ڪھاڻيون

منهنجون ڪهاڻيون

سائين علي بابا سِنڌ جو اُهو اُداس رُوح آهي، جيڪو گامَ گامَ، گليءَ گليءَ، بَنَ بَنَ مَنجهه اُنهيءَ سِنڌ کي ٿو ڳولهي، جا مَهاراجا شَهيد راجا ڏاهر جي دَورَ واري سِنڌ هُئي. ۽ شهيد دُولِهه درياهه خان جي وقتَ واري شانَ، شوڪتَ ۽ بَختَ واري سِنڌ هُئي. سائين علي بابا اُنهيءَ سِنڌو درياهه جو مُتلاشي آهي، جنهن جي ٻِنهيُن ڪنڌِيُن تي ٻيلا هُوندا هُئا، ۽ جنهن جو پاڻي آبِ حياتِ هُوندو هُيو. سائين علي بابا هميشه پنهنجي قلمَ منجهان جيڪي لِکڻِيُون تَخليِق ڪَيُون آهن، اُنهن جا ڪردارَ به ”سِنڌ جا سُورِما!“ آهن! آهن. ۽ نه ئي وري مايُوسِ ٿي ڪَري پاڻ کي مياري ثابِت ڪندا آهن.! سائين علي بابا جي لِکڻِيُن منجهه اُهي سَڀِ معيارَ موجُودِ آهِن، جيڪي عالمي اديبن جي لِکڻِيُن منجهه هُوندا آهن. اِهو ثابِت ڪَرڻ جي لاءِ ڪِهڙي وضاحَتَ پِيش ڪَري سَگهجي ٿي! سائين علي بابا جي لِکڻِيُن جي مَعيارَ کي اُهو ئي سَمجهي سَگهي ٿو، جيڪو خُودِ سِنڌ ۽ سِنڌهو درياهه جو پُوڄاري هُجي. يعني، ”جَلِ پُوڄاري!“
  • 4.5/5.0
  • 7919
  • 1488
  • آخري ڀيرو اپڊيٽ ٿيو:
  • علي بابا
  • ڇاپو پھريون
Title Cover of book منهنجون ڪهاڻيون

مھاڀاري پاڳل ماڻھو

چريو ھلندو ٿو وڃي، سج ۾ اکيون کپايو. چريي جي مٺ ۾ سڪا آھن ۽ اندر ۾ ڪروڌ. چريو سڪا ڇڻڪائيندي، جيئن سدائين واڦندو آھي، ٽاڪ منجھند جي ڄيرا ڇڏيندڙ سج ۾ اکيون کپائيندي واڦي ٿو:
”ٿڪ ٿئي او سج، ٿڪ ٿئي“ ۽ سدائين جيان چريو سڪن جي لپ آڪاس جي ٻوٿ ۾ اڇلائي ٿو ھڻي:
”ھي وٽ، جوءِ.... ڀري ڇڏ پنھنجو بول.“
چريو ھلندو ٿو وڃي،
چريو اڄ وڏي مستيءَ ۾ آھي.
ھر ايندڙ ويندڙ جي اک چرئي ۾ آھي.
چريو، جيڪو خطرناڪ ناھي.
چريو، جيڪو نئون نئون نروار ٿيو آھي.
چريو، جيڪو وچ شھر ڏئي ھلندو آھي، وڏي گار توار سان.
چريو، جيڪو پراڻيءَ محبوب ھوٽل تي ٽٽي ويل ڪاٺاھين سيڙھين ھيٺ سمھندو آھي ۽ سيٺ صدورو خان ان رات ڏاڍو خوش ھوندو آھي، جنھن رات چريو ساجھر ايندو آھي. سيٺ صدوري جو دين ايمان چريو آھي. سيٺ چرئي کي ڏاڍو ڪن ڏئي ٻڌندو آھي ۽ مان سيٺ کي.
”خبر ٿئي پوءِ ڇا چيائين؟“
”ڇا؟“
چيائين، ٿڪ آھي ھن صديءَ کي، لعنت آھي، ھن صديءَ جي عالمن کي. ھوءِ ھوءِ ھاڃا، ڀينر ھن ڀنڀور ۾.“
”پر مست ڪھڙي ڳالھھ تان ٿيو؟“
”بابا مست آھن، جڏھن مرضي اچين مست ٿي وڃن. الله پناھ ڏئي بابا، ھي چريو تھ الائي ڇا آھي!“ چاچو صدورو ڏاڍي عجب مان سدائين جيان رڙ ڪندو آھي. چاچو صدورو ڏاڍو اٻوجھھ بڻجي چوندو آھي، ”بابا، ڪا تھ ڳالھھ آھي جو اڃا دنيا ٿنڀن تي بيٺي اھي، ڪل جڳ ۾ ڪاپڙي پيا ڦرن.“
”آئون چوان نھ چاچا صدورا، پڪ ئي پڪ جاسوس اٿئي. ھندستان جو جاسوس. اڳي ڪنھن ڏٺو ڪنھن واٺو؟ اوچتو ھاڃي ۾ نھ اچي وڃين. مٿان جنگ ڀري بيٺي آھي، ھندستان پاڪستان جي.“ پر چاچو صدورو ھڪ اکر بھ ٻڌڻ پسند ئي نھ ڪندو آھي. چوندو آھي، ”پوليس مون کي جھلي ويندي نھ. موليٰ مدد آھي. فقير سان سر لڳي. بابا علي سخي آھي.“
چريو جيڪو گٽر جي نالي ۾ سڄو ڏينھن پاڻ مٿان گٽر وھائيندو آھي، سڄي اسٽيشن جي گند بلا کائيندو آھي، پئندو آھي ۽ مستومست جئندو آھي.
۽ جنھن رات...... جنھن رات نھ، وڏيءَ پرھ ويل، جڏھن سج اڃا روشن کانڀاڻين سان ڄيرا ڪين ڇوڙيا ھئا، جنھن رات بلئڪ آئوٽ جي گھگھھ اونداھي ھئي.... جنھن رات اوڀر کان، سرڻين جيان ھندستاني جي ھوائي جھازن حيدرآباد جي ھوائي اڏي تي بوھڙ ڪئي ھئي..... جنھن رات ايئر ڪرافٽ گنز سان حيدرآباد کان انڙ پور، ٻڍاپور، ميرپور خاص تائين ڇيرن ڀريل گجگاھن سان سڄو آسمان پروڻ ٿي ويو ھو – ان صبح جو چريو آپي کان ٻاھر نڪري ويو ھو:
”ھلا اوھان جي جوءِ کي...... اھو ويڌن بھ ھن ئي صديءَ ۾! ڊزم ڊزم ڊزم..... ابليس...... آخ ٿو.......“
”اڙي جوءِ..... وري ائٽم بم کڻي آيا آھيو! يا علي مدد... ڏاڏو بابو دپاسي.“
”اڙي ڀيڻ جا.... وري ساڳي ڪربلا.... ڪاري قيام!“
”بيھون اوھان جي رن کي...... اڃا گھڻيون گاريون کائيندؤ.“
۽ ان صبح چرئي روئي ڪاٺاھون اسٿان ڇڏي ڏنو ھو، وڏن سڏڪن سان. ڏڪندڙ ڌڏندڙ پولارن ۾ پيھي ويندڙ نيڻن ڀريل آوازن سان:
”الا – ھيءَ صدي، اڃا اسان واتان گھڻيون گاريون ٻڌندي!...... ھنن جي... ھنن جي ماءُ..... جوءِ.... نھ نھ نھ“ ۽ چريو مري ويو ھو. اکين ۽ پير ساوا ٿي ويس. رات جو الائي ڪھڙو ڪاريھر کائي ويو ھئس ۽ صبح جو وري جيئرو ٿي پيو ھو.
”مھاڀاري پاڳل ماڻھو.“
ھو جي واڍي واڻيا.
ھو جي واڍي واڻيا.
چريو دانھيندو ٿو وڃي. چريو ڦوھ الست مستيءَ ۾ آھي. چريو جيڪو پوھ جي آڌي راتين ۾ آواز ڏيندو آھي. چريو جيڪو ٽاڪ منجھند جي سج ۾ اک وجھي، گاريون ڏيندو آھي، سڪا اڇليندو آھي.
ڪڏھن ڪڏھن مان پاڳل جو پيڇو ڪندو آھيان. چريو، جيڪو ريلوي جي گاڏن سان ايندو آھي ۽ وري ڪنھن ٽرين ۾ چڙھي چار پنج مھينا گم ٿي ويندو آھي.
درياھ ۾ لاشا آھن،
درياھ اچي پيو.
ڀڄي وڃو! ھٽي پري ٿيو!
درياھ اچي پيو.
چريو، جيڪو ڪڏھن ڪڏھن، اوچتيءَ آيل نئين جھڙي وھڪ کان بھ تکو ايندو آھي. چريو، جنھن جا ريھا چوڏھن ئي طبق ٻڙڪندا، گجندا ويندا آھن.
لعنت ھجيو.....
لعنت ھجيو.....
چريو، جيڪو چنڊ تارن کي ڀونڊا گھروڙيندو آھي، چريو، جيڪو الاھين ڏينھن کان گم ھو، موٽي آيو آھي. ٻاڏائي ٿو: ”پاڻي..... الله گھوٽ ڪندءِ... پاڻي......“
”ھاءِ ھيءَ ڪربلا. پاڻھي ڪونھي، واھ ھيءَ ڪربلا، درياھ آڪاس ۾ اڏامي ويا.“ چريو، جيڪو صدائون ھڻندو، راڙا ڪندو ويندو آھي. وڏين ٻرانگھن سان.... چريو، جنھن کي سانت آھي ئي ڪانھ. ڪڏھن سانت ملڻي ناھي. چريو، جنھن جا نيڻ ڄڻ سدائين تلاش ۾ ھوندا آھن، مون کي مٿس ڏاڍو ڪھڪاءُ ايندو آھي. ڪنھن ماڻھوءَ جي اندر ۾ ايڏي آڳ مون ڪڏھن ڪانھ ڏٺي. ھڪ ڏينھن اچان تھ ٽاڪ آرھڙ جي منجھند جي سج ۾ اکيون کپايو وڦلي پيو:
”اڙي توکي بھ پئسا کپن وياجي؟ ھي وٺ......“ ۽ مٺ سڪن جي ڄن ڇڻڪاٽ سان سج جي منھن ۾ وڃي لڳي ھئي.
”ھيڏانھن ھي چريو اڃا جيئرو آھي؟!“ مان وائڙو ٿي زال کان پڇان ٿو.
”ھا – ٻھ ٽي مھينا ٿيا، ھڪ ڇوڪرو آيو ھو، لسڙاٽ.“
”ڇو؟“
”چيائين، اھو پاڳل منھنجو ڀاءُ آھي. تنھنجو مڙس چرين جو ڊاڪٽر آھي، اسين غريب آھيون. جواڻ ڀينرون آھن. اسان تي رحم کائو.“
”عجيب عورت آھين تون انھيءَ ۾ عريب يا رحم جي ڪيھي ڳالھھ آھي. اٽز ماءِ ڊيوٽي. قانون مطابق جيڪڏھن سندس ڀاءُ يا ڪوبھ ويجھو مائٽ مون وٽ وٺي اچيس، مان علاج ڪندوسانس، بلڪل ٺيڪ ٿي ويندو. مان تھ ھن کي سدائين نڌڻڪو سمجھندو آھيان.“
”بينگ اي ڊاڪٽر، تون پاڻ جي گھرين ھا تھ اھو ماڻھو تو وٽ زير علاج ھجي ھا. مينٽل ھاسپيٽل جي ڊاڪٽر جا پنھنجا بھ ڪجھھ اختيار ھوندا آھن، پر پگھار ملي پئي، اسان جو ڇا؟“ منھنجي گھر واري ناشتي جي ميز تان ٽوڪ مان اٿي، ڪتاب سنڀالي ٿي. ٻارڙا پڙھائڻ لاءِ، اسڪول جا سانڀاھا ڪري ٿي.
”ڇا پئي چئين؟ تون چٿر ڪئي آھي!“
”ساري، ان لاءِ تھ اٽز يوئر ڊيوٽي، چريو جيئن پوءِ تيئن چوٽ چڙھندو، خطرناڪ ٿيندو ٿو وڃي. خبر ٿئي، ٻن ٽن عورتن تي سيڪشوئل حملو ڪيو اٿس ۽ ٻارڙن کي گھٽا ڏيڻ جي ڪوشش بھ.....“
”ڀائي، پوءِ ماڻھو کيس پوليس ذريعي مون ڏانھن ڇو نھ پيا موڪلين؟“
”ماڻھو احمق آھن ۽ چرئي جو ڀاءُ نابالغ آھي.“ منھنجي زال ٽائيم پيس ۾ نھاريندي، باءِ باءِ ھلي ٿي وڃي.
وڏو وڏو زرزلو ايندو،
رتو ڇان ٿيندي،
اوھان جي زالن جا رتو ڇاڻ ارھ، زمين تي پکڙيا پيا ھوندا. (رات جا آواز)
”ٻڌين پيو.“ منھنجي زال ٽوڪ مان ٿي نھاري.
”ھون – ھا.“
”اڃا تھ رڳو ارھن تائين پھتو آھي، اڃا ڳالھھ اڳتي پئي آھي.“ منھنجي زال چپ چپن مان ڇڏائي، لنوائڻ لاءِ ٻانھن مڙسان مڙسيءَ ٿي ڇڏائڻ جي ڪوشش ڪري.
”ڊارلنگ، ڊيلي ڊيلي! ڇا اھا بھ ھڪڙي قسم جي چريائپ ناھي؟ آئون تھ سمجھان ٿي اسان بھ اڌ چريا آھيون. اسان کي ڪجھھ حاصل آھي، تنھن ڪري واڦون نھ پيا. ڇا اسين جڏھن رنگا رنگ بلبن جي روشنين ۾ ننگا ھڪ ٻئي جي ڀاڪرن ۾ ھوندا آھيون، چريا نھ ھوندا آھيون. وري تون تھ مٿان ڪڏھن ڪڏھن مينڊريڪس کائيندو آھين؟!“
”بڪواس ٿي ڪرين تون!“
”نھ ائون پنھنجو پاڻ سان انصاف پئي ڪريان.“ ھوءَ ڪاوڙجي پنھنجي ڪمري ۾ ھلي ٿي وڃي ۽ آئون ڀريل پئڪ الماريءَ جي ٻوٿ ۾ ھڻي، بستري ۾ پيھي ٿو وڃان تھ نيٺ ڀلا ھن عورت کي ٿيو ڇا آھي؟
”در کول نھ.“
”ساري، مون کي اوجاڳو آھي.“
”۽ مون کي ننڊ ڪانھ ايندي.“
در کلي ٿو.
”ھي وٺ چينجر، گيت ٻڌي رات گذاري ڇڏ. ڇو ٿو مون کي فيل ڪرائين تھ مون غلط ور چونڊيو آھي.“
”ڇا ڇا ڇا؟..... ٻوٿ تھ ڏيکار.“
”ھان ڏس، اکيون ڦاڙي ڏس، ڊاڪٽرياڻيءَ جو نھ، ويچاري سنڌي ماسترياڻيءَ جو ٻوٿ آھي.“ ھو چٻرا ٿي ڏئي ۽ ڦٽاڪي جھٽي آواز سان در بند ٿي ڪري.
”اڙي ٻڌ تھ! منھنجي ڳالھھ تھ ٻڌ!“ اندران ڪوئي آواز نھ ٿو اچي.
”ڏس ڏاھي ٿي، ٻار بھ ڪنھن جو دل کڻي وندرائجي. قرآن ھيکل رات، ڪاريھر جيان مٿان گذري ويندي.“ مان ٽپڻ تي ھٿ ڏئي موٽ ٿو کاوان تھ رن کي ٿيو ڇا آھي؟
”منھنجي انگوٺي کي پرواھ.“
”ٻڌ، ايڏي آڪڙ ڇو؟ ڪٿي انھيءَ ڀڙوي چرئي توتي تھ حملو نھ ڪيو آھي؟“
”ھا، ھڪ عورت تي ڪيائين، ٻارڙيءَ تي بھ ۽ آئون عورت ۾ ڪائونٽ ٿيندي آھيان. ڇا ذليل ملڪ آھي!“ دريءَ مان ڇوھ ٿي ڇنڊي.
”تون تھ آمريڪا جي آھين نھ؟“
”ھا، ان کان تھ ھپياڻي ھجان ھا تھ سٺو ھو. ماڻھو ھڪڙي ڪن کان بڌندو، ٻئي کان لنوائيندو اچي ھا.“
”پر اھو ڪھڙو وڏو حادثو آھي؟“
”تھ ڇا وڏو حادثو رڳو ائٽم ڪرڻ ھوندو آھي؟ باءِ گاڊ، منھنجو مقدر ڦٽو ھو.“
”ڇو، ڀلا ان ۾ مقدر جي ڪيھي ڳالھھ آھي؟“
”سچ ٻڌايانءِ، تو فنٽوش ڊاڪٽر سان شادي ڪري مون پڇتايو آھي. الائي ڇو ڪاسائي اڳيان اچي ويندا آھن. مان ڪڏھن ڪڏھن گھٽ محسوس ڪندي آھيان.“
”بس، ھاڻ انت ٿي ويو. ٽيون اکر ڪڍيو ٿئي تھ پوءِ مون کي بھ ٽن تائين صحيح ڳڻپ ايندي آھي.“
”ڇا؟“ ھوءَ در کولي ڪروڌ مان ٻاھر نڪري آئي آھي.
”ڳڻ.... ڳڻ... ڳڻ نھ... ڳڻي ڏي نھ جيئن ڊيلي نوٽن جي سٿي ڏيندو آھين، اڄ ئي ڏي. مان ذھني طور تيار آھيان.“
”ڀنگ تھ نھ پي وئي آھين؟!“ مان وائڙو ٿي زال ۾ نھاريان ٿو. اچانڪ اونداھين مان آواز ٿا اچن:
”خونا خون ٿي ويندؤ.“
”خبردادر، ڀنڀٽ مچي ويندا. آئون اوھان جي ڌيءَ کڻڻ آيو آھيان.“
”اوھان جي جوين جي سٿڻ لاھي ڇڏيندس.“
”اڳٺ ڇني ڇڏيندس.“ چريو گڙندو ٿو رھي.
”مئا ھاڻي ٻڌ، ٻڏي تھ نھ ٿا مرو. ھيءَ سوسائٽي آھي. شيم، ٻڌ، مان.... مان ننڍريون ٻاڙيون نھ ٿي پڙھائي سگھان، جنھن شھر جي ھر چؤنڪ تي، ھڪ ننگو ماڻھو بيٺو ھجي!.......“
”ڇو نھ بيھندو، ان لاءِ تھ تون ويڪ ٽيچر آھين. توکي پنھنجي پاورز جي ڄاڻ ڪانھي. ڄٽ آھين تون. مان تھ پاڻ ڦاسجي ويو آھيان تو ڄٽيءَ ميٽرڪ پاس مان.
”ڇا ڇا، مسٽر! ڳالھائين ڪنھن سان پيو؟ آئون اھا ماسترياڻي آھيان، جنھن تنھنجي شھر جا دڪان اسڪول اڳيان پوٺو ڪرائي ڇڏيا تھ اسڪول جي بلڊنگ جي سونھن کي ڇيھو ٿا رسائين.“
”اھو تھ تنھنجو ڪميونسٽ ھئڻ جو ھڪ ننڍڙو نماءُ ھئو. ڇا اسڪول ۾ تو وٽ ٽيليفون ڪينھي؟“
”آھي.“
”پوءَ تو ڪڏھن پاڻ کي ھڪ جوابدار معزز شھري سمجھي، مون کي ٽيليفون بھ ڪيو ھو ڇا؟ ھا، اوھان کي ٽيليفون تي ھڪ ٻئي سان ڳالھائڻ کان فرصت ڪٿي ھوندي. انڌيون ۽ جنڊ، ساري، واھيات محاورو آھي.“
”ڇا؟...... اھا ڪھڙي بڪواس ڪيئي؟“
”ٻڌ، مون سان ڳالھائڻ وارا ٻوڙا ٿي ويندا آھن. مان پاڳل خاني جو ڊاڪٽر آھيان، مون کي چريا کريا ٺيڪ ڪرڻ ايندا آھن. نو آرگيومينٽ.“ مان ڪروڌ مان سگريٽ دکائي پنھنجي ڪمري جي در اوڏيءَ ئي طاقت سان بند ڪريان ٿو ۽ اونداھين مان آواز ٿا اچن، ڏاڍا زوراور آواز.
اوھيو، پڇڙ تارو نڪتو آھي.
اوھان جي ھتان گھڙي ھتان.
يا علي مدد......
يا حسن يا حسين
يا حسن يا حسين
يزيد جا ڦر، لعنت اٿو.
لعنت اٿو، آخ ٿو......
دور پولارن ۾ پڙاڏا آھن ۽ آئون پريشان ٿي، ڪيسٽ آن ڪري ٿو ڇڏيان.