محمود مغل جو پي ٽي ويءَ جي ٽيلي ناٽڪ ۾ حصو (ڊاڪٽر قاسم راڄپر)
محمود مغل جي سڃاڻپ هڪ استاد، ڪھاڻيڪار، ناول نگار، ڊراما نويس، ڪالم نگار، ريڊيو ۽ ٽي وي ڪمپيئر طور رهي آهي، پر هُو بنيادي طور ڪھاڻيڪار ۽ ناٽڪ نويس آهي. هُن ٽي ويءَ لاءِ ناٽڪ لکڻ جي شروعات 1982ع ۾ تڏهن ڪئي، جڏهن سنڌي ڊرامو ٻالڪپڻي مان نڪري نوجوانيءَ ۾ داخل ٿيو. محمود مغل، ميان نُور محمد مغل جي گهر 27 نومبر 1961ع تي سيوهڻ ۾ ڄائو. هن لکڻ جي شروعات 1975ع ڌاري ٻارن لاءِ هڪ جاپاني ڪھاڻيءَ جي ترجمي سان ڪئي، جيڪا ٻارن جي رسالي ’گل ڦل‘ ۾ شايع ٿي، تڏهن پنھنجي پوري نالي ’محمودالحسن‘ جي نالي سان لکندو هو، پر پوءِ ’محمود مغل‘ جي نالي سان لکڻ لڳو ۽ اڃا تائين لڳاتار لکندو پيو اچي.
محمود مغل، هن وقت تائين ستر کان وڌيڪ ڪھاڻيون، شاعري، ڪيترائي ڊراما، ڪالم ۽ ٻہ ناول لکي چڪو آهي. ان کان سواءِ ڪجهہ عرصو ’سنڌ رنگ‘ ڊائجسٽ ۽ ’هزار داستان‘ ڊائجسٽ ۾ صحافتي خدمتون پڻ سرانجام ڏيئي چڪو آهي. هُو ريڊيو، اسٽيج ۽ ٽيليوزن جو هڪ ڪامياب ڪمپيئر پڻ آهي ۽ ڪافي عرصي کان ريڊيو ۽ ٽيليوزن تي ڪمپيئرنگ ڪري رهيو آهي. ايم بي بي ايس جي ڊگري حاصل ڪرڻ کان پوءِ سنڌ يونيورسٽيءَ جي فارميسي شعبي ۾ استاد آهي. هُن مختصر وقت لاءِ ’انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي‘ جي وقتي ڊائريڪٽر جي حيثيت سان خدمتون سرانجام ڏنيون. سندس چار ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن، جن ۾ ’ڪوهيڙي ۾ ويڙهيل يادون‘ (ڪھاڻيون)، ’تو سنگ تو بن ڏينھڙا‘ (ڪھاڻيون)، ’هٿ ريکائن کان خالي‘ (ناول)، ’اسين جيئرا آهيون‘ (ترجمو ڪيل ناول) شامل آهن. جڏهن تہ سندس ٻيو ناول ’سرءُ‘ ۽ ڪھاڻين جو هڪ مجموعو ڇپائيءَ هيٺ آهي.
محمود مغل جون ڪھاڻيون ۽ سماجي بُڇڙاين کي وائکو ڪن ٿا. هن شھري توڙي ٻھراڙيءَ جي ماحول جو مشاهدو ڪري ڊراما لکيا آهن. هُن ڊرامي کي پنھنجي احساسن جي اظھار جو بھترين ذريعو بڻايو آهي. محمود مغل سنڌيءَ کان سواءِ اردو ٻوليءَ ۾ بہ ڊراما لکيا آهن، جيڪي پي ٽي ويءَ توڙي خانگي چينلن تان نشر ٿي چڪا آهن.
محمود مغل هر قسم جا ڊراما لکيا آهن، پر گهڻي ڀاڱي هن جا ڊراما رومانوي آهن. گڏوگڏ هُن سماجي مسئلن جھڙوڪ؛ پسند جو پرڻو، سماجي اڻبرابري، خودغرضي، سماجي ناانصافي، غربت، بُک، بدحالي، سياست، صحت، تعليم جي ڪرندڙ معيار ۽ ٻين سماجي مسئلن تي ڊراما لکيا آهن. سندس ڊرامن جا ڪردار زندگيءَ جي مختلف طبقن جي نمائندگي ڪن ٿا ۽ پنھنجي مسئلن جي ڌُٻڻ ۾ ڦاٿل هوندي بہ انساني عظمت جا خواب ڏسن ٿا. هن جا ڪيترائي ڊراما، پي ٽي وي ايوارڊ بہ ماڻي چڪا آهن، جن ۾ ’آس نراس جي وچ ۾‘ بہ شامل آهي، اهو ڊرامو هڪ اسٽيج اداڪار جي حياتي ۽ فن تي لکيل آهي.
پي ٽي ويءَ لاءِ لکيل سندس سنڌي ڊرامن بابت تفصيل هن ريت آهي:
سيريل پي ٽي وي نشر ٿيڻ ناٽڪ جو نالو پروڊيوسر
نمبر لائبريري جي تاريخ
1. 512 16.09.1982 آئيڊيل هارون رند
2. 676 10.01.1983 خوشبو منظور قريشي
3. 2287 28.12.1985 خالي هَٿَ (سيريل) اقبال لطيف
4. 2502 22.05.1986 واپسي اقبال لطيف
5. 249 24.05.1987 بخشش محمد بخش سميجو
6. 2733 02.10.1990 آس نراس جي وچ ۾ محمد بخش سميجو
7. 4627 27.05.1993 رشتو اقبال لطيف
8. 4653 09.06.1993 جذبا سچن موتين جهڙا محمد بخش سميجو
9. 5618 15.08.1994 خواب اڌورو منظور مگسي
10. 6925 1996 هڪڙي ملندي آهي زندگي نواب مھدي
11. 8099 1998 ڄاتل اڻڄاتل محمد بخش سميجو
12. 8110 1998 شناس اقبال سعيد انصاري
13. 9003 2000 ڪنھن ڪنھن ماڻھو منجهہ محمد بخش سميجو
14. 12456 2005 رُوبرو بادل جمالي
15. 12670 2006 تون منھنجي حياتيءَ جو مقصد مزمل شجراع
16. 12764 2006 محبت (سيريل) منظور مگسي
17. 14384 2010 مايا انور سادات
]ٿيسز مان ورتل: سال 2016ع[