽ يڪ سوئي نصيب ٿئي ٿي. جيئن شخصيت ۾ سادگي هڪ سٺو سنوڻ آهي؛ تيئن ئي خوش مزاجي خوبصورتيءَ کي ظاهر ڪري ٿي. سادگي ڇا آهي؟ سادگي زندگيءَ جي اعلى معيارن جو يڪجا هجڻ آهي. آسمان مان پوندڙ برف جي خوبصورتيءَ جو ڪارڻ ان جو هڪ رنگ جو هجڻ آهي. سمنڊ جي خوبصورت لڳڻ جو ڪارڻ انجي هموار سطح آهي. رڻ جي سونهن جو ڪارڻ ان ۾ موجود وارِي ۽ پَٿرَ آهن.
جڏهن ته، انهن شين کي وڌيڪ غور سان ڏسجي ته، اهو محسوس ٿيندو ته اهي شيون پنهنجي خاصيتن ۾ ڪيتريون ته مڪمل ۽ ڳنڀيرتا سان ڀريل آهن.
زندگيءَ ۾ هر عام ۽ سادي شئي ئي اهميت واري ٿئي ٿي. اهڙين شين تي سوچ ويچار ڪرڻ گھرجي.
نرگس جي گُل جي ڦُٽڻ واري عمل جو ئي مثال وٺو؛ نه ته اهو وروڪڙ کائي ٿو نه ئي هوريان هوريان ڦُٽي ٿو.
دل جيڏي سادگيءَ جي ويجھو هوندي اوڏي ئي آزاديءَ سان ۽ بنا ڪنهن ڊپ جي محبت ڪرڻ جي قابل ٿيندي. ۽ جيڏي بي ڊپي ٿي محبت ڪندي، اوڏي ئي اها پنهنجي نزاڪت کي هرنازو انداز ۾ دنيا آڏو ظاهر ڪندي.
نزاڪت ذوق سان به تعلق نه ٿي رکي. هر ثقافت ۾ خوبصورتيءَ جو پنهنجو پنهنجو انداز آهي؛ اهو ڪڏهن ته وري اسانجي اندازن کان بنهه مختلف به ٿئي ٿو.
پر هر قبيلي يا هر ماڻهوءَ وٽ پنهنجا الڳ معيار آهن جيڪي نزاڪت جي زمري ۾ اچن ٿا، جيئن؛ خدمت، احترام ۽ سُٺو اخلاق.
هَٺُ: نفرت ۽ بُغض پيدا ڪري ٿو. جڏهن ته نهٺائي: محبت ۽ احترام جو ڪارڻ بڻجي ٿي.
هَٺُ شرمساريءَ جو سبب بڻجي ٿو. نهٺائي روشن رستي تي هلڻ جو درسُ ڏئي ٿي.
هَٺُ لفظن کي منهجھائيندو آهي، ڇاڪاڻ جو هٺيلي انسان جي سوچ هميشهه اها ئي هوندي آهي ته علم ۽ عقل صرف ڪجهه چونڊ انسانن لاءِ ئي آهي. نهٺائي مشڪل شين کي آسان ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جيئن هر ڪو انهن کي سمجھي سگھي.
جڏهن اسين پنهنجي ئي چونڊيل رستي تي هلڻ لڳندا آهيون ته اسين نزاڪت سان روشنيون پکيڙيندا ثابت قدميءَ ۽ عقلمندءَ سان هلندا رهندا آهيون. تان جو سخت تڪليفن ۾ به اسانجي دشمن کي اسان ۾ ڪا ڪمزوري محسوس نه ٿيندي آهي، ڇاڪاڻ جو نزاڪت اسان جي حفاظت ڪندي آهي.
نزاڪت کي قبول ڪرڻ ۽ ساراهڻ کانپوءِ معتبر بڻجڻ لاءِ ڪنهن ٻي ڪوشش جي ضرورت نه ٿي پوي.
محبت اسانجي خوابن کي ساڀيا ڏيندي آهي. ۽ نزاڪت ان ساڀيا کي دنيا آڏو ظاهر ڪندي آهي.
***