پومپائي (pompeii) جو انجام
وَ اَقۡسَمُوۡا بِاللّٰہِ جَہۡدَ اَیۡمَانِہِمۡ لَئِنۡ جَآءَہُمۡ نَذِیۡرٌ لَّیَکُوۡنُنَّ اَہۡدٰی مِنۡ اِحۡدَی الۡاُمَمِ ۚ فَلَمَّا جَآءَہُمۡ نَذِیۡرٌ مَّا زَادَہُمۡ اِلَّا نُفُوۡرَا﴿۴۲﴾ اسۡتِکۡـبَارًا فِی الۡاَرۡضِ وَ مَکۡرَ السَّیِّیَٔ ؕ وَ لَا یَحِیۡقُ الۡمَکۡرُ السَّیِّیُٔ اِلَّا بِاَہۡلِہٖ ؕ فَہَلۡ یَنۡظُرُوۡنَ اِلَّا سُنَّتَ الۡاَوَّلِیۡنَ ۚ فَلَنۡ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰہِ تَبۡدِیۡلًا ۬ۚ وَ لَنۡ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰہِ تَحۡوِیۡلًا ﴿۴۳﴾ (سورة فاطر: 43-42 )
”هي (قريش منڪر) الله جي نالي تي وڏا زوردار قسم کڻندا هئا ته جيڪڏهن اسان وٽ ڪو خبردار ڪندڙ (پيغمبر) اچي ته ٻين قومن کا ن وڌيڪ بهتر (فرمانبرداريءَ ۽ ) هدايت جي واٽ وٺنداسين، پر جڏهن (سچ پچ) خبردار ڪندڙ (حضرت محمدﷺ) وٽن اچي ويو آهي، تڏهن فقط هن ڳالهه ۾ وڌيڪ ٿيا آهن جو (حق ۽ نيڪي کان) وڌيڪ بيزار ۽ دور ٿيا آهن. اها (سندن بيزاري سندن) تڪبر سببان آهي جو ملڪ ۾ ڪندا رهن ٿا. ۽ سندن بڇڙن منصوبن ڪندڙن کي ئي وڪوڙي ويندا (۽ خوار خراب ڪندا) پوءِ ڇا هي ماڻهو انهيءَ قانون (جي عمل ۾ اچڻ) لاءِ ترسيا ويٺا آهن جو اڳوڻن (منڪرن) سان لڳايو ويو هو (۽ کين تباهه ڪيو ويو هو)؟ سو (اي پيغمبر!) تون الله جي انهيءَ قانون ۽ دستور ۾ ڪابه ڦير ڦار ڪانه ڏسندين، نڪي ڏسندين ته الله جي انهيءَ قانون جي تعميل هٽي ويندي. (يعني اهو قانون) ضرور عمل هيٺ ايندو ۽ بنا ڦير ڦار عمل هيٺ ايندو.“
يقيناً الله پاڪ جي قانون ۾ ڪابه ڦير ڦار ناهي ايندي . هر اهو شخص جيڪو الله تعالي جي قانون جي مخالفت ڪندو آهي ۽ ان کان بغاوت ڪندو آهي ، اهو هن الٰهي قانون جي تحت انجام کي رسندو آهي. سلطنت روم جو شهر پومپائي(pompeii) به انهيءَ طرح جنسي بد فعلين جو شڪار هو. انجو انجام به حضرت لوط عليه السلام جي قوم جهڙو ٿيو ۽ انهيءَ شهر جي تباهي به هڪ آتش فشان وسوويس (vesuvius) جي ڦاٽڻ سان واقع ٿي.
وسوويس(vesuvius) اطاليه (Italy) خاص ڪري نيپلز (Naples) جي علامت قرار ڏنو ويندو آهي. گذريل ٻن هزار سالن کان خاموش هئڻ جي باوجود ان کي”ڊيڄاريندڙ پهاڙي“ جي نالي سان سڏيو ويندو آهي. انهيءَ آتش فشان کي اهو نالو هروڀرو ڪونه ڏنو ويو. اها تباهي جيڪا سدوم ۽ گموراه ۾ آئي، اهڙي طرح جي ئي آهي، جيڪا پومپائي (pompeii ) تي آئي.
وسوويس (vesuvius) جي ساڄي طرف نيپلز ۽ کاٻي طرف پومپي شهر واقع آهي.
انهيءَ وڏي آتش فشان مان ٻه هزار سال اڳ نڪرندڙ لاوو ۽ باهه هن شهر جي رهندڙن کي پنهنجي لپيٽ ۾ ورتو هو. اها تباهي ايتري اوچتو ۽ اچانڪ هئي جو بلڪل ڏينهن جي وقت روان دوان زندگي ان جي لپيٽ ۾ اچي ويئي ۽ اڄ به ان جا آثار اهڙيءَ طرح موجود آهن جيئن ٻه هزار سال اڳ هئا. ائين لڳي ٿو ته وقت جي وهڪري کي بيهاريو ويو هجي.
پومپائي کي دنيا جي نقشي تان اهڙيءَ طرح ميسارڻ هرگز به مقصد ڪو نه هو. تاريخي شاهديون، شاهد آهن ته، هيءُ شهر گناه ۽ بدڪارين جو اڏو هو. انهيءَ شهر ۾ بدڪاري ۽ زنا ايترو ته عام هئي جو بدڪارين جي اڏن جو شمار ئي ڪونه هو. رنڊين جي گهرن ۾ اصل ماپ جا مرداڻا خاص عضوا ٽنگيا ويندا هئا. يعني انهن ماڻهن جي روايت جي مطابق خاص عضوا ۽ ميل ميلاپ کي ڳجهو ڪونه رکيو ويندو هو، بلڪه ان جي نمائش ڪئي ويندي هئي.
مگر وسوويس (vesuvius) جي آتش فشان سڄي شهر کي آنًا فانًا ڌرتيءَ تان ميساري ڇڏيو. انهيءَ الميي جو دلچسپ پهلو هيءُ آهي ته، آتش فشان جو شور ٻڌي ڪري به ڪو شخص ڪونه فرار ٿيو. يعني اهي پنهنجي موج مستيءَ ۾ ايترا ته مگن هئا، جو انهن کي ڪو خيال ئي نه آيو. هڪڙو خاندان جيڪو کاڌو کائي رهيو هو، انهيءَ حالت ۾ پٿر بڻجي ويو. لاووي مان پٿر بڻجندڙ اڪثر جوڙا جنسي فعل ۾ مشغول هئا. سڀ کان دلچسپ ڳالهه اها ته اڪثر جوڙا هم جنس هئا ۽ نوجوان ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين تي مشتمل هئا. کوٽائين مان نڪرندڙ اڪثر پٿر بڻجندڙ انساني چهرا بلڪل صحيح ۽ سالم آهن ۽ سندن چهرن مان پريشاني ۽ ڊڄ نمايان آهي.
انهيءَ تباهيءَ جي منظر جو ناقابل فهم (سمجهه ۾ نه ايندڙ) پهلو هيءُ آهي ته اهي هزارين ماڻهو ڪهڙيءَ طرح ڪا شيءِ بنا ڏٺي ۽ ٻڌي، موت جي اوسئيڙي پيا رهيا؟ انهيءَ پهلوءَ جو جواب هيئن ملي ٿوته پومپي آئي جي تباهي به ماضيءَ جي قومن جي انهيءَ تباهيءَ سان مشابهه آهي، جنهن کي قرآن ”اوچتي تباهي“ سان ڳنڍيو آهي . سورة يسٰين ۾ شهر جي رهواسين جي تباهيءَ کي هن طرح هڪ لمحي ۾ اوچتو تباهي چيو ويو، ارشاد ٿئي ٿو:
اِنۡ کَانَتۡ اِلَّا صَیۡحَۃً وَّ احِدَۃً فَاِذَا ہُمۡ خٰمِدُوۡنَ (سورة: يــٰسين: 29 )
”هنن کي هيئن سزا ڏني ويئي جو) رڳو هڪڙو ڌڌڪو ٿيو پوءِ ڏسو ته هو سڀ (رک وانگر) وسامي چپ ٿي ويا.“
سورة القمر ۾ گموراه جي تباهيءَ کي ائين ئي هڪ مهل تباهي ءَ سان ڳنڍيو ويو آهي:
اِنَّاۤ اَرۡسَلۡنَا عَلَیۡہِمۡ صَیۡحَۃً وَّاحِدَۃً فَکَانُوۡا کَہَشِیۡمِ الۡمُحۡتَظِرِ (سورة: القمر: 31 )
”اسان هنن جي مٿان هڪڙو اڪيلو سخت ڌڪاءُ نازل ڪيو، ۽ (ان زلزلي ۾) هو واڙ ٺاهيندڙ جي سڪين ڪاٺين جهڙا ٿي پيا.“
پومپائي جي رهواسين جي تباهي به اهڙيءَ طرح اچانڪ ٿي، جيئن مٿي ڄاڻايل آيتن ۾ بيان ڪئي ويئي آهي. انهيءَ جي باوجود اڄ به حالات اهي ئي آهن، جيڪي پومپائي شهر جي رهواسين جا هئا. ڪيپري جو جزيرو اهو هنڌ آهي، جتي هم جنس پرست ۽ اوگهڙ پرست ماڻهو رهندا آهن. ٽورسٽ ڪمرشل ۾ ڪيپريءَ جي جزيري کي ”هم جنس پرستن جي جنت“ طور پيش ڪيو ويندو آهي. نه رڳو ڪيپري يا اٽليءَ ۾ بلڪه پوري دنيا ۾ ان طرح جو اخلاقي زوال طاري آهي ۽ ماڻهن جي روش اها آهي جو هو ماضيءَ جي انهن خوفناڪ تجربن مان ڪجهه به سکڻ لاءِ تيار ناهن.