سفرناما

ممبئي ياترا

هي ڪتاب ممبئي ياترا سنڌ جي عاشق انور پيرزادي جو بمبئي بابت سفرنامو آهي. ڇاڪاڻ ته هيءُ عام رواجي سفرنامو ناهي. هيءُ سفرنامي سان گڏ هڪ تاريخي ڳٽڪو به بڻجي ويو آهي. جيڪو هند ۽ سنڌ جي قديم توڙي جديد تاريخ کي قلمبند ڪري ٿو. انڪري هن سفرنامي کي پاڪستان جي حڪومت، هند ۽ پاڪ جي بهتر لاڳاپن لاءِ هن ڪتاب کي گائيڊ لائين جي به حيثيت ڏئي سگهي ٿي.

Title Cover of book Mumbai Yaatra

پنهنجي پاران

انور پيرزادو اڪيڊمي انور صاحب جي ٻن ڪتابن “متان وساريو” ۽ “ڀٽائي” کانپوءِ هي ٽيون ڪتاب “ممبئي ياترا”سنڌ جي ادبي تاريخ کي پيش ڪري رهي آهي.
انور پيرزادو اڪيڊميءَ جو اهو ئي مقصد آهي ته جلد کان جلد انور صاحب جي لکيل تحريرن کي ڪتابي شڪل ڏئي ڪري هڪ ته سندس حياتيءَ ۾ سندس ذاتي تخليقي ڪتاب نه ڇپجي سگهڻ واري نقصان جو ازالو ڪجي ۽ ٻيو انور پيرزادي جي فڪر ۽ ازم کان ماڻهن کي روشناس ڪرائي کين ان مان فيضيابي جو موقعو به ڏجي توڙي نئين سنڌ جي نئين نسل جي تربيت به ڪري سگهجي.
انور پيرزادي جي حياتيءَ ۾ سندس ڀائيٽي ۽ ناليواري شاعر شاهه محمد پيرزادي سندس شاعري جو ڪتاب “اي چنڊ ڀٽائيءَ کي چئجانءِ” 2005ع ۾ ڇپايو هو. جڏهن ته 7 جنوري 2007ع تي انور صاحب جي لاڏاڻي کانپوءِ جيڪا انور پيرزادو اڪيڊمي ٺهي آ تنهن هاڻي انور صاحب جي ادبي، تحقيقي ۽ صحافتي موادکي ڪتابي شڪل ڏيڻ جي ذميواري پنهنجي سر کنئي آهي.
انور پيرزادو اڪيڊمي جي محدود مالي وسيلن باوجود انور صاحب جا ڪتاب ڇپائڻ جي حوالي سان اها ڪوشش ضرور ڪندي آهي ته هڪ ته هن ڪتابي سلسلي کي ڪنهن ريت به ٽٽڻ نه ڏجي ۽ ان مقصد کي برقرار رکڻ لاءِ اڪيڊميءَ سال ۾ گهٽ ۾ گهٽ ٻه ڪتاب منظر عام تي آڻڻ جو ٽارگيٽ مقرر ڪيو آهي ته جيئن اهو ڪم تيز رفتاريءَ سان هلندو رهي ۽ٻيو ته ڪوشش ڪجي ته انهن ڪتابن جي صورت ۾ انور صاحب جي مختلف پهلوئن کي ريڪارڊ تي آڻي سگهجي. ان حوالي سان سندس شاعريءَ وارو پهلو ڪتاب “اي چنڊ ڀٽائيءَ کي چئجانءِ” پورو ڪيو آهي. صحافتي پهلوءَ کي سندس مشهور شارٽ ڪالمن واري ڪتاب “متان وساريو”پورو ڪيو ۽ ڪتاب “ڀٽائي” سندس ڀٽائي متعلق اختيار ڪيل جديد نقطئه نظر جو ريڪارڊ آهي. انور صاحب پنهنجي ذات ۾ وڏو جاکوڙي ۽ مهمجو به هو. انور صاحب چوندو هو ته “علم فيلڊ ۾ آهي لائبريرين ۾ ڪتاب هوندا آهن”سو “ممبئي ياترا” به هڪ اهڙو علمي، مشاهداتي ۽ تجزياتي مواد آهي جيڪو “فيلڊ” مان آندو ويو آهي. جنهن کي هاڻي انور پيرزادو اڪيڊمي ڪتابي شڪل ڏئي ڪري ان کي لائبريرين جي زينت بڻائي رهي آهي ۽ ائين هيءُ ڪتاب انور جي سياحتي پهلوءَ کي پورو ڪري رهيو آهي.
هيءُ ڪتاب سائوٿ ايشيا فري ميڊيا ايسوسيئيشن(سفما) جي 2006ع واري پنجن ڏينهن جي دوري جو دستاويز آهي جنهن جي 30 ڄڻن واري وفد جو انور صاحب به ميمبر هو. ان سفما واري دوري جو مقصد ڪراچي _ ممبئي وچ ۾ عوامي رابطا پيدا ڪرڻ، ٻنهي بحري بندرن وچ ۾ قديم تاريخي لاڳاپا قائم ڪرڻ واري ماحول کي هٿي ڏيڻ هو. سفما جو اهو به مقصد هو ته ان ڏس ۾ سول سوسائٽي ۽ عام ماڻهو پنهنجو ڪردار ادا ڪن ۽ اهو ڪم عوامي سطح تي ظاهر آهي ته واپاري، دانشور، ليکڪ، صحافي، فنڪار ۽ ڳائڻا ئي ڪري سگهن ٿا. ان مقصد لاءِ سفما انور صاحب کي سينئر صحافي، اديب ۽ دانشور جي حيثيت ۾ پنهنجي وفد ۾ شامل ڪيو. جيئن ئي اهو دورو ختم ٿيو ته انور صاحب ان دوري جو احوال سفرنامي جي صورت ۾ عوامي آواز ۾ قسطن طور ڇپائڻ شروع ڪيو. اسان عوامي آواز ۾ ان سفرنامي جي ڇپيل 15 قسطن جي اهميت ۽ ضرورت کي محسوس ڪندي ان کي ڪتابي شڪل ڏني آهي. ڇاڪاڻ ته هيءُ عام رواجي سفرنامو ناهي. هيءُ سفرنامي سان گڏ هڪ تاريخي ڳٽڪو به بڻجي ويو آهي. جيڪو هند ۽ سنڌ جي قديم توڙي جديد تاريخ کي قلمبند ڪري ٿو. انڪري هن سفرنامي کي پاڪستان جي حڪومت هند ۽ پاڪ جي بهتر لاڳاپن لاءِ هن ڪتاب کي گائيڊ لائين جي به حيثيت ڏئي سگهي ٿي.انور صاحب هن دوري کي پنهنجي دانشوراڻي، صحافتي ۽ شاعراڻي اک سان ڏٺو انڪري هيءُ سفرنامي وارو ڪتاب شاعراتي نثر سان گڏوگڏ بيحد معلوماتي ۽ تاريخي مقام رکي ٿو.


زرار پيرزادو
انور پيرزادو اڪيڊمي