سون ورنا سپنا
رات جو وقت، وڄ جو چمڪو. ھڪ پيچرو روشن ٿي وري اونداھو ٿي وڃي ٿو. ڪيميرا تيز آنڌي، مينھن ۽ طوفان ۾ ھڪ نوجوان عورت (مارل) سندس ڏھن سالن جي ڌيءُ (شمع) ۽ اٺن سالن جي پٽ (مراد) کي پيچري تان برسات ۾ پسندو، ويندي ڏيکاري ٿي. مارل بيمار ۽ بي حال ٿي نظر اچي. سندس ٻئي بار ڊنل ۽ پريشان ٿا لڳن. ٻئي ٻار ماءُ کي سھارو ڏيندا، ٿڙندا ٿاٻڙندا پيا اچن.
وج جي ھڪ وڏي ڪڙڪي سان ٽائيٽل ختم ٿئي ٿو. ٻئي ٻار حراسجي ماءُ کي چنبڙي ٿا وڃن.
ڌيءَ (ڊڄندي): ”امان، پاڻ ڪيڏانھن پيا وڃون؟ مون کي ڊڄ ٿو ٿئي.“
ماءُ (دلگيري ڏيندي): ”ڇا جو ڊڄ، آئون جو اوھان سان گڏ آھيان – ھان ھي ڏھاڳ ختم ٿي ويندا. ھو سامھون اوھان جي پيءُ جو ڳوٺ آھي.“
ٻئي ٻار پري وڄ جي چمڪي سان روشن ٿيندڙ ڳوٺ ڏانھن نھارين ٿا. ماءُ جون اکيون ڪنھن اڃاتل خوشيءَ مان ڀرجي ٿيون اچن. ٽيئي وري ٿڙندا ٿاٻڙندا ڳوٺ ڏانھن وڌڻ لڳن ٿا.
[b]پھريون ڏيک
[/b]وسندي پسنديءَ ۾ مارول ٻنھي ٻارن سوڌو صوبدار خان (مڙس) جي عاليشان محل نما سنڌي اسٽائيل جاءِ جي آڏو اچي ٿي. محل جي در جي وڏي گيٽ تي ٻھ شمعدان ٻري رھيا آھن ۽ اندران خونخوار ڪتن جا آواز پيا اچن. محل جي در اڳيان ٻھ پھريدار بندوقون کنيو بيٺل آھن. مارل چوڪيدار آڏو اچي ٿي.
مارل: ”رئيس صوبدار خان جو گھر ڪھڙو آھي؟“
چوڪيدار (بيزاريءَ مان): ”اھو ئي گھر آھي، ڇو ڪھڙو ڪم اٿئي؟“
چوڪيدار (ٽوڪ مان): ”واھ، رئيس کي ٻيو ڪم ئي ڪونھي جو ھن وقت توسان ملندو. صبح جو اچجانءِ، ھينئر رئيس آرامي ھوندو.“
مارل: ”نھ نھ، تون رڳو منھنجو نالو وڃي وٺ، رئيس پاڻھي ڊوڙندو ايندو. ائون ھن جي ٻارن جي ماءُ آھيان.“
چوڪيدار (ٽوڪ مان): ”ڇا تھ ھي صوبدار خان جا ٻار آھن!“
مارل (بيچينيءَ مان): ”ھا ھا، تون وڃي کيس ٻڌاءِ تھ سھي.“
چوڪيدار (ڪاوڙ مان): ”مائي، اھي ٻيا ٺڳيا ھوندءِ....... ھل تکي تھ ڪرايائين نھ ڪتن جي بڇ.“
مارل ڪجھھ وائڙي ٿي سندس منھن ۾ نھاري ٿي. چوڪيدار کيس دڙڪو ڏئي ٿو.
چوڪيدار: ”ٻڌئي ڪونھ ڇا؟ ڇوليان ڪتا تھ ڊوڙائي ڪنئي ڏينھن – ھونھ....... جيڪارن گھران ڀڄي سا چوي تھ صوبدار خان جي گھر واري آھيان – او مائي ٻيو ڪو غريب غربو وڃي تاڻ.“
مارل وائڙي ٿي حيرت مان ڏانھس نھاري ٿي ۽ ٻنھي ٻارن کي وٺي مايوس ٿي موٽي ٿي – ماءُ ۽ ٻنھي ٻارن جو ري ايڪشن.
[b]ڏيک ٻيو
[/b]تيز برسات، آنڌي ۽ طوفان. ڪيميرا مارل ۽ سندس ٻنھي ٻارن کي ھڪ ڀونگي (چؤنري) جي اوڍر ۾ ويٺل ڏيکاري ٿي. ٻنھي ٻارن جا ڪنڌ ماءُ جي ڪلھن تي ڍرڪيل آھن. ٽيئي سيءَ کان ڏڪي رھيا آھن.
ماءُ: ”الائي ڇو، اڄ تھ ھيءَ مئي برسات بس ئي ڪانھ ٿي ڪري.“
مراد: ”امان، مون کي سيءُ ٿو ٿئي.“
ماءُ: ”ھا پٽ، پر ڇا ڪجي؟ مئا نوڪر اسان کي سڃاڻن ڪونھ – صبح ٿئي تھ تنھنجي پيءُ کي چئي آئون انھيءَ مئي مڇوءَ کي نوڪريءَ مان ڪڍرائيندس.“
ڌيءُ (وائڙي ٿي محل ڏانھن نھاريندي): ”امان، بابو انھيءَ گھر ۾ رھندو آھي؟“
ماءُ: ”ھا پٽ، اھو پنھنجو گھر آھي. ڏسجو، اوھان جو پيءُ اوھان کي ڏسي ڪيئن ٿو ڀاڪر پائي.“
ڌيءَ (شمع) سندس محل ڏانھن نھاري ٿي – مک ڪنھن اڄاتل خوشيءَ مان ٽڙي ٿو پويس. ھوءَ وري ماءُ جي ڪلھن تي سري ڍرڪايو ڇڏي.
[b]ڪٽ
ڏيک ٽيون[/b]
صبح جو وقت، ڪيمرا پين ڪري صوبدار خان جي محل نما خوبصورت ٽھ ماڙ گھر جو منظر ڏيکاري ٿي. محل جي اندران ٻنھي پاسن کان وڻ ۽ گلن جا ٻوٽا ڇانيل آھن. گيٽ جي اڳيان ٻھ نوڪر ھڪ اڇي ڀلي سينگاريل گھوڙي کي ٻوچڪارا ڏئي جھليو بيٺا آھن. ڪجھھ ٻانھيون ڪم ڪار سان ڏاڪڻين تان ھيٺ مٿي اچن ۽ وڦن ٿيون. ڪيمرا پين ڪري رئيس صوبدار خان جي محل جو خوبصورت ڊرائننگ ھال ڏيکاري ٿي. ڊرائننگ ٽيبل تي صوبدار خان جا ماءُ ۽ پيءُ امھون سامھون ويٺل آھن. ھڪ پاسي کان صوبدار خان ۽ سندس وڏو ڀاءُ ويٺل آھن. ٻئي طرف کان صوبدار خان جي ڀاڄائي ۽ سندس ٻھ ننڍڙا ٻار نون سالن جو پٽ ۽ ستن سالن جي ڌيءَ ۽ خاندان جون ڪجھھ نينگريون ڇوڪر ويٺل آھن. صوبدار خان پنھنجي پيءُ جيان تمام رعب وارو ماڻھو ٿو لڳي. ھو قداور ۽ نھايت ئي جانٺو جوان ٿو لڳي. سندس ڪنن ۾ ھيرن جا والا پيل آھن. اڇي سلوار قميص ۽ سونھري ماڊرن ڪوٽ ۾ ھو انتھائي خوبصورت ٿو لڳي.
وڏو رئيس (پيءُ): ”صوبدار، ھو سونھري ديھھ جي زمين جي ٽڪر جو ڇا ٿيو؟“
صوبدار: ”اھو مون پنجاھ ھزار روپين ۾ خريد ڪري ڇڏيو آھي.“
وڏو رئيس: ”تمام سٺو.“
صوبدار: ”چڱو ھاڻ آئون ھلندڙ. مون کي ڪنھن ضروري ڪم سان وڃڻو آھي.“
کاڌي جي ميز تان اٿي ٿو ۽ ڏاڪڻن تان ھيٺ اچي ٿو. ھيٺ ڪجھھ نوڪر ۽ ڪمدار بيٺل آھن. ڪمدار کيس سلام ڪري ٿو.
ڪمدار: ”سائين اڄ پاڻيءَ جو وارو آھي.“
صوبدار: ”ھون.... ڏھ خون ٿي وڃن، تڏھن بھ وارو نھ ڏجو. جو ڪجھھ ٿيندو، ڏٺو ويندو – سمجھين؟“
ڪمدار: ”سائين اوھان بي فڪر رھو.“
صوبدار خان لڪڻ لھرائيندو گھوڙي تي لانگ ورائي ٿو. سندس تيز رفتار گھوڙو جھڙو ئي ھڻڪار ڪري نرا کڻي تيزيءَ سان گيٽ ڏانھن ڌي ٿو تھ مارل ۽ سندس ٻئي ٻار سندس اڳيان اچيو وڃن.
مارل (رڙ ڪري): ”صوبدار گھوڙو جھل.“
صوبدار (گھوڙي کي قابو ۾ آڻيندي حيرت مان): ”تون......!“
مارل: ”ھا ھا، آئون اچي وئي آھيان.“
صوبدار (ڪاوڙ مان رڙ ڪري): ”ڇو آئي آھين؟“
مارل: ”آئون تنھنجا ٻار وٺي آئي آھيان – تون منھنجي گھر جو در ڀلجي وئين تھ آئون پاڻ تنھنجي گھر ھلي آئي آھيان. حيف اٿئي، ڪڏھن ڀلجي سار بھ نھ لڌيئي.،
صوبدار: ”توکي ھتي نھ اچڻ گھرجي ھا – توکي جي پئسن جي ضرورت ھئي تھ گھرائي وٺين ھا.“
مارل (وائڙي ٿيندي): ”پئسا! آئون پئسن کي ڇا ڪنديس؟ مون کي توکان سواءِ ڪجھھ نھ گھرجي.“
صوبدار: ”بڪ نھ، محلن ۾ مھاڻيون ۽ ماڇاڻيون ڪونھ ويھاربيون آھن.“
مارل (رڙ ڪري): ”صوبدار.“
صوبدار: ”آئون چوان ٿو منھنجو نالو نھ وٺ.“
مارل (رڙ ڪري): ”آئون سؤ ڀيرا تنھنجو نالو وٺنديس – تون مون کان منھنجو حق نٿو ڦري سگھين. صوبدار، تون ڄام تماچيءَ کان وڏو بادشاھ تھ ڪونھ آھين. تماچيءَ کي بھ ڪو خراب ڪونھ ٿو چوي. ننگ سڃاڻ، ميري آھيان، مندي آھيان – تنھنجي آھيان.“
صوبدار تپي باھ ٿي گھوڙي تان لھي ٿو.
صوبدار: ”اوھ، بدڪار عورت تھ تون ائين ڪونھ سمجھندينءَ، ھاڻ متان سر مان تتي آھين.“
صوبدار نيٽ جي لڪڻ سان مٿس وار ڪري ٿو. سڀ گھر جا ڀاتي، نوڪرياڻيون ھل تي ڏانھن نھاريندا رھن ٿا. صوبدار جو سمورو خاندان مٿان گيلريءَ تان اھو منظر ڏسندو رھي ٿو. مارل جي مٿي مان رت جون ٺينڊيون وھڻ لڳن ٿيون. ھوءَ ڌڪن جو تاءُ نھ جھلي ڪري پوي ٿي. ٻئي ٻار امان امان ڪري کيس بچائڻ لاءِ مٿس ڪري پون ٿا. صوبدار جو ھڪ ڌڪ ننڍڙي کي لڳي وڃي ٿو. پٽ ماءُ جي منھن کي ڏسي، ڪنڌ کڻي پيءُ ڏي نھاري ٿو. صوبدار خان جو روح ڄڻ ڏڪي وڃي ٿو. سندس ھٿ از خود روڪجيو وڃي.
صوبدار زال ڏانھن نھاري، ڪاوڙ مان ڏڪندي: ”ٻڌ، موٽڻ ويل جي توکي ھن ڳوٺ ۾ ڏٺم تھ ٻنھي ٻارن سان گڏ قتل ڪندوسانءِ.“
ڪاوڙ مان گھوڙي ڏانھن وڌي ٿو ۽ ڪجھھ سوچي ڪمدار ڏانھن نھاري چوي ٿو:
صوبدار: ”ڪمدار، ھن عورت کي ٻھ اڍائي ھزار روپيا ڏئي روانو ڪري ڇڏجانءِ. موٽڻ ويل آئون ھن کي ھتي نھ ڏسان. سمجھين؟“
گھوڙي تي لانگ ورائي ٿو. سندس ڀلو گھوڙو وڏي ھڻڪار سان نرا کڻي تيزيءَ سان محل جي گيٽ کان ٻاھر ڊوڙي ٿو، ننڍڙو پٽ نھايت ئي جوش ۽ ڪاوڙ مان ڏانھس نھاري ٿو. پٽ جو ري ايڪشن. ڪيميرا صوبدار خان جي ماءُ، پيءُ، ڀاءُ، ڀاڄائي ۽ ننڍڙي ڀائٽيئي ۽ ڀائٽيءَ جو ري ايڪشن ڏيکاري ٿي.
گئلريءَ تان غور سان مارل ۽ سندس ٻارن ڏانھن نھاريندي.
وڏو رئيس: ”سومار، انھيءَ عورت کي منھنجي ڪمري ۾ وٺي اچ.“
ڪيميرا مارل کي ڏيکاري ٿي. سندس ٻئي ٻار مٿانھس جھڪيل آھن. ھوءَ ڀواٽيون کائيندي اٿڻ جي ڪوشش ڪري ٿي.
[b]ڪٽ
ڏيک چوٿون[/b]
وڏي رئيس (صوبدار خان جي پيءُ) جو خوبصورت وڏو ۽ ويڪرو ڪمرو – ھو پريشانيءَ جي عالم ۾ اچ وڃ ڪري رھيو آھي تھ ايتري ۾ ھڪ نوڪر، مارل ۽ سندس ٻنھي ٻارن کي اندر وٺي اچي ٿو. وڏي رئيس کي ڏسي مارل ۽ سندس ٻنھي ٻارن تي خوف طاري ٿي وڃي ٿو. وڏو رئيس مارل ۽ ٻنھي ٻارن ۾ غور سان نھاريندي رعب مان:
وڏو رئيس: ”ڇوڪري، ڊڄ نھ – ڪير آھين تون؟“
مارل (خوف وچان): ”آئون صوبدار خان جي نڪاح ٻڌي زال آھيان. ھي ٻئي ٻار اوھان جا آھن.“
وڏو رئيس (غور سان ٻنھي ۾ نھاريندي): ”ھون....... رئيسن جي ٻارن کان اڪثر اھي غلطيون ٿي وينديون آھن. آئون صوبدار خان جو پيءُ اھيان – ٻڌاءِ ھاڻ تون ڇا ٿي چاھين؟“
مارل (گندي سولي ڪري سندس پيرن ۾ ڪرندي): ”مون کي ڪجھھ نھ گھرجي. الله ۽ اوھان کان سواءِ منھنجو ڪوبھ اوھي واھي ڪونھي. مون کي پنھنجي پيرن ۾ جڳھھ ڏيو – آئون پنھنجن ٻارن ۽ اوھان جي خدمت ڪنديس.“
رئيس (رڙ ڪري): ”اھو ناممڪن آھي.“
مارل: ”نھ نھ، مون تي رحم کائو – ائون ھنن ٻارڙن کي وٺي ڪٿي ڌڪا کائينديس – اھي اوھان جو رت آھن.“
وڏو رئيس: ”ڇوڪري، رئيسن ۽ رئيس جي اولاد جي سوچ ۾ تمام گھٽ فرق ٿيندو آھي. اسان توتي فقط ايترو رحم کائي سگھون ٿا تھ تنھنجي ننڍڙي ڌيءَ کي پناھ ڏيون – ان لاءِ تھ اھا ڇوڪري اسان جو رت ۽ لڄ آھي.“
مارل (حيرت مان): ”ڇا.....!“
وڏو رئيس: ”ڇوڪري ڊڄ نھ، رئيس پنھنجي اولاد جي ويھاريل عورتن کي پورو پورو خرچ ڏيندا آھن. مون تي ڀروسو رک، آئون تنھنجي پٽ لاءِ توکي پورو خرچ موڪليندو رھندس.“
وڏي ٽجوڙيءَ مان ڪجھھ نوٽن جون دستيون ڪڍندي ڏانھس وڌائي ٿو. مارل پئسا ڏسي ڪنھن اڄاتل خوف کان ڏڪي ٿي.
وڏو رئيس: ”ھان...... ھي وٺ. اڄ کان تنھنجي ڌيءُ اسان وٽ رھندي. اسين شھر ۾ تنھنجي رھڻ جو بندوبست ڪري ڇڏينداسين.“
مارل: ”نھ نھ، مون کي پئسا نھ گھرجن – آئون سڀ سمجھان ٿي – آئون پنھنجي ڌيءَ کان جدا ڪيئن رھي سگھنديس؟“
وڏو رئيس: ”پر اھو اسان جي غيرت جو سوال آھي. ھيءَ ڇوڪري اسان جي لڄ آھي – اسان ھن کي تو وٽ اڪيلي نھ ٿا ڇڏي سگھون.“
مارل (باھ ٿيندي – ٽوڪ مان): ”آئون بھ تھ اوھان جي لڄ آھيان – مون تي اوھان کي غيرت ڇو نٿي اچي؟“
وڏو رئيس (رڙ ڪري): ”ڇوڪري.“
مارل: ”رئيس، پنھنجا اھي نوٽ پنھنجي ٽجوڙي ۾ رکي ڇڏ، ڪم اچي ويندءِ- پنھنجا ٻار تھ جھرڪي بھ پالي ويندي آھي – آئون تھ عورت آھيان.“
ٻنھي ٻارن ڏانھن خوف مان نھاري کين ٻانھن کان جھلي:
مارل: ”ھلو پٽ، ھي ماڻھو تھ ڏونگر کان بھ ڏاڍا آھن.“
ٻار وٺي وڃڻ لاءِ اڳتي وڌي ٿي. وڏو رئيس سٽ ڏئي ديوار تي ٽنگيل بندوق ۾ ھٿ وجھي ٿو ۽ پوري طاقت سان گجگوڙ ڪري ٿو.
وڏو رئيس: ”ڇوڪري تھ پوءِ ٻڌ! تون ھتان ڌيءَ جو لاش کڻي ويندينءَ.“
مارل جو روح ڄڻ ڪنبي وڃي ٿو. ھوءَ ڏڪڻيءَ مان رئيس ڏانھن نھاريندي ٿي رھي.
مارل (دانھن ڪري): ”نھ نھ، اھو نسورو ناحق آھي، ظلم آھي، انياءَ آھي.“
ڪاوڙ ۽ ڏکويل ڀرايل آواز سان ڏڪندي.
وڏو رئيس: ”ھا، اھو ناھق آ، ظلم آ، انياءُ آ – پر آئون صدين جي ھلندڙ دستور اڳيان بي وس آھيان، معاشري اڳيان مجبور آھيان. جي تون ڌيءَ کي جيئرو ڏسڻ چاھين ٿي تھ پوءِ چپ چاپ پٽ وٺي ھلي وڃ.“
مارل ڪنھن اڻڄاتل خوف کان ڪنبڻي مان ڏانھنس نھاريندي ٿي رھي.
وڏو رئيس (ڪاوڙ پيئندي، ڪجھھ نرميءَ سان): ”ڇوڪري، منھنجو رئيساڻو قول آھي. اھا ڇوڪري ھن مھل ۾ شھزادين جيان رھندي ۽ منھنجي جائداد مان کيس منھنجي پٽن جيترو ئي حصو ملندو.“
مارل: ”اسان کي جائداد نھ گھرجي.“
وڏو رئيس (تپندي): ”پر مون کي اھا ڇوڪري ھر قيمت تي گھرجي. (بندوق جو ٽرائيگر دٻائيندي) ٻڌاءِ، تون ڌيءَ کي جيئرو ڏسڻ ٿي چاھين يا مئل؟“
مارل ڊوڙندي ڌيءَ کي چنبڙي ٿي وڃي.
مارل: ”نھ نھ، منھنجي ڌيءَ کي نھ مار، آئون ڌيءُ اوھان وٽ ڇڏي وينديس، آئون اھو سور پي وينديس.“
مارل ڌيءُ کي ڀائر پائي رانڀاٽ ڪري روئي ٿي. وڏو رئيس ڪجھھ دير کين ڏسندو ٿو رھي ۽ پوءِ وڌي کيس ڌيءُ کان جدا ڪري ڇڏي ٿو.
[b]ڪٽ
پڄاڻي[/b]
ڪيميرا مارل ۽ سندس پٽ کي محل جي ڏاڪن تان ڏڪندي، گھوماٽيون کائيندي، لھندي ڏيکاري ٿي. مارل جي نست ھٿن مان ھٽ ھڪ ھڪ ٿيندا اڏامندا سڄي محل ۾ پکڙندا ٿا وڃن.
مارل (لڇندي لھندي): ”يا حسين! مون سان قھر ٿي ويو، آئون لٽجي ويس، تباھ ٿي ويس.“
نينگر (مراد) جي اکين ۾ ڳوڙھا، ڪروڌ ۽ نفرت آھي. محل جا ڪتا ڀونڪندا ٿا رھن. ٻئي ماءُ پٽ ھڄندا، رنڀندا محل مان نڪري وڃن ٿا.