• نظم: ٿورڙي دير خاموشي اختيار ڪيو
ٿورڙي دير خاموشي اختيار ڪيو! (ترجمو)
ايمينيوئل اورٽرز – لاطيني آمريڪا
ان کان اڳ جو لکان نظم هڪ
ٿورڙي دير خاموشي اختيار ڪريو
مون سان گڏ،
ها انهن لاءِ جي
يارهين سيپٽمبر- ٽريڊ ٽاور
۽ پينٽاگون وارن واقعن ۾ مري ويا،
* * *
۽ اهو عرض پڻ ٿو ڪريان مان سڀن کي ته
ٿورڙي دير خاموشي اختيار ڪريو
انهن لاءِ پڻ
جن کي انهن واقعن بعد ماريو ويو
قيد خانن ۾ تن کي ڌڪيو ويو
۽ انهيءَ آڙ ۾ عصمتون جي لٽيون
طرحين طرحين اذيتن جا منهن پيا کلي
جي افغانستان ۾ آمريڪا بمباريءَ سبب
بي گناهه ويا مري، بي اجهي ٿي ويا
ياروتن لاءِ خاموشي اختيار ڪريو،
* * *
هڪ سڄو ڏينهن خاموشي اختيار ڪريو،
تن فلسطيني بي ڏوهه شهيدن جي لاءِ
جيڪي آمريڪا جي پٺ تي ۽ طاقت سبب
ڪيئي سالن کان
اسرائيل هٿان مارجن پيا
ٻارڙا عورتون ٻيا سڀئي ماريا ويا
عصمتون پڻ لٽيون
۽ ڇهن مهينن لاءِ خاموشي اختيار ڪريو
انهن پندرنهن لک عراقي انسانن جي احترام ۾
جيڪي ماريا ويا.
آمريڪي بندشن جي سبب
جو نه خوراڪ تن کي ملي، نه دوائون مليون
يارنهن سالن کان انهيءَ سلسلي
جي نتيجي ۾ مئل پندرنهن لک عراقين
لاءِ مون سان گڏ خاموشي اختيار ڪريو
ان کان اڳ جو لکان نظم هيءُ
ٻن مهينن جي خاموشي اختيار ڪريو
انهن رنگ جي ڪارن انسانن لاءِ
جيڪي سائوٿ آفريڪا ۾ اپارٿيٽ جهڙي
قابل حقارت روين سبب، پنهنجي ديس ۾
بيگانا ۽ جلاوطن ٿي ويا
۽ نون مهينن جي خاموشي اختيار ڪريو
هيرو شيما ۽ ناگاساڪيءَ جي واقعن ۾
مرندڙن لاءِ جتي موت، ڪنڪريٽ
۽ اسٽيل ۽ زمينن کي ساڙي
رجائي ڇڏيو ۽ انسانن جو کلون به لهي ويون
جي بچي ويا، اهي پڻ اپاهج رهيا ۽ زمينون
اڃا تائين آهن بنجر
هڪ سڄو سال خاموشي اختيار ڪريو
تن لکن ويٽنامين جي لاءِ
جن کي جنگ جي نه هئي جيم جي ڪا خبر
جن کي ٻرندڙ تيل جي بوءِ جي بانسي به نه هئي
۽ انهن تيل جي ڪن ڪڙهاهين اندر
تن کي ڪاڙهيو ويو
ڪن کي ڦاهي جي ڦندن تي چاڙهيو ويو.
۽ ٻچا ٻار پڻ ڪين بخشيا ويا،
عصمتون عورتن جون لٽيون
هي وساريو متان
***
هڪ سڄو سال خاموشي اختيار ڪريو
انهن لکن انسانن لاءِ
جن کي ڳجهي جنگ ۾ ماريو ويو
ش ش! چپ رهو، ڪجهه نه ڪڇو
اسان نه ٿا چاهيون ته انهن کي خبر پوي
ته اهي مري چڪا آهن
***
ٻن مهينن جي خاموشي انهن لکن انسانن جي احترام ۾
جي ڪولمبيا ۾ مري چڪا آهن
جن جا هاڻي نالا نشان به نه رهيا آهن
جن جا ڪتبا به ڪونهن
جو کڻي زبان سان ذڪر ڪجي
***
ان کان اڳ جو اڄوڪو هيءُ نظم مان لکان
* ايل سلووڊور جي شهيدن لاءِ
هڪ ڪلاڪ جي خاموشي
* نڪارا گئا جي شهيدن لاءِ خاموشي جي هڪ شام
* گئاٽامالا جي شهيدن لاءِ ٻن ڏينهن جي خاموشي
جن پنهنجين سمورين زندگين دوران
امن امان جو هڪ لحظو به نه ماڻيو
* اڪٽيل جاپاس جي پنجيتالهين
شهيدن لاءِ پنجيتاليهن منٽن جي خاموشي
* انهن لکن ڪروڙن آفريڪين لاءِ
25 سالن جي خاموشي اختيار ڪريو
جن کي ماري سمنڊ ۾ اڇلايو ويو
ڇو ته ڌرتيءَ کان آسمان تائين انهن
لاشن کي پورڻ جي ڪا گنجائش ئي نه هئي
انهن جي هڏن جي به خبر ناهي
۽ انهن جي ڏندن جي ڊين اين اي ٽيسٽ ئي ٿي سگهي ٿي
۽ هڪ سو سالن جي خاموشي اختيار ڪريو
انهن مقامي ماڻهن لاءِ جن جون حياتيون
۽ انهن جون ملڪيتون هڙپ ڪيون ويون
۽ انهن کي حقير، فقير سمجهيو ويو
اهڙو حقير جيئن ڪنهن فرج
تي ڪو چقمق چنپڙيل هجي
ڳوڙها بچيل هجن ته ڳاڙجن
توهان کي ٿورڙي دير خاموشي گهرجي نه،
اسان کان ته زبان ئي کسجي چڪي آهي
اسان هينئر گونگا آهيون
توهان کي جيتري خاموشي گهرجي اوتري وٺو
ڪيترا خرار خاموشي جاکپن.
اسان جي نه فقط زبان سبي وئي آهي،
اسان جون اکيون به ڇپرن اندر ٽاڪيون ويون آهن
هڪ لمحو خاموشي جو
انهن شاعرن لاءِ
جيڪي خاموشي اختيار ڪيا ويا آهن
* هي نظم جيڪڏهن 11 سيپٽمبر جو آهي
ته پوءِ هي 11 هين سيپٽمبر 1941ع چلي جو نظم آهي
* هي 1977ع واري سائوٿ آفريڪا جي اسٽيفن باڪو جو نظم آهي.
* 13 سيپٽمبر 1971ع واري نيويارڪ آٽيڪا جيل ۾ ڀائرن جي موت لاءِ نظم آهي.
* هي 14 سيپٽمبر 1992ع واري صوماليا لاءِ لکيل نظم آهي.
* هي هر انهيءَ تاريخ لاءِ لکيل نظم آهي جيڪا زمين تي اچي ڪرندي آهي ۽ خاڪ ۾ جذب ٿي ويندي آهي.
* هي انهن سؤ ڏهن قصن جو نظم آهي جيڪي دفن ٿيل آهن.
* اهي هڪ سئو ڏهه قصا جن لاءِ تواريخ اهو فيصلو ڪيو ته انهن تي مٽي وجهي ڇڏيو.
* انهن جو ذڪر ڪنهن به نصابي ڪتاب ۾ نه هجڻ گهرجي.
* اهي هڪ سؤ ڏهه قصا جيڪي سي اين اين، بي بي سي، نيويارڪ ٽائيمز ۽ نيوز ويڪ جي زينت نه بڻجي سگهيا.
* هي نظم هن پروگرام ڦٽائڻ لاءِ لکيو ويو آهي ته ڀلا توهان کي توهان جي مسئلن لاءِ اڃا به خاموشي گهرجي ڇا؟
اسان توهان کي قبرن جا اڻ کٽ سلسلا ڏيکاري سگهون ٿا جن قبرن تي ڪتبا به لڳل ناهن. خارج ٿيل زبانن، ڌريان ئي ڌار پاڙون، پٽيل وڻ ۽ پاڙون پٽيل تواريخون انهن اڻ ڳڻيل، بي نانءَ ٻارن جي
نظرن جون نهارون،
۽ هن نظم شروع ٿيڻ کان اڳ
اسان ازلي ۽ ابدي خاموشي ۾ هليا وينداسين
ايستائين جو مٽي ۾ لٽجي وڃون ۽
ان جي باوجود تنهنجو اسرار هوندو
ته خاموشي اختيار ڪريو
توهان کي ايڏي خاموشي گهرجي ته
* انجڻون بند ڪرايو.
* ٽيليويزن سيٽ بند ڪري ڇڏيو.
*اسٽاڪ مارڪيٽن کي خاموش ڪرايو.
*بتيون بند ڪرائي ڇڏيو.
*ريلون بند ڪرائي ڇڏيو.
*جيڪڏهن توهان کي خاموشي گهرجي ته ٽاڪو بيل واري کڙڪي کي سرن سان بند ڪري ڇڏيو.
*۽ پورهيتن کي وڃايل روزگار جا پئسا ڏيو
*شراب جا دڪان تلف ڪري ڇڏيو.
*اهي ٽائون هائوس، وائيٽ هائوس، جيل، ڪلب ۽ ناچ خانا سڀ بند ڪيرائي ڇڏيو.
جيڪڏهن توهان کي سانت جي ساعت گهرجي ته هينئر وٺو، هن نظم شروع ٿيڻ کان اڳ ڇو ته پوءِ اسان کي پنهنجي مسئلن لاءِ سڄي رات گيت ڳائڻا آهن.
عوامي آواز ڪراچي -4 فيبروري 2003