لالچن ۽ شھرتن کان بينياز شخص! (ليکڪ جو خاڪو)
نرالي نثر نويس، تشبيھه جي بادشاھ ۽ جملن جوڙڻ جي جادوگر هن دوست، پنهنجو پاڻ کي هن ناول ۾ گهڻو اظهاريو آھي پر هن جا رهجي ويل پار هيٺيان آھن.
(1) هو لالچن ۽ شهرتن کان بينياز شخص آھي. پاڻ ٻڏائي هن جي ڀر مان به ناهي گذري. پاڻ کي شاعر ليکڪ وغيره بدران سادو ڳوٺاڻو ۽ بيذرر شخص سڏائڻ ۾ ڪڏھن به قباحت محسوس ناهي ڪندو.
(2) هن جون دوستيون اشتهار ۽ دشمنيون اگهاڙي تلوار آھن!
(3) هو وفاداري ۽ خاموشيءَ جي واٽن تي هلندو آھي ته مخدوم امين فهيم جو مريد لڳندو آھي پر خاموشيءَ کي ٽوڙيائين ته ذوالفقار مرزا جون سڪون لهي وينديون آھن!
(4) ٿر جي علمي ادبي لڏي کان هن کي ”جيئري جون ايليا“ واريون شڪايتون آھن، جڏھن ته هُنهن کي وري هن مان خوشونت سنگھه وارا خطرا آھن!
(5) نوجوان ٿري ادب پڙھندڙ ۽ ريڊيو ٻُڌندڙن ۾ ھن کي جيتري مقبوليت ملي آھي، اوتري شايد ئي ڪنهن ٿري ليکڪ کي ملي هجي. هن جا ليک/ڪتاب ۽ ريڊيو پروگرامن مقبوليت جا جيترا ريڪارڊ ٽوڙيا آھن، اوترو ئي قلمڪارن جي تنظيمن/ادارن ۽ چويارين هن کي بيدرديءَ سان رد/ نظرانداز ڪيو آھي، پر حيرت جي ڳالھه اها آھي ته غير ٿري تحقيقدانن جي لکڻين ۾ هن جا ريفرينسز موجود آھن. ڏسو ڪتاب رڻ ڪڇ (سومار شيخ) ۽ ٻيا رسالن اخبارن ۾ ڇپيل آرٽيڪل
(6) ٿر ۾ ھن جي نثر جيترو اثر ڇڏيو آھي، ۽ ان کي جيترو ڪاپي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ويئي آھي، ان جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو ته هو ريڊيو پروگرامن مان موڪلائڻ محل چوندو آھي “ته پوءِ موڪلايون-بس اوهان کان پري ڪٿي آھيون“ هن جي ان موڪلاڻي کي خطن، عام محفلن ۽ ريڊيو پروگرامن تائين، نوجوانن جيترو رڳڙيو آھي، اوترو مشڪل سان ئي ڪنهن جملي سان حشر ٿيو هوندو! هن جو تخلص 1994 کان هن سان گڏ آھي پر گذريل رڳو ڏھن يارهن سالن ۾ هن وارو ساڳيو تخلص اپنائيندڙ ٿري نوجوانن تي نظر ڊوڙايو ته هن جي اثرانگيزي جو اندازو ٿي ويندو!
(7) نوان ۽ نرالا موضوع هو الاءِ ڪٿان آڻيندو آھي؟ سارو سنگهار ۽ احسان راهمين جهڙا ڪردار ۽ ”ٿر ۾ موسمياتي اڳڪٿيون ۽ انهن جي سائنسي حقيقت“، ”ٿر ۾ گهوڙا ڊوڙا ۽ روڙا“ جهڙا ڪيئي ڇرڪائيندڙ عنوان اسانکي هن وٽان ئي پهريون ديدار ڪرائين ٿا. پوءِ ٻياِ ھمراه انهن کي پراڻو ڪن ته ڀلي ڪن!
(8) داداگيريءَ ۾ کيڙيا ڀيليا ڪندڙ ھي همراھ دوستي ۽ پنهنجائپ ۾ سُئيءَ جي پاکي مان به گذري ويندو آھي!
(9) هن سندس مشھور سٽن ”سمنڊ جي ڇولين ۽ دل جي ٻولين جون ڪي به وضاحتون نه هونديون آھن!“ وانگر اڪثر اڻوضاحتو رهڻ ئي پسند ڪيو آھي!
(10) ھن جو هڪ طويل مقالو ”ٿر جي فطرتي ۽ معاشرتي زندگيءَ جا رنگ“ تحقيقي انداز ۾ ٿر ۽ ٿري زندگيءَ جي انهن باريڪين تان پردو هٽائي ٿو، جيڪي اڳ ڪٿي به اسانکي ايئن لکيل نظر نٿيون اچن!
(11) هن غير اقتداري ۽ مشڪل وقت ۾ ھڪ سياسي شخصيت تي ڪتاب لکيو ته قلمڪارن طرفان هن کي درٻاري ليکڪ جا مهڻا مليا، جڏھن ته اقتداري ڏينهن ۾ ساڳي سياستڪارن تي مضمون/ شاعري لکندڙن ۽ مراعاتون/عهدا وٺندڙ تي ڪنهن به آڱر نه کنئين! پر هن ڪتاب لکيو ته پنهنجن توڻي پراون ”سياسي وڏيرن“ هن جو جيئڻ حرام ڪري ڇڏيو ۽ مونکي اقبال جون سٽون ياد اينديون رهيون. ”تيري آزاد بندون ڪي، نه يي دنيا نه وھ دنيا“
(12) هڪڙي فوبيا هر ڪنهن کي هوندي آھي، پر هن کي ٽي فوبيائون آھن. 1وفاداري، 2 سچ ڳالهائڻ ۽ 3 عملي صفائي. انهن سان هن ڪيتري قدر نڀايو آھي اهو وقت تي ڇڏيون ٿا، پر هن جيڪي ذاتي نقصان کاڌا آھن، آئون ان جو اڪيلو شاهد نه آھيان!
(13) هن ذاتي زندگي توڙي ريڊيو واري ادبي پروگرام ۾ جن جن نوجوانن جي ٽيلنٽ کي پالش ڪري اڳتي آندو ۽ پذيرائي ڏني، انهن واھ واھ ملڻ بعد هن کي ايئن وساري ڇڏيو جيئن هي پاڻ ڪنهن تي ٿورو ڪري وساري ڇڏيندو آھي!
(14) هن وٽ سستي ۽ آرام پسندي ايتري آھي جو ويٺي واري وريو وڃي پر اُٿي پوي ته گهڻن کي پوئتي ڇڏيو ڏي.
(16) هو جيترو تعريف ڪرڻ ۾ ڪنجوس ناهي اوترو ئي تنقيد ڪرڻ ۾ به ”سخي“ آهي. جيڪي ڳالهيون عمومن ٻيا لڪائيندا آھن، هو بيباڪيءَ سان اھي اظھاري ڇڏيندو آھي
(17) هو انقلابي آھي پر هن وٽ انقلاب جو تصور پهرين پاڻ کان شروع ٿئي ٿو ۽ عمل ۽ قول جي هڪجهڙائي هن وٽ انقلاب جو پهريون شرط آھي!
(18) هو ٺڳي ۽ منافقت کي جهٽ پٽ سمجهي وٺندو آھي ۽ ان خلاف مضبوط اسٽينڊ وٺندي دير ناهي ڪندو، ان ڪري هن جي دشمنن ۾ ٺڳن ۽ منافقن جو تعداد گهڻو آھي!
(19) هن وٽ سنڌ جي خوشحاليءَ جو تصور شاعري، ليکن، ليڪچرن، ۽ نعريبازيءَ بدران عملي سچاين تي مشتمل آھي!
(20) هن وٽ ڪا به دعوا ناهي پر هن وٽ ڪيترن ئي دعوائن جا دليلن سان رد قد موجود آھن! ۽ ھن جو ڪم وري دعوا کان وڌيڪ دعوا طور خاموش گواهي ڏيندئي نظر ايندو آھي!
(21) هن ملهي جو تڙ ۾ قائم موسيپوٽي جي گهر ۾، 1977ع ۾ جنم ورتو. سنڌ يونيورسٽي جي گريجوئيٽ ھن دوست جا هن کان اڳ ٽي ڪتاب ”هوا جا نيڻ“، ”ڀٽن جي ڀُڻ ڀُڻ “ ۽ ”اڄ گهرجين هت“ ڇپجي چڪا آھن. هن جا ڪيترائي ليک مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپيا آھن. پاڻ ڪجھه وقت هڪ اخبار جو ايڊيٽر به رهيو آھي.
اهو ڪير. . . ؟جي ها اهو منهنجو پيارو يار ناشاد رحم علي آھي!!
فقير منور ساگر
خميساڻي هائوس
اسلامڪوٽ ٿر 12/4/2016