زندگي جو سفر
مشهور پهاڪو آهي ته “زندگي هڪ سفر آهي.” هن جملي ۾ جملي جي جوڙيندڙ سو ڪيفيتون رکيون آهن. منهنجي خيال ۾ هي جملو عام ماڻهو جي زندگي سان تعلق رکي ٿو. هڪ عالم اديب جو سفر پاڻ هڪ زندگي آهي.
سفر هڪ زندگي جي حوالي سان، نامياري عالم. اديب ۽ شاعر سائين عبدالقيوم بيدار شال (ڪوئٽه) کان موهن جو دڙو تائين پکڙيل آهي. ست هزار سال واري تهذيب ۽ تاريخ جي صحرا ۾ سفر ڪندي. ڇا ڏٺو! ڇا ٻڌو! هن ڪتاب ۾ انهن احساسن کي ترتيب مليل آهي.
چئي يا سمجهي سگهجي ٿو ته تاريخ ترتيب ڏبي آهي. يعني ڪالهه جي ڳالهه اڄ جي تاريخ آهي. ۽ اڄ جي ڳالهه سڀاڻي جي تاريخ آهي.
اسلامي دانشور جناب ڊاڪٽر محمود احمد غازي اسلام آباد ۾ هڪ ليڪچر ۾ چيو ته عملي زندگي ۾ زمانا فقط ٻه آهن. هڪ اڄ ۽ ٻيو سڀاڻي. ڪالهوڪي ڳالهه ڪالهوڪي ڳالهه آهي. ڪالهوڪي ڳالهه ڳالهائيندڙ جي پسند مطابق اسان تائين پهچي ٿي.
ان تجزئي جي روشني ۾ سائين بيدار صاحب پنهنجي دور جي ڳالهه قلمبند ڪئي آهي. جو سندس سوچ مطابق ڪالهوڪي جڙيل تاريخ لاءِ نئين مشاهدي ۽ تجزئي جي ضرورت آهي. سنڌ ۽ بلوچستان تاريخي /تهذيبي ۽ جاگرافي جي اصولن مطابق هڪ ٻئي کي ڪيترا ويجها آهن. هي ڪتاب ان تاثر جو مجموعو آهي.
عبدالقيوم بيدار جي لکڻي ۾ جا تيزي آهي. سندس غزلن کان وٺي عام جملي تائين ان جي جذبي کي محسوس ڪري سگهجي ٿو.
جڏهن سماج بارود جي اوٽ ۾ اچي ٿو ته حساس فطرت جو مالڪ قلمڪار نه رڳو غزل بلڪ پنهنجي هر جملي ذريعي بارود جي بدبو کان نفرت ڪري ٿو. هو پنهنجي گهر ڀاتين، سماج ۽ ڌرتي لاءِ گلابن جي سرهاڻ چاهي ٿو. هي ڪتاب به گلابن جي سرهاڻ رکي ٿو. جنهن سرهاڻ جي اسان جي سماج ۽ ڌرتي کي ضرورت آهي. ڪتاب ۾ عام مشاهدو قلمبند آهي ۽ بيان جون ڪل گهرجون پوريون ڪيون ويون. براهوئي ادب ۾ سفرناما لکجن پيا. پر ڪنهن به سفرنامي کي ڪتابي شڪل نه ملي. هي پهريون ڪتاب به آهي جيڪو براهوئي ادب جو سفرنامو آهي.
عام رواج هي آهي ته ملڪ کان ٻاهر سفرناما لکيا وڃن ٿا. منهنجي نظر ۾ ٻاهريان سفرناما پڙهندڙن لاءِ فقط دلچسپي رکن ٿا. پر پنهنجي ملڪ يا ڌرتي جو سفرڪرڻو پوي ته هي ڪتاب رهنمائي به ڪندو. ڪتاب هڪ رهنما ۽ استاد آهي. هن ڪتاب ذريعي براهوئي ادب ۾ هڪ نئين صنف جو بنياد پيو.
جوهر بروهي
ڪوئٽه