ٻاراڻو ادب

شھزادي ماھہ نور

ٻارڙن لاءِ لکيل ڪھاڻين جي ھن مجموعي ۾ وندر ۽ سکيا جون ڪھاڻيون آهن. جنھن ۾ ٻارن کي وندر سان گڏ سکيا بہ ڏني ويئي آهي. اسان وٽ ٻارن لاءِ جيڪو بہ ادب لکيو ويو آهي ان ۾ ٻارن کي نصيحتون وڌيڪ ڏنل آهن. ٻار جلد نصيحت بہ تڏهن قبول ڪندو جڏهن انھن کي تفريح فراهم ڪئي ويندي آهي.  ڊاڪٽر پروين ٻارن جي نفسيات ۽ ذهني سطح کي سامھون رکي ڪھاڻيون لکيون آهن، جنھن ۾ ٻارن کي تفريح ڏيندي ڏيندي نصيحت ڪري وڃي ٿي. 

Title Cover of book شھزادي ماھہ نور

هيڊماستر

فضل الاهيءَ کي نوڪريءَ تان جواب مليو، اڄ هو وري بيروزگار ٿي ويو، کيس اهو وقت ياد اچي ويو جڏهن پھرين بہ هڪ دفعو هن جو روزگار ختم ٿيو هو. اهو ڏکيو وقت سوچي سندس اکيون آليون ٿي ويون، ڇا هاڻي هو وري فاقن ڪٽڻ تي اچي ويندو؟ ڇا هو پنھنجي ٻارن جي پيٽ قوت لاءِ ڪنھن کان پنندو جيئن ٿي سوچيائين تيئن تيئن وهلور ٿيندو ويو. گهر ڪيئن وڃي؟ سندس پيرن هلڻ کان جواب ڏئي ڇڏيو. گهر وڃڻ جي بدران هو ڳوٺ ۾ موجود هڪ نديءَ جي ڪناري وٽ ويھي رهيو. نيٺ شام ٿي ڪو بہ حل نہ ڏسي مجبور گهر ڏي هلڻ لڳو. اڄ کان چار سال اڳ ڳوٺ جي هڪ اسڪول ۾ پنھنجي مھربان دوست جي معرفت کيس پٽيوالي ملي هئي، هيءَ هن جي پھرين نوڪري هئي، انھيءَ کان اڳ هو جتيون ٺاهيندو هو. جنھن ۾ کيس وڏي مھارت هئي، چمڙي کي صاف ڪرڻ، رنگڻ، ڪٽڻ ۽ سبڻ کانپوءِ سٺيون جتيون ٺاهي شھر ۾ وڪڻي ايندو هو. هن ڪم ۾ سندس گهر واري بہ مدد ڪندي هئي. ان ريت سندس گهر جو گاڏو هلندو رهيو. فضل الاهيءَ جا ٻہ پٽ فيصل الاهي ۽ امتياز الاهي ۽ هڪ نياڻي فريدہ هئا، جن کي هن اسڪول ۾ داخل ڪرايو گڏ هو مسجد ۾ قرآن پاڪ پڙهڻ پڻ ويندا هئا. نياڻيءَ کي قرآن پاڪ پورو ڪرڻ کانپوءِ گهر ويھاري ڇڏيائين، چار درجا مس پڙهي سگهي، باقي سو ڇوڪرا اسڪول ويندا هئا. کيس ٻين چيو تہ نياڻيءَ جي پڙهائي جاري رکائي پر نہ سندس مالي حالت مضبوط هئي ۽ نہ ئي هن تي نون خيالن اثر ڪيو، سندس موجب تہ فريدہ ڀلي چار درجا پڙهي پوءِ گهر ۾ ماءُ جو ڪم ۾ هٿ ونڊائي جو جوڻس وري ساڻس جتيون ٺھرائڻ ۾ بہ مدد ڪندي هئي.
وقت گذرڻ سان فضل الاهيءَ کي هٿن ۾ ڪمزوري اچڻ لڳي هو جتيون جيڪي محنت سان هٿ جي خوبصورت سلائيءَ سان ٺاهيندو هو، انھن جو قدر بہ گهٽ ٿيڻ لڳو، ڪارخانن جي جتين جي بازار ۾ اچڻ کان پوءِ اهو ٿيڻ لڳو جو سندس ٺاهيل جتين جي کپت گهٽجي وئي، ڳوٺن مان ماڻھو شھر بہ گهڻو ويندا هئا تہ شھرن جا ماڻھو بہ ڳوٺن مان ڀاڄيون کير، گيھہ ۽ ٻيو وکر سودڻ لڳا جيڪو ڳوٺن مان گهٽ اگهہ تي ملندو هو. سندن ڳوٺ ۽ شھر جي وچ ۾ ننڍا ڳوٺ پڻ ڪيترائي آباد ٿي ويا. هاڻي ڄڻ تہ ڳوٺن ۽ شھر جي وچ ۾ پڪن روڊن کانپوءِ ڪو سنڌو سيڙو نہ بچيو هو هن سمجهي ورتو تہ ان ريت وڏيءَ محنت سان بہ هو گهڻيون جتيون نٿو ٺاهي سگهي ۽ کيس اجورو بہ ٿورو ٿو ملي، بھتر آهي تہ ڪو ٻيو ڪم ڪرڻ شروع ڪري. گهڻو بيمار ٿي جيئن ئي گهر ۾ ويٺو تہ هيڪاري کيس صدمي ۽ڪمزوريءَ جي ڪري مٿي ۾ پڻ سور رهڻ لڳو. ان ريت هو دوست معرفت اسڪول ۾ پٽيوالو ٿي لڳو، اسڪول ۾ ڪو خاص ڪم ڪونہ هو. بس جنھن مھل پيريڊ ختم ٿيئي هن کي گهنڊ وڄائڻو هو ۽ صبح جو اسيمبليءَ مھل، رسيس ۾ ۽ موڪل مھل گهنڊ کي زور زور سان وڄائيندو هو باقي ڪي ڪاغذ ڪلارڪ وٽان هيڊماستر جي آفيس يا اسٽاف روم ۾پھچائڻ۽ موڪل مھل ڪمرن کي بند ڪرڻ سندس ذمي هو. هيءَ آرامده نوڪري هئي ڳوٺ جي اسڪول ۾ گهڻا ٻار بہ ڪو نہ هئا. سندس ٻئي ڇوڪرا بہ هن اسڪول ۾ پڙهندا رهيا. هيڊماستر سندن في پڻ معاف ڪري ڇڏي. باقي شام جو هيڊماستر عبدالرحمان جي گهر جو سودو سلف ڀاڄي ڀُتي آڻڻ سندس ذمہ داري هئي، انھيءَ ۾ ڪا تڪليف ڪا نہ هئي. وڏي ماستر عبدالرحمان جي گهر واري ”جيجي“. مزاج جي تيز هئي، سندس طبيعت ۾ هڪ وڏو نقص هو جو نوڪرن سان رکو ۽ ڪاوڙ سان ڳالھائڻ سان گڏ سندن ڪم مان خامي ڪڍندي رهندي هئي.
انھيءَ ڪري فضل الاهي جڏهن بہ سائينءَ عبدالرحمان جي گهران واپس ايندو هو تڏهن طبيعت نڍال هوندي هيس، گهر اچي هنڌ ڀيڙو ٿيڻ کانپوءِ کيس ماني بہ ڪو نہ وڻندي هئي. ڪلاڪن جا ڪلاڪ انھيءَ سوچ ۾ هوندو هو تہ جيجي مون تي اعتبار نٿي ڪري، هر شيءِ مان نقص ٿي ڪڍي هر سودو چوي ٿي مھانگو بہ آهي ۽ سٺو بہ ڪونھي هاڻي آئون ڇا ڪريان؟ هو جيجيءَ جون ڳالھيون پنھنجي گهر واريءَ کي بہ ٻڌائيندو هو جا بہ جيجيءَ ۽ هيڊماستر تي ڪاوڙ ڪندي پٽ پاراتو ڏيڻ لڳي پر فضل کي اها ڳالھہ پسند ڪونہ هئي. فطرتن نيڪ ماڻھو هو کيس چوڻ لڳو تہ “صاحب سٺو آهي، تون کيس بددعائون نہ ڏي“ تڏهن هڪ ڏينھن زال چيس، ”ڇو نٿو فريدہ کي پڙهائين هوءَ جاهل رهجي وئي، تہ ڪٿي هن جيجيءَ وانگر نہ ٿي وڃي“. فضل الاهيءَ جي منھن مان هڪدم نڪتو. ”اللھ نہ ڪري جو منھنجي نياڻي جيجيءَ جھڙي ٿيئي“
هڪ ڏينھن عادت مطابق جيجيءَ سندس آندل سودي کي نہ فقط زور سان اُڇليو پر کيس بہ گاريون ڏنيون. اتفاق سان انھيءَ وقت سائين عبدالرحمان اُتان گذريو. هن سڄي ڳالھہ ٻڌي زال کي دڙڪا ڏنا ”تون ڇو هن غريب پٽيوالي جي پويان پئي آهين هڪڙو تنھنجا ڪم ڪري ٻيو وري دڙڪا بہ کائي” جيجيءَ ڏٺو تہ هاڻي ڏوهاري ٿي ٿيان سو وٺي ڪوڙ سچ ڪري مرچ مصالحا ملائي فضل الاهيءَ بابت ڪوڙا قصا ۽ ڳالھيون بيان ڪيائين جو سمجهدار هيڊماستر جو بہ من ڦري ويو. ٻئي ڏينھن آفيس ۾ گهرائي کيس چيائين تہ “مون تہ توکي اعتبار جوڳو سمجهيو هو پر تون ايماندار ڪونہ آهين، ان ڪري اڄ ڪلارڪ کان پنھنجو حساب ڪتاب کڻي وڃ هاڻي هتي نوڪريءَ تي اچڻ جي ڪا بہ ضرورت ڪانھي.“
فضل الاهيءَ گهر اچي پنھنجي سڄي پريشاني زال وٽ ظاهر ڪئي، هن هڪ وفادار ۽ باهمت عورت وانگر پنھنجي فڪر کي لڪائي مڙس کي همت ۽ حوصلو ڏنو. ان ريت هن ٻئي ڏينھن کان چڻن جو گاڏو لڳائڻ شروع ڪيو. سندس گهر واري محنت سان کيس سٺا چڻا ٺاهي ڏيندي هئي، هو صبح کان شام تائين چڱا پئسا ڪمائي وٺندو هو.
ٻن مھينن کانپوءِ فيصل ۽ امتياز اچي کيس چيو تہ وڏي ماستر صاحب جا ڏھہ هزار چوري ٿي ويا آهن، کين اهي پئسا شھر جي آفيس ۾ امتحان جي فيس جا جمع ڪرائڻا هئا پر اڄ جڏهن هن اسڪول جي الماڙي کولي تہ ان ۾ اهي پئسا موجود ڪونہ هئا. هاڻي عبدالرحمان صاحب تمام گهڻو فڪرمند آهي، جيڪڏهن هُن اهي پئسا آفيس ۾ نہ جمع ڪرايا تہ کيس نوڪريءَ تان ئي هٿ ڌوئڻا پوندا. فيصل اهو سڀ ڪجهہ ٻڌائيندو رهيو ۽ فضل الاهي سوچن ۾ ٻڏي ويو. هن کي اڄ هيڊماستر جون ڪيل مھربانيون ياد اچڻ لڳيون، کيس خبر هئي تہ هو هڪ شريف ماڻھو آهي، اهو بہ سمجهيائين پئي تہ جيجي هڪ هٿ ڦاڙ ۽ بي سمجهہ عورت، وٽس ايترو پئسو ڪو نہ هوندو صاحب جو آفيس ۾ پھچائي پنھنجي نوڪري بچائي سگهي. هڪدم فضل اٿي ڪمري ۾ موجود وڏي پيتيءَ وٽ پھتو، جتي هن فريدہ جي ڏاج لاءِ ڪجهہ زيور ٺاهي رکيا هئا، اهي زيور هڪ ننڍي ٿيلھيءَ ۾ وجهي سڌو سوناري جي دڪان تي ويو، جتي انھن کي يارنھن هزارن ۾ وڪڻي انھن پئسن مان ڏھہ هزار هڪ لفافي ۾ وجهي اسڪول پھتو. اسڪول ۾ تہ گهڻو گوڙ ڏسڻ ۾ پئي آيو. هر طرف استادن ۽ ٻئي عملي جي وچ ۾ چوٻول لڳا پيا هئا. هو سڌو هيڊماستر صاحب جي ڪمري ۾ ويو، جو ڪنڌ نوائي وڏيءَ سوچ ۾ گم هو. فضل الاهيءَ کيس سلام ڪيو هن ڪنڌ مٿي کڻي ڏانھس ڏٺو ۽ سلام جو جواب ڏئي بي وسيءَ ۽ شرمندگيءَ مان مٿو هيٺ ڪري ڇڏيائين. فضل الاهيءَ اڳتي وڌي ڏھہ هزارن جو لفافو سندس اڳيان رکيو آهستي آهستي چوڻ لڳو. ”عبدالرحمان صاحب! فيصل مون کي سڄو احوال ڏنو آهي. توهان دير نہ ڪريو هيءُ پئسا شھر ۾ آفيس بند ٿيڻ کان اڳ پھچايو. سرڪاري امانت آهي، توهان تي ڪو حرف نہ اچي آئون توهان جو نمڪ حلال آهيان، آئون پنھنجي ڌيءَ فريدہ جي شاديءَ جا زيور وڪڻي توهان لاءِ کڻي آيو آهيان. بيشڪ زيور زينت آهي، پر عزت کان مٿي ڪونھي. آئون چاهيان ٿو تہ توهان اهي پئسا مون کان قبول ڪريو“ ائين چئي فضل الاهي هيڊماستر جو جواب ٻڌڻ کان اڳ ڪمري مان نڪري ويو. عبدالرحمان صاحب جي اکين مان لڙڪ لڙي انھيءَ لفافي تي وڃي ڪريا هو يڪدم شھر لاءِ روانو ٿي ويو. دل ۾ پڪو ارادو ڪيائين تہ نہ فقط اهي پئسا گڏ ڪري فضل کي واپس ڪندس بلڪہ سندس اهو وڏو احسان لاهڻ لاءِ کيس واپس نوڪريءَ ۾ بہ کڻندس.