اسين جيئرا آهيون (ناصر ساريو)
ليکڪ پيئرز پال (Piers Paul Read)
سنڌيڪار: محمود مغل
ملھہ: سٺ روپيا
ڇپائيندڙ: محترمہ نذير ناز، ناري پبليڪيشن، صدر حيدرآباد، سنڌ
سنڌ ۾ آڱرين تي ڳڻڻ جيترن مستقل اَشاعتي اِدارن ۾ ’ناري پبليڪيشن‘ حيدرآباد جو نالو ڳڻي سگهجي ٿو. ’ناري پبليڪيشن‘ وقت بوقت سنڌي اَدب جي سَٿَ ۾ ڪو نہ ڪو ڪتاب شامل ڪيو آهي. ’اَسين جيئرا آهيون‘ ناول هن پبليڪيشن جو ٽيھون ڪتاب آهي، جيڪو جڳ مشھور ناول نگار ’پيئرز پال ريڊ‘ لِکيو ۽ ’اَلائيو‘ جي نانءَ سان دُنيا اَڳيان آندو ۽ هن ناول کي سنڌيءَ ۾ اِنعام يافتہ ليکڪ محمود مغل، ’اَسين جيئرا آهيون‘ جي نانءَ سان سنڌي ٻوليءَ ۾ آندو.
ڪنھن ڌاري ٻوليءَ کي پنھنجي ٻوليءَ ۾ آڻڻ ۽ سندس ميٺاج بہ برقرار رکڻ واقعي هڪ فن آهي. هڪ ترجمو ڪندڙ اَديب تي کوڙ ساريون ذميواريون لاڳو ٿين ٿيون. پھريان تہ هُو پرڏيھي اَدب مان ڪنھن شاهڪار چُونڊ لِکڻيءَ کي چُونڊي ٿو ۽ پوءِ پنھنجي ٻوليءَ جي وسعت ۽ ٻين پھلوئن کي ڏِسي ڪري، اُن لِکڻيءَ کي ڏينھن رات ڪري، پنھنجي ٻوليءَ منجهہ آڻي ٿو.
ڌارين لِکڻين کي پنھنجي ٻوليءَ ۾ آڻڻ وارو اَديب واقعي کيرون لھڻي، پر اَلاءِ ڇو ايڏو نُور نچوئڻ بعد بہ سنڌي اَدب ۾ ترجمو ڪندڙ جي حوصلا اَفزائي نہ ڪئي وئي آهي. جيئن تازو ’سنڌي اَدبي سَنگت‘ پاران ڏِنل مڃتائن منجهہ هڪ بہ سنڌيڪار کي شامل ڪونہ ڪيو ويو، جنھن تي ڪافي بحث بہ ٿيا، پر ڪو نتيجو ڪونہ نڪتو. ترجمي کي سنڌي اَدب جي صنفن ۾ شامل ڪرڻ يا نہ ڪرڻ بابت ’سنڌي اَدبي سنگت‘ کي هڪ ويھڪ ڪرائڻ گُهرجي، جيئن ترجمي بابت ڪو مستقل فيصلو ٿي سَگهي.
ناول ’اَسين جيئرا آهيون‘ خوبصورتيءَ سان ترجمو ڪيو ويو آهي، جيڪو هن صديءَ جو اِنساني جياپي لاءِ جاکوڙ جو سَچو واقعو آهي. ناول ۾ اُن بدنصيب جھاز جو ذڪر آهي، جيڪو 10 آڪٽوبر 1976ع يوراگوئي جا ڪجهہ رانديگر کڻي چِليءَ ڏانھن رَوانو ٿيو ۽ پوءِ دُنيا جي خطرناڪ ترين علائقي اينڊيز ۾ حادثي جو شڪار ٿي ويو. اَرجنٽينا، چليءَ ۽ يوراگوئي جي کوجين، جھاز ۽ مسافرن کي ڏاڍو ڳوليو، ليڪن آخر ڪيستائين....؟ ۽ پوءِ اُنھن بدنصيب اِنسانن کي زندہ هُئڻ جي باوجود مُئل قرار ڏئي ڇڏيو ويو ۽ ٻئي طرف زندگيءَ جي جاکوڙ جاري رهي. پنھنجن مُئل ساٿين جو گوشت بہ جياپي لاءِ واپرائڻو پيو ۽ نيٺ 44 مسافرن منجهان 16 ڄڻن موت کي شِڪست ڏِني ۽ زندگيءَ ڏانھن قدم وَڌايو.
سچ تہ محمود مغل واقعي جس لھڻي، جو هن هڪ سَچي ناول کي پنھنجي ٻوليءَ ۾ آندو ۽ هڪ سادي ۽ عام فھم ۾، جيئن هر ماڻھو هن ناول کي پڙهي سَگهي. ٻوليءَ سان بہ محمود مغل سُٺيءَ طرح اِنصاف ڪيو آهي ۽ اُنھن جياپي جي جاکوڙين جون تصويرون پڻ هن ناول جو سينگار آهن. محترم محمود مغل جي ڪاوشن سان گڏ محترمہ نذير ناز کي بہ جس هجي، جو هن هيڏي ساري ڪتاب تي ڳاٽي ٽوڙ خرچ ڪيو ۽ سُھڻي نموني سان ’ناري پبليڪيشن‘ پاران ڇپائي پڌرو ڪيو.
ناول ’اَلائيو‘، جنھن تي فلم بہ ٺھي چُڪي آهي ۽ هاڻي ’اَسين جيئرا آهيون‘ جي نانءَ سان اوهان جي هٿن ۾ آهي. هيءَ جاکوڙ چاهي اُنھن رانديگرن جي هُجي يا محمود مغل جي، وسارڻ جوڳي ناهي.
]ڇپيل: روزاني ’عوامي آواز‘ ڪراچي، 24 جولاءِ 1993ع[