شخصيتون ۽ خاڪا

جـن سين لنئون لاڳي

ڪتاب ”جن سين لنئون لاڳي“ ٻلهڙيجيءَ سان تعلق رکندڙ ليکڪ ۽ صحافي اقرار پيرزادي پاران ٻلهڙيجيءَ جي ڪردارن تي لکيل خاڪن تي مشتمل آهي، جن کي هن ”مٽيءَ هاڻن ماڻهن جا خاڪا“ سڏيو آهي.
ٻلهڙيجي جيڪا مُهين جي دڙي ويجهو درياءَ ڪپ تي لٽل ماسڪو جي نالي سان مشهور آهي. ان ئي ٻلهڙيجيءَ جي ڪردارن کي پڙهندي مونکي پنهنجي ڳوٺ جا ڪيئي ماڻهو ياد آيا جن تي به ايئن ئي لکي سگهجي ٿو، پر اها اقرار جي خوبي آهي جو پنهنجي قلم ذريعي پڙهندڙ کي مَنڊي ڇڏيو اٿائين. هن مولائيءَ طبيعت ماڻهوءَ سان منهنجي ملاقات ناهي پر ملڻ جي آس اڃان به وڌي وئي اٿم. سندس ڪجهه خاڪن واريون شخصيتون مون به ٻڌيون آهن پر اقرار انهن جا نوان رخ به سامهون آندا آهن. ڪٿي ڪٿي ته اهڙا احساس لکيا اٿائين جو اکين مان پاڻي اچي وڃي ۽ ڪٿي ڪٿي ماڻهو کِلي کِلي ٿڪجي ٿو پوي.
Title Cover of book جـن سين لنئون لاڳي

رياضت فقير ابڙو : حق هادي ...!

محبوب علي المعروف رياضت فقير ابڙو ٻلهڙيجيءَ جي چڱي مڙس حاجي حسين ابڙي جو پوٽو هو. وڏو چرچائي مڙس ۽ دوستي نڀائڻ وارو ماڻهو هو. غريب هو پر دل جو سخي مڙس هو. شروعاتي زندگيءَ ۾ ڪاٽڪن ۽ چورن سان ياري هئس. پاڻ چوريءَ جي ڪڏهن ويجھو به نه ويو، پر دوستن جي خاطر گھڻو سٺائين. ان جي باوجود توڙ تائين انهن کان منهن نه مٽيائين. اڌ وهيءَ ۾ طالب ٿيڻ جو شوق ٿيس. سندس خاندان ملان هو. جن وڏي ڪوشش ڪئي ته هي ان ڪم کان باز اچي، پر همراهه مڙڻ جو ڪاٿي هو. سيوهڻ جي حقاني ڪافي ڏانهن دلي لاڙو هئس. سيد يتيم شاهه جي دست بيعت ٿيو، جنهن کيس قلندري طريقت جي مهر به هنئي ته تلقين به ڏني. جڏهن ڏاڙهي، مڇون، ڀرون ۽ مٿو ڪوڙي کيس درسني ڏيکاري وئي ته هن پنهنجي صورت ڏسي چيو” حق هادي! جهڙو هئم حرامي، تهڙي ڪيئي تعدي! “ پاڻ ئي ٻڌائيندو هو ته جڏهن هو درگاهه ملوڪ شاهه کان تلقين ڏياري سير (بکيا مڱڻ) ڪرڻ لاءِ بند تان گذري رهيو هو ته پتڻ کان ڪجھه همراهه اچي رهيا هئا، جن کي سندس حالت ڏسي تعجب ٿيو ۽ ٺيڪ ان وقت وڏيرو خاڪو ابڙو درگاهه تي وڃي رهيو هو. انهن همراهن محبوب سان ته ڪجھه نه ڳالهايو، باقي وڏيري خاڪي کان پڇيائيون ته چاچا هن همراهه سان ههڙي ويڌن ڇو ٿي آهي؟ تڏهن خاڪي ابڙي کين چيو ته ”ٻڪريءَ سان برو فعل ڪندي پڪڙجي پيو آ،تڏهن هيءُ حالت ٿي اٿس!“ پوءِ ته انهن همراهن چيو ”چڱو ٿيس، اهڙي..... سان ائين ئي ٿيڻ گھرجي.“
محبوب ابڙي جي، جوانيءَ ۾ ڌاڙيل قادن سرگاڻيءَ سان ۽ بابا (اڪن پيرزادي) سان دوستي هئي، جيڪا ساڻن نڀائيندو آيو. جڏهن به کيس ڪا خبر پوندي هئي ته مٿن ڏکيو وقت اچڻ وارو آهي ته هي وٽن پهچي ويندو هو ۽ سندن هر طرح جي مدد ڪندو هو. محبوب نه رڳو سندن مدد ڪندو هو پر سندن دوستيءَ جي هام به هڻندو هو ته منهنجي قادن ۽ اڪن سان دوستي آهي. جنهن ڪري سدائين پوليس وارا پڪڙي ويندا هئس پر همراهه دوستيءَ تان ڪڏهن به هٿ نه کنيو. البت هڪ دفعو کيس آرميءَ وارا کڻي ويا، جن مٿس انتهائي سخت تشدد ڪيو. 3 مهينا مسلسل کيس اوجاڳا ڪرايا ويا. سگريٽن سان ڏنڀ ڏنا ويا. اتي هن آرميءَ جي آفيسرن کي صاف صاف ٻڌايو ته ”منهنجا قادن سرگاڻيءَ سان دوستي وارا لاڳاپا ضرور آهن باقي مان ساڻن ڪنهن به ڏوهه ۾ شريڪ ناهيان.“
رياضت فقير سالن جا سال سيوهڻ ۾ رهيو، جتي حقاني ڪافيءَ جي بٺي سنڀاليندو هو. هو ڪيترائي ڀيرا سيوهڻ کان شاهه نوراني تائين لاهوت واري سفر ۾ پيادل هليو. عمر جي آخري حصي ۾ ميهر فقير ۽ پير باغ علي سان گڏ مشهد ۾ امام علي رضا ۽ ڪربلا معليٰ جي زيارت به ڪري آيو. اتي هي سيوهڻ وارن فقيرن جي ست رنگي ٽوپيءَ پائي ويو هو. ٻڌايائين ته ڪيترائي زوار هن جي ان فقيراڻي ٽوپي کي بوسا ڏئي رهيا هئا.
عمر جي آخري حصي ۾ شادي ڪيائين پر اها شادي به سندس سيلاني طبعيت ۾ ونگ وجھي نه سگھي. هن جا سير سفر جاري رهندا آيا. دوستن جو هن ۾ ڪم پئجي ويندو هو ته انهن کان ڪڏهن به ڪنڌ نه ڪڍائيندو هو. بک توڙي سک ۾ دوستن سان گڏ هوندو هو.
گھڻي ڳالهائڻ جي عادت هئس، نشو به ڪندو هو پر ڪارڙي تتر لاءِ جيئن مشهور آهي ته هو پاڻي ڏسندو ته پيئندو نه ته کيس ان جي ضرورت ئي نه پوندي آهي. هيءُ به چرس ڏسندو هو ته پيئندو هو، نه ته ان جي طلب نه ڪندو هو.
2011ع ۾ کيس سندس ڌاريل سانُ ٽڪر هنيو، جيڪو پچائي نه سگھيو ۽ لاڙڪاڻي جي اسپتال ۾ لاڏاڻو ڪري ويو. لاڏاڻي وقت سندس عمر اٽڪل 70 ورهيه هئي.