گرڀ جو تيج
وايو منڊل ۾ ڄڻ تارا، ترورا ڪندا، تر ٿيندا، ڪڻيون ڪڻيون ٿي ھيٺ ڇڻي آيا آھن ۽ ڌرتي تي، ھوائن ۾ چانديءَ ھاڻي دز پئي اڏي.
ھو ڪنھن جي کوج ۾ چوڏس نھار ڦھلائي ٿو. سندس نيڻ ڦرندا، سامھون بيٺل ڪارن ڏانھن کڄي ٿا وڃن. سامھون سڙڪ جي ھن پار، اھا گرڀ وتي منڌ کيس ھئنڊ بئگ کنيو بيٺل نظر اچي ٿي، جيڪا ٿوري دير اڳ بار ۾ ھڪ کڙپيل امير پوڙھي سان ويٺل ھئي.
ھو گھريءَ اونھين گھور سان عورت جي گھڙاو، رنگ، روپن، ساروپن ۾ نھاري ٿو. سندس واڄٽ وڄيو وڃن. عورت ڇا ھئي، بور ھئي بور. ڊگھي ڊگھي جھڙو ونجھھ، بُبا ڄڻ ڪنھن مسيت جا قبا. مٿن اٺن مھينن جي گرڀ ٿوٿر ھوندي بھ دن جي اونھاڻ اھڙي جھڙي ڌبڻ. ڄڻ ٻارن ڄڻڻ لاءِ قدرت کيس ٻٽا ٻر ڏنا ھجن. ٻٽيون شڪتيون ڀاري ڀاري ھيس. چيلھھ ۾ چاٻين جو ڇڳو لڙڪيل. نيري ساڙھيءَ مٿان نرڙ تي نيرو گھرو تلڪ، اشانت مک، جھڙي نيل گوپي. ساروپا اھڙا جو ھڪ وار ڏسڻ کان پوءِ سدا لاءِ اکين ۾ ڇاپجي وڃن. فريز ٿي وڃن ميڄالي ۾.
- ۽ ٻنھين جي وچان ڊوڙندا وڃن ٿا، ڪارن جا اکٽ سرسلا.
ھن لائونج ۾ ڪروڙ پتي مھاجر پوڙھي سان سندس ڳالھھ ٻولھھ ٻڌي پئي. عورت لاءِ پئسن جو مسئلو ھو ۽ پوڙھي لاءِ سنھڙي چھبڪ چيلھھ واري عورت جو مسئلو، پر پوءِ بھ ھوءَ ڪجھھ پئسا ان مرچوٺ پوڙھي مان ڪڍي چڪي ھئي – چمين ۽ چٽڪن جي عيوض ۽ عورت جي اٿندي ئي ھو سڄو پيگ ھڪ ئي ڳيت سان خالي ڪري ٻاھر نڪري آيو ھو، کيس ٽريپ ڪرڻ لاءِ.
ٻنھين جي وچان ڪارن جا اکٽ سرسلا تيزي سان ڊوڙندا ٿا وڃن.
ھو ھڪ اک لانجھي ڪري چروٽ دکائي ٿو ۽ عورت کي قابو ڪرڻ لاءِ پنھنجي ھيپناٽڪ گھور سان ڏانھس نھاري ٿو. ڏسڻ چاھي ٿو تھ موٽ ۾ عورت طرفان ميچ ۾ کيس ڇا ٿو ملي؟
۽ موٽ ۾:
موٽ ۾ اشانت عورت کن لاءِ ڏانھس نھاري ٿي ۽ ڪنڌ نارمل انداز سان ھيٺ ڍاري، آنڱرين سان چاٻيون ڇڻڪائيندي ٿي رھي.
۽ پوءِ ٻئي کن ۾:
ٻئي کن ۾ عورت جي نھائين ۾ ٻار ڄن چلولايون ڪندي دڙھا ٿو ھڻي. سندس ديھھ کي انگھائڻ لاءِ اندر ئي اندر ڪولاٽيون کائيندو کيچل ڪندو ٿو رھي. ڪتڪلايون ۽ عورت جي اندر ۾ وھامندڙ سموري وارتا – لھرون، لس، ليٽ پالوٽ ٿيندي، سندس چپن، ڳلن ۽ نيڻن مٿان ھلڪي مرڪ سمان ڇاٽون ھڻندي کڙي ٿي اچي. ھوءَ کن لاءِ جھڪيل ڪنڌ مٿي کڻي ڏانھس نھاري ٿي ۽ وري ھيٺ ڍاريو ڇڏي.
(ڳوڙھي ميچ، جنھن ۾ آھي ھا بھ ۽ نھ بھ.....)
۽ ھوائن ۾ چانديءَ ھاڻي دز جيئن پوءِ تيئن وڌندي ٿي وڃي. سائن بورڊ ٻري اجھي، عورت مٿان انڊلٺ جھڙا رنگ اڇلائيندا ٿا رھن. جيئن ئي ٽريفڪ کن لاءِ بند ٿئي ٿي، ھو تيزيءَ سان سڙڪ پار ڪري، عورت ڏانھن وڌي ٿو. ايئن جو ڏسڻ وارا ايئن سمجھن ڄڻ زال مڙس آھن، ٽئڪسي لاءِ سيڙھيا بيٺا آھن.
”ريئلي يو آر اي گريسيس. تو وينس ديويءَ جي ٻانھيءَ افروسن جيان ھڪ ئي نھار سان مون کي پنڊ پھڻ بڻائي ڇڏيو، بنھھ پٿر.“
”ٿئنڪس، پر آئون ھت گراھڪ ڦاسائڻ لاءِ نھ آئي آھيان.“
”مون کي بھ ڪرائي جون عورتون ڪين وڻن. توبھھ توبھھ! ڇا عورت، ڇا اگھھ پاڙ. منھنجي خيال ۾ تھ عورت کي مدرگاڊيس بڻائي، جي سڄي دنيا کان کيس سجدا ڪرائجن تھ بھ ھوند جيڪر سندس وار جي قيمت بھ ادا نھ ڪري سگھجي. ديھھ جي تھ ڳالھھ ئي ٻي آھي.“
”مطلب جي ڳالھھ ڪر، ڇا کپئي؟“ عورت تلخ ٿي وڃي ٿي.
”تون کپين.“
عورت ٻٽون سٿرن تي نچائيندي پنھنجي ٿوٿريل پيٽ ڏانھن نھاري ٿي.
”آخر اھا چرپڻ ڇو؟ مان اٺين مھيني سان آھيان.“
”چرپڻ!..... تون ڀلي انھيءَ کي چرپڻ سمجھھ. گرڀ ونتي عورت کي پھنجائيندي، پنھنجي راتين کي امرتا ملندي آھي.“
عورت اڃا وڌيڪ تکي ٿي وڃي ٿي:
”توکي تھ امرتا ملندي، پر منھنجو ٻار مري ويندو. ٻڌ ھي عورت جي ديھھ جي قيمت فقط ٻھ اڍائي سؤ روپيا آھي. انھيءَ امير پوڙھي کان پنھنجي جسم چمائڻ ۽ ٻار بچائڻ لاءِ مان سؤ روپيو وٺي آئي آھيان.“
نوجوان کن لاءِ ڪروڌ ۾ اچي وڃي ٿو:
”توبھن، جيڪولين تائين جيتريون بھ حسين عورتون آھن، امير پوڙھن ڦٻائي رکيون آھن. ڇتي ڪتي جيان سندن ماھھ کي ڇنڻ، چٽڻ ۽ چوسڻ لاءِ.“
”نھ چمڻ لاءِ. ڇنندا، پٽيندا، چوسيندا اوھان نوجوان سيڪس ھنگري، ترسٽي آھيو. ٻڌاءِ نھ، منھنجي پٺيان نوس نوس ڇو ڪندو آيو آھين؟ ان حالت ۾ ڀلا ڪابھ عورت توکي ڪيئن ٿي ڪمپني ڏئي سگھي؟“
”منھنجي خيال ۾ عورت ڪمپني ڏين چاھي تھ ڏھين مھيني ۾ ڏئي سگھي ٿي ڇڻڻ واري رات کان ڪي اڳ....“
”ھا ڏ ٻئي ڏينھن کيس مئل ٻار ڇو نھ ڄمي؟“ عورت جو منھن ڪوڙو ٿي وڃي ٿو.
”نھ، جيئرون اوئان اوئان ڪندڙ. ڀلا ڪڏھن ڪو ڪبوترن جي آنن مٿان ويھندو آھي تھ آنا ڀڄي پوندا آھن ڇا؟ ٻڌ تون ڪا منھنجي جيون ۽ پھرين گرڀ وتي ناھين - ۽ مون اڄ ڏينھن تائين قتل نھ ڪيو آھي.“
”ڇا.....!“ عورت کي ڄڻ سندس ڳالھين تي يقين نٿو اچي. نوجوان جي چھري ۾ غور سان نھاري ٿي. کيس ڊڄ ٿئي ٿو.
”او نو..... مون کي ڊڄ نٿو ٿئي. يو آر اي بائرونڪ مين.“
”اونلي باءِ فيس اپيئرنس باءِ اسٽائيل، ناٽ باءِ ڪئريڪٽر. يقين ڄاڻ، آئون تنھنجي اندر ۾ باھيون ڀري، ھٿن ۾ مشعلون ڏئي توکي پنھنجي ڀلن گھوڙن جي مقابلي ۾ ڪين ڊوڙائيندس، سمجھينءَ؟“
عورت اڻ تڻ چئونرا کئونرا مان ڏانھس نھاري ٿي. ھوءَ پاڻ کي ڪنھن مقناطيسي ڪشش ۾ ٿي محسوس ڪري ۽ ھڪدم ان ڪشش مان نڪرڻ لاءِ ناڪار ۾ ڪنڌ ڌوڻي، فٽ پاٿ تان ھلڻ لڳي ٿي.
”ٿئنڪ يو......“ ھو عورت پٺيان ھلي ٿو ۽ ھلندي ھلندي عورت جي ٻانھن ۾ ٻانھن ڦاسائي ٿو. عورت جي ٻانھن سندس ٻانھن کان وچڙي ڦٿڪي ٿي ۽ پوءِ سندس ڦٿڪاٽ ڪندڙ ٻانھن پاڻھي کيري ٿي، نوجوان جي ٻانھن سان ڳنڍجيو وڃي ۽ ھوءَ وچڙندي، کيپن ساڻ، نوجوان سان گڏوگڏ ھلندي ٿي وڃي. اھو سڀ ڪجھھ ماٺ مٺيءَ ۾ ٿي وڃي ٿو، جيئن سدائين ٿيندو آھي.
ھاڻي سڙڪ تان ھلندي ھلندي عورت ڀڻ ڀڻ ڪري ٿي.
”عجيب ماڻھو آھين، ڏھين مھيني بھ! ٻار جي پئدائش کان فقط ھڪ رات اڳي! ٻيا مڙد تھ پري ڀڄندا آھن.“
”ھا، پر مون کي ان ۾ وڌيڪ مزو ايندو آھي، ٻٽو.“
”ائين ڪرڻ سان توکي ڇا ٿيندو آھي؟“
”ازل جا پڙاڏا، جيڪي ڪنھن عورت جي چنگھھ سان پيدا ٿيندا آھن.... اوم.... اوم.... اوم.....“
عورت جي چپن تي ڪوڙاڻ ڦھلجيو وڃي:
”اونھن، ازل جا پڙاڏا، توکي ڪھڙي خبر تھ ويم ويل عورت ڪيڏي پيڙا ڀوڳيندي آھي؟“
”ڪوڙ، نسورو ڪوڙ، اوھان عورتن جي سائيڪولاجي تي شايد اڄ تائين حضرت موسيٰ جي ذات جا ڏھڪاو ويٺل آھن.“
”ڪھڙا؟“
”اي عورت، تو گناھ ڪيو آ، توکي بھشت مان ڌڪاريو ويندو، ھاڻ تنھنجي سزا اھا آھي جو ان ويم جي پيڙا کي ايترو اينگھائي ڇڏ جو تون چڙي چڙي، چنگھي چنگھي، ٻاڪاري ٻاڪاري، سورن سان ٻار ڄڻيندينءِ.“
”ايئن ناھي ڇا؟“
”آھي، پر ويچاري ان کي آسماني ڪتاب لکندي ڪھڙي خبر ھئي تھ ان ويم جي پيڙا ۽ ٻاڪار ۾ عورت ڪيڏا نھ مزا ماڻيندي.“
”مزا....!“
”ھا، نھ تھ سڀ عورتون ٻچي دانيون ڪڍائي ڇڏين ھا ۽ پرٿوي تي باقي بچي ڌوڙ ھا. ڇا اھو سچ ناھي؟“
جواب ۾ عورت حيرت ۾ حيران ٿي سندس منھن ۾ نھاري ٿي.
”ٻڌاءِ نھ، تنھنجي ٻار ڄڻڻ جي چاھنا ڪڏھن ختم ٿيندي؟“
عورت کن لاءِ سن ٿيو وڃي.
”ڇا تون يھودي آھين؟“
”نھ.“
”عيسائي.....“
”نھ....“
”ھندو آھين.“
”نھ مان سنڌي آھيان.“
”تون ڪوڙو آھين، سنڌي تھ گڏھھ ھوندا آھن. مون کي سنڌين کان نفرت آھي. توبھن توبھن ڪھڙي نھ واھيات قوم جو نالو ورتو اٿئي.“
”منھنجي خيال ۾ تون بھارڻ آھين.“
”ھا.....“
”پوءِ تون ٺيڪ ٿي چئين. ان لاءِ تھ تون رڳو وڏيرن سان سنجوگ ڪيو ھوندو. باقي نھ تو سنڌ ڏٺي آھي نھ ڪو سنڌي. ڊڄ نھ، مان نھ وڏيرو آھيان نھ وڏيري جو پٽ. مان توکي پوري سيٽسفڪيشن ڏيندس.“
”الائي ڇو، ھاڻي توسان ھلندي مون کي ڊڄ پيو ٿئي.“
”ھرڪا عورت مون سان ملڻ کان ڪترائيندي آھي. جيئن ٻار ڄڻڻ کان. ھاڻ ٻڌاءِ ڇڏي سگھين ٿي مون کي تھ ڇڏي وڃ. روڪيان ٽئڪسي؟“
”تون سوئر سنڌي آھين، تو مون کي نيڻن ئي نيڻن ۾ ائين ڪپل ڪري ڇڏيو آھي جيئن......“
”ڪيئن ڪتو ڪتيءَ ساڻ.“ نوجوان جملو پورو ڪري ٿو ۽ اوچتو ٻنھين واتان ٽھڪ نڪري ٿا وڃن.
ٽئڪسي بيھي وڃي ٿي. ھو ٻئي رات جي نوائيءَ ۾ ھڪ ننڍڙي ڪيبن نما بنگلي ۾ پيھي ٿا وڃن. بلئڪ ٽيوب جو بٽڻ آن ٿيندي ئي بتين تي لڳاين تصويرون ۽ شوپيس ٻھھ ٻھھ ٻري ٿا پون. چوڌاري آھن چپ، ھٿ، ڪرايون، آنڱريون، نڪ، اکيون ۽ ارھ. عورت چوڌاري حيرت مان نھاري ٿي، نھاريندي ٿي رھي:
”تون ڪيئن ٿو چئين تھ تون وڏيرو ناھين؟“
”ناھيان....“ ھو اونھو ساھ ڀري ٿو، ”جيئن تون منھنجي ناھين، تيئن ھن ڪمري جي تھ ڇا پر ھن پوري ملڪ جي ڪابھ شيءِ منھنجي نھ آھي. ھڪ تيلو بھ نھ..... ھي بنگلو منھنجي ھڪ مسڪين اردو آرٽسٽ دوست جو آھي. سمجھينءَ؟“
ھو نيل ينگ جي گيتن جي ڪيسٽ لڳائي ٿو ۽ سارو ڪمرو جھيڻي موسيقيءَ ۽ درد ۾ ٻڏاڻل، ھڪيءَ مان ڦات کائي نڪرندڙ نيل ينگ جي مڌر آواز سان گونجي وڃي ٿو. ھڪ سمان ٻڌجي ٿو وڃي. ڀتين تي لڳل طرحين طرحين جون تصويرون، ڪاري روشنيءَ ۾ ائين چٽاڻيون ٿينديون ٿيون وڃن، جيئن وماس جي راتين ۾ ترن تارن، تروڪڻين جو تيج.
۽ پوءِ آھي مٺي مٺي آڳ....... آڳ، جيڪا نڪرندي آھي گرم گرم جسمن مان. جسم، جي ڪپڙن کان جدا آھن ۽ جيئن جيئن رات انگھندي ٿي وڃي، تيئن تيئن گرڀ وتي منڌ جي پيڙا وڌندي ٿي وڃي. اندر ۾ الاو، ھٿن ۾ مشعلون، ھوءَ ليڊي ڪيرولن ليمب جيان، ڀلن گھوڙن سان ڊوڙندي ٿي وڃي. اڃاتل ڏسائن ڏانھن، ھانڀارا ھڻندي. ھڪ ساھيءَ ڊوڙندي، سنڌ سنڌ ۾ کنوڻين جا پاڻي ڀريو. ڀلا گھوڙا ڪٿي نٿا بيھن ۽ ھن جي ڊوڙ جي پڄاڻي ڪٿي نٿي ٿئي. ھڪ نانھن آھي، پڄرائيندڙ نانھن، جنھن جو ڪوئي انت، ڪوئي ڇيھھ ڪونھي ۽ پوءِ ڄڻ سندس وياءَ جي جاءِ انگھندي ٿي وڃي. انگھندي وڏي ويڪري ٿيندي ٿي وڃي ۽ سندس ڄڻ اندر ۾ ٻچي دانيءَ جا سارا ڌاڳا ٽوڙي ٻار سندس رحم کان ٻاھر اچڻ لاءِ بولاٽيون کائيندي، سسي ٻاھر ڪڍڻ لاءِ سيڙھ ٿو ڪري، زور ٿو لڳائي. سندس رحم مان ٿونا ھڻي ٻاھر نڪرڻ ٿو چاھي. اچانڪ عورت جو ڦاڪو ڦاٽي ٿو وڃي. ھوءَ ويم جي پيڙا کان رڙي ٿي:
”الا مران ٿي. او ذليل سنڌي ڪتا، تون منھنجو ٻار ڪيرائڻ ٿو چاھين. آھ..... آھ.... اونھن...... اونھن..... اون...... اوم....... اوم..... اوم........“
۽ پوءِ درد جي پيڙا کان ھوءَ خطا ٿيو وڃي. رڙيون نڙيءَ ۾ اندر ئي گھٽجيو وڃنس ۽ پوءِ اکين آڏو اچي وڃنس ٿا تارا، تر، تروڪڻيون. جيئن جاڙا ٻار ڄڻڻ کان پوءِ ڪا عورت ساني ٿي ھوش کان نڪري وڃي. ھوءَ عجيب کيپن ۾ اچي اکيون ٻوٽي ٿي ڇڏي. ڄڻ کيس نرواڻ ملي وئي ھجي. (جيئن ٻار ڄڻڻ کان پوءِ ڪنھن منڌ کي ملندي آھي)
صبح جو ڳاڙھي اجرڪ اندران پيٽ تي چمين جو مڌر ڇھاءُ محسوس ڪندي، ھوءَ سرت سنڀالي ٿي ۽ پنھنجي پيٽ تان ھٿ ڦيريندي، لڄوڙي ٿي، پنھنجي ساٿي جي بغلن ۾ منھن لڪائي ٿي.
”توبھن، رات تھ ڄڻ ڪاري قيام گذاري وئي. تون جادوگر آھين.“
”نھ مان لارڊ بائرن آھيان، نھ جادوگر...... مان سنڌي گڏھ آھيان.“
لفظن جي تلخي کي محسوس ڪندي ھوءَ اندران اندران پنھنجي ننگي بدن جي ڄار ۾ کيس ڪوريئڙي جيان وچڙائي ٿي.
”شايد رات نشي ۾ مان توکي الاھي ڳالھائي ويس. ڪاوڙيو آھين....؟“
”نھ، مان انھن ڳالھين جي پرواھ نھ ڪندو آھيان.“
عورت کيس اڃا وڌيڪ ڀڃي ٿي.
”الا....... رات ھئي، ڇا ھئي! ايڏي پيڙا تھ مون ڪڏھن ٻار ڄڻيندي بھ نھ ڀوڳي ھئي.“
”مون کي عورتن کي ٻار ڄڻائڻ جي پوري شڪتي آھي.“
اوچتو عورت کي ڪي ياد اچي ٿو:
”اوھ، مون کي وڃڻو آھي. منھنجا ٻار منھنجو انتظار ڪندا ھوندا.....“
(کن لاءِ گھري ماٺار.....) عورت اٿي ٿي.
”وري ڪيئن ملنداسين؟ ڇا ساڳئي موڙي تي؟“
”مان ور ور نھ ملندو آھيان.“
عورت ساڙھي ٻڌندي ڏاڍي آھم مان ڏانھنس نھاري ٿي:
”ڇو؟“
نوجوان ٿڌو ساھ ڀري کن لاءِ ڄڻ ٻٽجي ٿو وڃي.
”ان لاءِ تھ ھاڻ وڌيڪ گاريون ٻڌڻ جي مون ۾ سھپ نھ رھي آھي.“
”تون ڪاوڙيون آھين؟“ عورت رڙ ٿي ڪري.
”.......“
”رسامون ڇڏ نھ...... آئون سڀاڻ ساڳيءَ جاءِ تي تنھنجي اوسيئڙي ۾ بيٺل ھونديس.“
”ٺيڪ آ......“
۽ پوءِ گھريءَ اونھينءَ چميءَ جي ٻچڪاٽ سان ٻنھين جا چپ جدا ٿين ٿا. عورت ڏاڍي پيڙا مان ڏانھس نھاري ٿي:
”اوڪي..... گڊ باءِ.“
”باءِ......“ ھو کيس ڇڏڻ لاءِ گيٽ تائين اچي ٿو. ٻنھين جي وچ ۾ وڇوڙي جي رنڀندڙ ماٺار آھي.
(ڪڏھن ڪو پل، صدين تي ڀاري پئجي ويندو آھي)
”ٻڌ.....“ مرداڻو آواز.
”چئھ......“
”سمجھھ ۾ نھ پيو اچي تھ ھاڻ اوھين ڪھڙي پار وڃڻ ٿا چاھيو؟“
”ڇا مطلب......؟“ عورت گھور سان ڏانھس نھاري ٿي.
”منھنجو مطلب آھي تھ ھندستان اوھان کي نھ وڻيو، بنگال اوھان کي راس نھ آيو، سنڌ ۾ رڳو آھن ڪتيون ۽ ڪتا. ٻڌاءِ پوءِ ڪيڏانھن ويندؤ، ڪھڙي پار؟“
”ڇو......؟ تو اھڙو سوال ڇو ڪيو؟“
”شايد توکي وڃائڻ کان پوءِ مون کي توکي ڳولڻو پوي.“
”ايئن ڇو نٿو چئين تھ اوھان اسان کي ڌڪاري ڪڍڻ ٿا چاھيو.“
”نھ، اھو غلط آھي، جيڪي ٻج ڌرتي ۾ مروج نھ ٿي سگھندا آھن، اھي ڀسم ٿي ويندا آھن.“
عورت وسامي لاجواب ٿيو ٽڪ ٻڌيو ڏانھس نھاريندي ٿي رھي.
”آخر تون سنڌين کي ڪتو ڪيئن ٿي چئين؟ ٻڌاءِ تنھنجو ڪھڙو مھاجر آھي، جنھن ان مردود پوڙھي جيان تنھنجي ڌڙ کي مال غنيمت سمجھي، خريدڻ لاءِ واڪ نھ ڏنو آھي. ٻڌاءِ اھي ڪھڙا ڪتا آھن جن توکي عورت مان پراسٽيٽيوٽ بنائي ڇڏيو آھي، بيس وومن؟“
”او....ف...... بس ڪر، بس ڪر.“ عورت جي ٻڌڻ جي سھپ ڄڻ ڀسم ٿي وڃي ٿي. ھوءَ تڪڙي ٽئڪسي ڏانھن وڌي ٿي ۽ جيئن ئي ٽيڪسي اسٽارٽ ٿئي ٿي، نوجوان وڏي لوھ پائي ٽئڪسيءَ جي پوئين دري وٽ اچي ٿو:
”ٻڌ......“ ھو وڏيءَ لوھ سان ڪار جي دريءَ ڏانھن وڌي ٿو اچي.
”اڃان بھ ڪو تير آھي ڇا؟“ عورت آسانت ٿي وڃي ٿي.
”نھ، مون..... اھو پئي چيو تھ مان ستارن جي گردش جو ڄاڻو ناھيان، نھ ان ۾ ڀرم رکندو آھيان، پر..... مان محسوس ڪريان پيو تھ لاڏاڻي جا ڪجھھ نوان ستارا کڙيا آھن. الائي ڪنھن ڪنھن کي پنھنجو وطن ڇڏڻو پوي. شايد مان ۽ تون پوءِ چاھڻ جي باوجود بھ ملي نھ سگھون.“
عورت بيچين ٿي منجھس ٽڪ ٻڌي نھاريندي ٿي رھي:
”ٻيو ڇا ٿو چوڻ چاھين؟“
”ٻيو...... ھا.....! مون کي پنھنجا توڙي پراوا ٻار وڻندا آھن. شايد ان لاءِ تھ ٻار پئدا ئي پيار ڪرڻ لاءِ ٿيندا آھن – جڏھن تون اھو ٻار ڄڻين ۽ جڏھن انھيءَ بارڙي جي لسڙي ڪڻڪاھينءَ کل مٿان، چٽي جا اڇا اڇا داغ توکي ڏسڻ ۾ اچن تھ پوءِ ڀلجي ڪڏھن ڪوميلا واري ان بنگالي بواءِ فرينڊ جيان ساروڻن ۾، مون کي بھ سنڀارجان........“
عورت جو من ڄڻ ڀرجي ٿو اچي، ھوءَ ٽئڪسيءَ واري کي ھلڻ لاءِ چوي ٿي ۽ پوئين شيشي مان ڪر کڻي، پٺيان نھاريندي ٿي وڃي ۽ جيئن جيئن ٽئڪسي پري ٿيندي ٿي وڃي، تيئن تيئن سندس اندر ۾ ڄڻ چير پوندا ٿا وڃن.