لوڪ ادب، لساني ۽ ادبي تحقيق

ڏکڻ ڪاڇي جا سگهڙ شاعر

ڪاڇي جو علائقو لوڪ ادب، سُگهڙائپ ۽ شعري ادب ۾ زرخيز رهيو آهي. ھن ڪتاب ۾ عزيز ڪنگراڻيءَ ڪاڇي جي آڳاٽن لوڪ ۽ سگهڙ شاعرن سان گڏوگڏ، ويجهي ماضيءَ ۽ موجودہ دور تائين جي سگهڙ شاعرن جو تعارف ۽ ڪلام جو نمونو سھيڙيو آھي. ڪاڇي جي حوالي سان هيءُ ڪم نہ صرف منفرد پر پنھنجي نوعيت جو نئون ڪم بہ نظر اچي ٿو. ڪتاب ۾ 23 سگهڙن کي شامل ڪيو ويو آھي.

Title Cover of book Dakhen Kachhy ja Sugher Shair

سُگهڙ فقير الھڏنو پنھور

هيءُ سگهڙ شاعر جوهيءَ تعلقي جي ڳوٺ علي مراد شاهاڻي ۾پيدا ٿيو. سندس حياتيءَ جو احوال معلوم ٿي نہ سگهيو. سُگهڙ فقير الھڏنو جي ڪجهہ چونڊ شاعري هيٺ ڏجي ٿي:

ڪلام

منھنجو يار منٺار، مڱڻھار آهي.
سدا گُل گلابي، ڳچي هار آهي.

سندس قرب ڪامل، آهي مونسان شامل،
ڏسي عقل عاقل، وڃن ٿا ٿي غافل،
آهي اهڙو عامل، منھنجو يار سانول،
جنھن سان دل منھنجي جو، هي اقرار آهي.

ڇاهي گُل گلابي، مثل ماهتابي،
ڏسي جيڪو عاشق، وڃي ٿي عذابي،
ڇاهي گُل چنبيلي، ڇاهي گُل رابي،
سھڻو سڀن ۾ سو، هر وار آهي.

اسان جي اچي ڪو، ڏسي هت محبت،
برابر انھيءَ کي، وٺي ويندي حيرت،
اسان جي محبت، آهي تائين قيامت،
ڪري جيڪي قدرت، سو مختيار آهي.

سدا سِڪ ۾ سھڻي جي، حيران آهيان
ڪري ٿو جي ماڻو، تہ قربان آهيان،
ڪري ٿو جي نخرو، تہ احسان ڀايان،
سھان پيو سِر تي، اڃا ٻار آهي.

منھنجي ۽ سھڻي جي، نہ آهي جدائي،
ڏسي پئي خدائي، آهي ڳالھہ جائي،
جي هوندي سڻائي، نہ ٿيندي اڻائي،
ڀلي ڀوڳ سمجهن، هي اظھار آهي.

”الھڏني“ کي هي اعتبار آهي،
برابر هي منھنجو، پڪو يار آهي،
منھنجو دلربا سان، دلي پيار آهي،
قيامت تائين نوڪر، هي ”پنھوار“ آهي.
اسان ساڻ مولا، مدد گار آهي.
سُگهڙ الھڏني پنھور جا ڪجهہ چونڊ ڏوهيڙا هيٺ ڏجن ٿا.

ڏوهيڙا

عشق آهي شينھن، ڪري ڦٽ فراق جا،
ماري مھميرن کي، نازڪ تنھنجو نينھن،
”الھڏنا“ انتظار ۾، ڏکيا گذين ڏينھن،
هاڻي ”پنھور“ مثل مينھن، عشق وسي ٿو اندر ۾.
****

سھڻا سڀئي حال، مڙوئي معلوم نہ توکي،
دردي عوشاق چئي دم دم، توڏي آهي خيال،
”پنھور“ پاڻ قبوليو، تنھنجي وحدت جو وصال،
ڪر ڀلايون ڀال، عاشق ”الھڏنا“ چئي.
****

نہ مرندا نہ جيئندا، نہ هوندا ئي هميش،
سھڻي سندي سڪ۾، راتيان ڏينھان ريش،
دردي عوشاق ديدار لاءِ، وتن ٿيا درويش،
”پنھور“ پچل پيار ۾، نار وهايو نيش،
اچيو پون پيش، ”الھڏنا“ عجيب کي.
****

نہ ڪا لوڪ لڄا تن کي، نہ خُواريءَ جو اٿن خيال،
المست وتن ٿا عشق ۾، هيڻا سندن حال،
دردي عوشاق دلبر لاءِ، پاڻ ڪيائون پئمال،
”پنھور“ پچي پيار ۾، نانگا ٿيا نھال،
ٻيو گهرجي مال، ”الھڏنا“ انھن کي.
****

ﷲ سگهو آڻ، منھنجي اڳڻ عجيبن کي،
دردي عوشاق چئي، دل سان ڪيان روح رهاڻ،
انا فتحالکَ فتحاَ مبين، قربئون لاهڻ ڪاڻ،
دل سان ڏين دلاسو، ”پنھور“ کي اچي پاڻ،
سدائين هجڻ ساڻ، عاشق ”الھڏنو“ چوي.
****

سگهو آڻ ﷲ منھنجي اڱڻ عجيبن کي،
دردي عوشاق چئي، درد جي، ڪانھي ٻي ڪا واھہ،
علي ڪل شيءَ قدير آهن، منھنجو سڪي ٿو ساھہ،
”پنھور“ انھي پياس ۾، روز نھاري راھہ،
سدا گڏ هجين ساھہ، عاشق ”الھڏنو“ چوي.
****

نازڪ تنھنجو نام، ڪڏهن وسري ڪينڪي،
دردي عوشاق چئي دل ۾، اٿم ورد صبح شام،
وﷲ سبحانقه وتعالي وستغفرﷲ العظيم، اٿم سڪ تمام،
پرين هن ”پنھور“ کي تنھنجي محبت آهي مدام،
آهيان گهوٽ تنھنجو غلام، ”عاشق ”الھڏنو“ چوي.
****

سُگهڙ الھڏنو پنھور جا ڪجهہ سرائيڪي ڏوهيڙا هيٺ ڏجن ٿا.

ڏوهيڙا

ڪانگ اندر وچ تانگهہ انھان دي، پر جي اوڏي جاوين، سچ الاوين.
آزي نيازي ڪر ڪي ڪانگا، آخر محب مناوين، سچ الاوين،
بعد منٿ دي ميڏي پارون، ڳل ڳراٽي پاوين، سچ الاوين،
ڪر قدمان تي دلبر دي، اپڻا سِر جهڪاوين، سچ الاوين،
آکي ”الھڏنا پنھوار“ جيڪا ولدي ڏيوي دلبر سا مينون آڻ سڻاوين، سچ الاوين.
****

ڏوهيڙو

مين عرض ڪريندا دلبر تيڪون، ميڏا مني هڪ سوال سڄڻ.
سِوا تيڏي دلبر سائين، ميڏي هيڻي ٿي ڳئي حال سڄڻ.
درد تساڏا دل وچ وسدا، ميڏا جيوڻ ٿي ڳيا جنجال سڄڻ.
خلقت ساري پئي کلدي مينتي، ڪري اوڙا پاڙا معال سڄڻ.
چا مھر ڪرو ”الھڏني پنھور“ تي، تيڏي برھہ ڪيتا بيحال سڄڻ.
****

سگهڙ الھڏني پنھور جا ڪجهہ چونڊ سنڌي ڏوهيڙا هيٺ ڏجن ٿا.

ڏوهيڙو

سِر ساھہ ڪيان صدقي، جند جان ڇڏيان گهوري،
ڀلا ڪري ڀلائي، من گهُرائي پنھنجي ٿوري،
”الھڏنا“ عجيب ڏسان، ڏونگر شل ڏوري.
چوي ”پنھور“ چپ چوري، ٿيو صدقي سِر سڄڻ تان.
****

واھہ واھہ ڪيم يار وڃي، جانب جواري،
هٿ هنيو وڃي کنيو، تڏهن بہ ڪيون مونکي مياري،
ڇڪا هڻي ڇوھہ مان، تہ بہ ڀلجي نہ دل پياري،
ناهي جاءِ انھيءَ جانب سان، منھنجي توبھہ توبھہ زاري،
”الھڏنا پنھور“ چئي عمر ساري، مون داءُ نہ کٽيو دوست کان.
****

روئي ڪيان ٿو هر دم، هيءَ سھڻي کي سدا،
دانھون ڪيان ٿو دلربا، جيئري نہ ٿي جدا،
”الھڏني“ جي اڱڻ تي، توکي خالق آني خدا،
هي پنھور آهي گدا، دلبر تنھنجي در جو.
****

پتنگ سڏائي پاڻ کي، تون ڪڏهن ڪين مُڙ،
محبت سندو مچ ڏسي، تون گهوران ڏئي پيو گهڙ،
پياسي پچڻ جو ”پنھور“ چوي، اهو پرين اٿئي پڙ،
ڇڏ طمع ۽ تڪڙ، عاشق ”الھڏنو“ چوي.
****

توبنا هت دلربا ٻيو، منھنجو آهي ڪير،
نالي خدا جي نازڪ تون، وڃ نہ ڀڃي ڀير،
دردي عوشاق دانھون ڪري، اچ پرين ڀري پير،
پل نہ سھي ٿو ”پنھور“ ايڏي، دلبر تنھنجي دير،
عجيب اچ اڱڻ تي، لھي دل جو غم ۽ غير،
خدا ڪندو خير، عاشق ”الھڏنو“ چوي.