سُگهڙ فقيرسانوڻ چانڊيو
سرائيڪي بيت
منتان ڪر ڪر ووٽ گڌونھي، پھلون ڪيڏي اَهَن مجبور،
مولا! هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور
ووٽ ڏتنسي، سڀ سنڀال،
هُڻ ڪوئي بہ پڇدا، اسان ڪڻ حال،
هُڻ ڪنھن ڪون سڻائون سور
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور
واعدا نہ ڪتونھي هڪڙا ياد،
آپ رهيي وڃ اسلام آباد،
ڪُرسي دي نشي ڪتي مغرور
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور
ڪنھن ڪون حال سڻائون دلدا،
ٽيھہ روپيا ڪلو، اٽا نہ ملدا،
ڪيڏي وڃي مزدور
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور.
ووٽان دي ڄڻ، ڏٺي هنسي خواب،
ڪيڏي ڳئي اهي رئيس نواب،
ول نہ ڏٺي ساڏي نور،
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور.
شاھہ آيا تي، پير آيا،
گڏ انھان نال مير آيا،
اسان ڪون ووٽ ڏيوو ضرور،
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور.
ڪنھن نہ لڌي اسان ڏي سار،
ٻوڙ ڳئي گاج، جوار ۽ گوار،
ڦُٽ ان ڪڍيئي انگور،
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور.
فقير جيڪي ڀر ڀر پاندي هن ڀاڪر،
اڄ ڌِڪي ڏيندن، انھان دي نوڪر،
ڪيون مٿي وچ گهَتيئي ”سانوڻ“ سور،
هُڻ ڏيکڻ ڪنون ٿي ڳئي ڏور.
****
سُگهڙ سانوڻ فقير جو ڪلام.
ڪافي
وڌي ويو گهر جو بار
رشوت وٺون نہ ٻيو ڇا ڪيون،
نہ ٿي پوري پوي پگهار،
وڌي ويو گهر جو بار
صبح جو سويرو، چانھہ جو هنڍو هجي پورو،
تڏهن ٿا پرچن ٻار،
وڌي ويو گهر جو بار
وڏيرا آهن بي مياري، نہ ٿي پوري پوي زمينداري،
ڏينھن ۾ کپن ڏھہ هزار،
وڌي ويو گهر جو بار
پاڻي جي آفيسرن ڏي ڪر نظر،
جي رشوت ڏي تہ ڦل وهي واٽر،
نہ تہ ڍڪو هڻندو بيلدار،
وڌي ويو گهر جو بار
رشوت نہ ملي، تہ بند آ بجلي،
چوندا ٽرانسفارمر جي سڙي آ تار،
وڌي ويو گهر جو بار
سرڪاري دوا ٻاهر اسٽورن تي وڪاڻي،
ڊاڪٽر سئي ۾ گڏي هڻن پاڻي،
ڪاڏهون وڃي بخار،
وڌي ويو گهر جو بار
غريب کي شل نہ ڏسي سپاهي،
هل توتي فرياد آ واهي،
توکي سڏايو آ صوبيدار،
وڌي ويو آ گهر جو بار
ماستر شاگردن کي ڪين پڙهائن،
گهر ويٺي ٿا پگهار کائن،
رڳو ٿن پھرين جو انتظار،
وڌي ويو گهر جو بار
عوام سان اين جي اوز وارا ڪن ٿا ڀلائي،
چاليھين پتي ڏئي، ٻيو هڙ وڃن پاڻ کائي،
رڳو ميگزين ڇپائڻ جا آهن هوشيار،
وڌي ويو گهر جو بار
اڳي بسم ﷲ جا هيا ٽويا ماڻي،
هاڻي کير ڪلو ۽ ٻہ ڪلو پاڻي،
اهو ڪيو ٿئون روزگار،
وڌي ويو گهر جو بار
سانوڻ اڳي پھلوان وڙهندا تہ سوڀ ڏجان ﷲ،
هاڻي ملھہ وڙهن ٿا ڪري صلاح،
آهيون پئسن ۾ ڀائيوار،
وڌي ويو گهر جو بار
****
ڪافي
پاڻي جا دشمن گڏ پاڻي ساڻ،
ڪاڏهون آڻيون پاڻي پاڻ،
شل نہ غريب جي مشن جو ٻُڌن کڙڪو،
اتي اچيو ڪن ڪڙڪو،
ايف آءِ آر ٿا ڪٽيون، نہ تہ پنج هزار آڻ،
ڪاڏهون آڻيون پاڻي پاڻ
دِڪو ڀڄي ٿو دِڪو لڳي ٿو،
رشوت تي آفيسرن جو عملو تڳي ٿو،
ويل آ هاري ڪاڻ،
ڪاڏهون آڻيون پاڻي پاڻ
هي ڏسو آفيسرن جي آٽي،
ڳن ڇٽو پڇڙي ۾ کاٽي،
ڪنھن کي ڏيون هي ڄاڻ،
ڪاڏهون آڻيون پاڻي پاڻ
”سانوڻ“ سچ جي جو ڪندو ٻولي،
يا چڙهندو ڦاسي، يا لڳندس گولي،
حق تي ٿيندي رتو ڇاڻ،
ڪاڏهون آڻيون پاڻي پاڻ
****
ڪافي
پئسا اٿئي تہ پاڻي آهي پاڻي،
نہ تہ ڀلو ڪندئي لال سيوهاڻي،
عوام جي حفاظت لاءِ رکيو اٿن ٿاڻو،
هي غريبن جي پيڙجڻ جو آهي گهاڻو،
جي ٿيندين دانھي، تہ اول کپي ناڻو،
ڏھہ هزار ڦيھي منھنجي آهي ماڻي.
پاڻي جي کوٽ کان فصل ڪيوسين ڀيل،
تپيدار ڍل لاءِ، لائي ڏنو ويل،
مختيار ڪار چيو، نہ ڏئي پئسا اماڻيوس جيل،
پاڻھي اچي ويندس سمجهاڻي.
اليڪشن ۾ جن جا هنياسين جهنڊا،
ووٽ ڏناسين وڏا ۽ ننڍا،
انھن ڏياريا شخن کي ڳنڍا،
احسان جي بدلي، ڪئي اٿن پڄاڻي.
اڳي زميندار چوندو هو، ٻچو آهي هاري،
هاڻي آرڊر ڪيو اٿن اهو جاري،
تولئہ بچي نہ بچي، ٻوري ڏي ڪمداري
غريبن سان ﷲ ٿئي ساڻي.
نہ مان ڪنھن جي گلا ڪيان، نہ مان ڏيان ٿو ڪنھن کي گار،
حق جي هردم ڪيان ٿو پچار،
رشوت خور ٿي پيا، سڀئي عملدار،
تن کي ٻڌايان ٿو هي ڪھاڻي.
فقير بڻجڻ آهي ڏاڍو ڏکيو،
پنجتن جي دامن وٽ، هوندين ”چانڊيا“ سکيو،
لڄپال جو در آ، هتان ويو ڪونہ بکيو،
”سانوڻ“ سڀ سان رب هجي ساڻي.
****
ڪافي
مون تي امڙ جا هن ٿورا لک هزار،
ڳائي ڪھڙا ڳايان، ساري مان ڄمار،
ڏئي مٺي مٺي لولي، سيکاريائين ٿي ٻولي،
گهُري دعا جهلي جهولي، رب کان هر وار.
وسان ڪين گهٽائي، هر هر هنڌ مٽائي،
ننڊون پنھنجون ڦٽائي، لڌائين ٿي سنڀار،
”سانوڻ“ عمر ساري، جيءُ جيءُ لک واري،
راضي ڪر امڙ پياري، ٿيندئي ٻيڙا پار.
****
سُگهڙ سانوڻ فقير جا ڪجهہ بيت.
اٿي سوداگر سودو وٺ، ڇڏ آرس جي عادت،
وکر اهوئي وٺ، جنھن ۾ هجي رڳي محبت،
بازار ويندي بند ٿي، ڪري هَئه هَئه هڻندي هٿ،
”سانوڻ“ چئي ستت، توکي هلڻو آ ديس تي .
****
اٿي سوداگر سودو وٺ، ڇڏي عيش آرام،
وساري رهئين ڇو، مالڪ سندو نام،
بھاريون ڪر بنگلن ۾، کائين طرحين طرحين طعام،
کڻي هلندئي ڏانھن مقام، پوءِ سُڌ پوندئي ”سانوڻ“ چئي .
****
اٿي سوداگر سودو وٺ، پو متان ٿين ويچارو،
جيڪي آهي اڄ، وري نہ ملندئي وارو،
پنھنجو کڻ تون پاڻ سان، ڪين ملندئي اوڌارو،
”سانوڻ“ هاڙھہ سيارو، گذاري ڇڏيئي غفلت ۾.
****
ڪافي
هيڏي سفر لاءِ تو، ڪيو يار ڇاهي،
اتي ڪجهہ نہ ملندئي، ثمر کڻ سنباهي،
اتي يار هلندين، جتي ڄاڻ نہ سڃاڻ،
هڪ ڪاري قبر ۾، هوندين تون پاڻ،
ورائي واري، ويندئي تربت ٺاهي.
هتي يار آئين، وتئي ڇا وکر،
جيڪي ٺھيو آ سو، ڀڄندو ٺڪر،
هڪ ڏينھن عزرائيل، چاڙهيندئي ڦاهي.
”سانوڻ“ هي آهي فاني جهان.
هرڪو هليو ويو، ڇڏي مھل مڪان،
پارت آ پنجتن کي، پرواھہ ناهي.
****