شخصيتون ۽ خاڪا

محمود مغل: فن ۽ شخصيت

ھي ڪتاب محمود مغل جي اڌ صديءَ جي علمي، ادبي ۽ نشرياتي سفر جي جهلڪ آھي، ڪتاب ۾ محمود مغل جي فن ۽ شخصيت بابت ساڃاھ وندن جا مضمون ۽ رايا، سندس ڪتابن جو تعارف ۽ ڪتابن تي لکيل رويوز ۽ رايا، سندس ڊرامن جو تعارف، محمود مغل کان ورتل انٽرويوز شامل آھن.

Title Cover of book Mehmood Mughal: Fan’u Aien Shakhsiyat’a

محمود سُٺو ڪھاڻيڪار آهي (عبدالقادر جوڻيجو)

سُلڇڻو، سھڻو، صحتمند، گنديءَ ڪپڙي ۾ ٺھيل، ڳاڙهي جواڻيءَ جو ڌڻي محمود مغل منھنجو پاڙيسري آهي، بلڪ در جي سامھون در آهي. سندس ڏينھن رات ٺھڪيل نموني سان گذرندڙ آهن. مشھور جملي، ”راند جي وقت راند ڪريو، ڪم جي وقت ڪم ڪريو.“ جو اعليٰ ۽ نادر نمونو آهي. فجر جو اٿي نماز پڙهي نارٿ اسٽار جوتا پائي گرائونڊ ۾ ورزش ڪندو آهي. وقت تي ميڊيڪل ڪاليج ۾ پڙهڻ هليو ويندو آهي، شام جو دوستن سان ’هان شڪان‘ ڪندو آهي. رات جو شايد پنھنجي ڪورس جا ڪتاب پڙهندو هوندو ۽ وقت بچندو هوندس تہ ٻيو مطالعو بہ، ٻين نوجوان اديبن جي ابتڙ جذباني طرح تي ڳرو نہ آهي، نہ ايترن ڪامپليڪسز جو شڪار آهي، نہ ايترو ڪامپليڪيٽيڊ ذهن جو مالڪ آهي. ذاتي طرح کيس نہ خاندان کان شڪايت آهي نہ سماج کان شڪايت آهي ۽ نہ ادبي لڏي کان شڪايت آهي. روئيندو گهٽ ۽ مرڪندو وڌيڪ آهي. وڏي سڄي جي عزت، ننڍي سان پيار ڪندو آهي ۽ منھنجا چرچا گُهٻا وڏي صبر سان ٻڌندو آهي. دراصل هُو ٻن سوسائٽين جي ٽڪراءَ جو شڪار ٿيل نہ آهي ۽ سندس حالت ”آسمان سَي گِرَي کجور ۾ اَٽِڪَي“ واري نہ آهي. جتي ڄائو آهي، اتي ئي جوان ٿيو آهي، وڏي عذاب توڙي وڏي ثواب کان بچيو پيو آهي.
محمود پنھنجن وڏن ڀائرن وانگر پاڙي جو سوشل ورڪر بہ آهي. بجلي بند ٿي وڃي، پاڻيءَ جو مسئلو ٿي پوي تہ محمود جي گهر جو لوهائون در ضرور کڙڪي ۽ ان تي ٻين پاڙي وارن جو ردعمل تہ الاءِ ڇا هوندو آهي، پر آئون مطمئن ٿي ويندو آهيان تہ هاڻي ٻاهر نڪرڻ جي ضرورت نہ آهي. پاڻھي محمود وڃي سڄي ڳالھہ کي منھن ڏيندو.
محمود سٺو ڪھاڻيڪار بہ آهي، سندس ڪھاڻين جا خاص جزا رومانس، گل، هلڪي روشني، خوشبو، خواب، انساني همدردي ۽ سافٽيڪيٽڊ ڪردار وغيرہ آهن. محمود جي ڪھاڻين جو وڏو ڪمال اهو آهي تہ هُو جنھن ماحول ۾ رهي ٿو، انھيءَ ماحول ۾ سماجي طرح تي ڪو بہ ايڊونچر، ڪابہ دلچسپ شئي ڪو بہ ڀرپور ۽ منفرد ڪردار نٿو ملي، بس ائين کڻي چئجي تہ يڪسانيت جو شڪار ۽ غير دلچسپ ماحول آهي. اهڙي غير دلچسپ ۽ يڪسان ماحول مان موضوع کڻي ڪھاڻي اُڻڻ تمام ڏکيو ۽ ذهانت جو گهرو ڪم آهي ۽ هي همراھہ اهو ڪم پنھنجي ڪھاڻيءَ جي معرفت ڏيکاري ٿو.
غير دلچسپ ماحول مان دلچسپ ڪھاڻيون ڪڍندڙ محمود مغل جي نہ رڳو گهر جو در زور سان کڙڪندو آهي، پر سندس ڪھاڻيون پڙهي دل جو در بہ زور سان کڙڪندو آهي.

]31.08.1981 - ڄام شورو[