پنھنجي پاران
ڪن مھربانن کي اسانجون لکڻيون فضول لڳيون. ڪن دوستن کي رڳو پروف جون غلطيون ئي نظر آيون ٻيو ڪجهہ بہ نہ. ڪنھن کي ٽائيٽل نہ وڻيو. ڪنھن کي ڪتاب جو نالو نہ وڻيو. انھن جي بہ مھرباني. اِهي سڀ ڳالھيون بہ اکين تي. انھن لاءِ هڪ جواب خاموشي ئي آهي ۽ ٻيو منھنجو لکڻ پڙهڻ جو ڪم، سو ڪندو رهندس.
اڄڪلھہ ڪتاب ڇپائڻ ۽ ان کي پڙهندڙن تائين پھچائڻ وڏو ڪم آهي. مون شايع ٿيل پنھنجي سمورن ڪتابن لاءِ ڪنھن بہ مائٽ، دوست ۽ واسطيدار کي ڪنھن بہ حوالي سان ڪا بہ تڪليف ناهي ڏني. دل چيو هوندو، ان دوست کي پنڌ ڪري وڃي بہ ڪتاب ڏنو هوندو ۽ خبر هوندي تہ هن ماڻھو وٽ ڪتاب جو قدر ناهي، ان کي ڪتاب گُهرڻ تي بہ نہ ڏنو هوندو. زوري زبردستي پنھنجو ڪتاب يا وري پنھنجي ڪا لکڻي ڪنھن جي بہ ڪنڌ ۾ نہ وڌي هوندي. ڪنھن کان بہ اِها فرمائش نہ ڪئي هوندي تہ منھنجي ڪتاب تي تبصرا لکجو. جيڪڏهن ڪنھن پنھنجي دل سان لکيو تہ ان جي تمام گهڻي مھرباني. جنھن ڪتاب خريد ڪري پڙهيو، ان جا تہ لک احسان. سوشل ميڊيا تي اهڙن مھربانن جا پنھنجي ڪتابن تي تبصرا ۽ رايا پڙهڻ لاءِ ملندا هئا، جن سان منھنجي ڪا بہ ڏيٺ ويٺ نہ هوندي هئي. اُهي رايا پڙهي، اهو احساس ٿيندو هو تہ ماڻھو ڪتاب پڙهن بہ ٿا ۽ انھن تي ٻہ اکر لکن بہ ٿا.
مون پنھنجا شايع ٿيل ڪتاب محترم محمد سليمان وساڻ صاحب جي ٿورن سان سنڌ سلامت ڪتاب گهر جي آن لائن لائبرري تي پي ڊي ايف فارميٽ ۾ بہ رکرايا آهن تہ جيئن جيڪي دوست اِن فارميٽ ۾ پڙهڻ چاهين ٿا، سي آساني سان پڙهي سگهن. منھنجي خيال ۾ هڪ ليکڪ لاءِ وڏي ڪاميابي بہ اِها ئي آهي تہ سندس لکڻيون ۽ ڪتاب گهڻن پڙهندڙن تائين پُهچن. پوءِ فارميٽ چاهي ڪھڙو بہ هجي.
انھي سفر ۾ ڪڏهن ڪڏهن رَوَين جي اُس، ڪاڙهي، لُڪ جهولي ۽ طوفان سبب ماڻھو مايوس ۽ دلشڪستو بہ ٿيندو آهي. پر وري بہ ڪجهہ مھربان پُٺي ٺپري چوندا آهن تہ ڇو ماٺ ڪئي اٿئي؟ ڪٿي گُم آهين؟ تنھنجي پڙهندڙن کي تنھنجي لکڻين جو انتظار هوندو. وري حوصلو ملي پوندو آهي ۽ پاڻ صندرو ٻڌي وري شروع ٿي ويندا آهيون.
اڪثر اِهو سوچيندو آهيان ته؛ هر ماڻھو پنھنجي خوبين ۽ خامين سميت مختلف ۽ منفرد آهي. اِها ئي اُن شخص جي حُسناڪي آهي، اِهو ئي سندس شخصيت جو هڳاءُ آهي. اهڙن ئي ماڻھن لاءِ اسانجي ڀٽائيءَ سائين چيو آهي:
”ڪنھن ڪنھن ماڻھو منجهہ اچي بوءِ بھار جي“
يا وري
”ڪي ڏور بہ اوڏا سپرين.“
اهڙا ئي ماڻھو اسانجي زندگي تي وڏو اثر ڇڏين ٿا. اسان سندن ڇانوَ ۾ زندگيءَ جي اُس کان بچڻ جي ڪوشش ڪندا آهيون. هن ڪتاب ذريعي مون بہ هڪ بيحد ننڍڙي ڪوشش ڪئي آهي، انھن پيارن کي پيار مان سارڻ جي! جن کان آئون ڪنھن نہ ڪنھن حوالي سان متاثر آهيان. جن جا مون تي احسان ۽ ٿورا آهن، جيڪي لاهي تہ نٿو سگهان پر ڳائڻ جي ڪوشش ضرور ڪريان ٿو.
هي شخصي خاڪا ۽ تاثر مختلف وقتن تي لکيا ويا آهن. جن مان گهڻا ڪجهہ سال اڳ لکيل آهن. اُن ڪري اُنھن ماڻھن جي علمي ادبي ۽ ذاتي زندگي ۾ ڪافي تبديليون آيون آهن. مون هر ليک جي آخر ۾ تاريخ بہ ڏني آهي، جنھن تي اُهو تاثر لکيو ويو هو تہ جيئن پڙهندڙ اُن حوالي سان پڙهي. هر شخص ۾ بَشري ڪمزوريون هونديون آهن، انھن سان ڪجهہ ڳالھين تي اختلاف بہ هوندو آهي پر انھن کي پاسي تي رکي، مون سندن خوبين جو ذڪر ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. ڇو تہ منھنجي نظر ۾ سندن خوبين وارو پاسو وڌيڪ مضبوط ۽ وڻندڙ آهي.
هي شخصي تاثر منھنجي اَمڙ، اَبي، ڀائرن، مائٽن، استادن، شاگردن، ذاتي ۽ علمي ادبي دوستن تي لکيل آهن. انھن مان گهڻن جو شعبو تعليم آهي. مطلب اڪثر پيغمبري پيشي سان لاڳاپيل آهن. منھنجو شعبو بہ ساڳيو آهي. ان ڪري منھنجي لکڻين جا اڪثر موضوع تعليمي ئي هوندا آهن. هي بس پيار مان پنھنجي پيارن کي ننڍڙيون ڀيٽائون آهن. اميد اٿم تہ قبول پونديون.
سرمد کوسو
ڳوٺ ڊاڪٽر سومار کوسو
4 ڊسمبر، 2024ع جي ٿڌڙي رات
وقت رات جا 3:30