آواز زندگي آهي (مھتاب اڪبر راشدي)
قرآن حڪيم جو بہ فرمودو آهي، ”ڪلام ڪيو جيئن سڃاتا وڃو“ پر اهو سڃاتو وڃڻ ڪيترو نہ مشڪل آهي. پاڻ کي سڃارائڻ لاءِ ڇا ڇا نٿو ڪرڻو پوي. ذهن جون دريون کولڻيون پون ٿيون. دل جا دروازا وائکا ڪرڻا پون ٿا، لفظن سان ياري رکڻي ٿي پوي، قلم سان شناسائي ازحد ضروري ٿيو پوي. دل حساس آهي تہ زخم بہ کائڻا آهن ۽ جڏهن انھن سڀني شين جو ميلاپ ٿئي تہ ڪا نہ ڪا تخليق وجود ۾ اچي ئي اچي ٿي. تخليق، ڀلي تہ هر تحريڪ جي صورت ۾ هجي اظھار، صورت و آهنگ ۾ ڇو نہ هجي، سڃاڻ لاءِ تہ آواز ۽ ڪلام بہ هڪ ذريعو بڻجيو وڃي.
اهي سڀ خيال ذهن ۾ گردش ڪندا ويا. جڏهن محمود مغل تي لکڻ ويٺس. سوچيم سندس شخصيت جي ڪھڙي پھلوءَ تي لکان؟ هڪ انتھائي منڪسرالمزاج، حليم، شفيق، تميزدار ۽ تمام ’پنھنجو پنھنجو‘ لڳندڙ يا محنت ڪش مسيحا (ڊاڪٽر) يا وري لفظن سان صورتگري ڪندڙ اديب يا صوت ۽ سماعتن ذريعي ڪينجهر کان ڪارونجهر ۽ ڪراچيءَ کان ڪشمور تائين پنھنجا ويچار پھچائيندڙ ٽي ويءَ جو ميزبان يا اسٽيج پروگرامن کي نھايت ڪاميابيءَ سان هلائيندڙ هڪ سڄاڻ ۽ پڙهيل ڳڙهيل Master of Ceremonies.
تمام ٿورا ماڻھو هوندا آهن، جن کي ﷲ طرفان ايتريون خوبيون ٿينديون آهن. محمود ۾ ڪا تہ ڏات، ڌڻيءَ طرفان آهي ۽ ڪجهہ شيون هن پنھنجي مشاهدي ۽ محنت جي ٻَل تي حاصل ڪيون آهن. تخليقي ذهن هڪ ڏات آهي، قلم کڻي گهاڙيٽا گهڙڻ لاءِ مطالعي، مشاهدي ۽ حساس ذهن جي ضرورت آهي، جنھن جو مظاهرو اسان کي محمود جي تحريرن ۾ بخوبي نظر اچي ٿو.
ڪھاڻيون هجن يا ٽي ويءَ لاءِ ڊراما، اهي زندگيءَ کي ويجها ۽ اسان جي سماج جي مسئلن جي عڪاسي ڪندا نظر ايندا. محمود پنھنجي لاءِ پيشو بہ مسيحائيءَ جو منتخب ڪيو، جنھن جو ڪم ئي آهي جسم جا زخم ڀرڻ، آزار کي آرام ڏيڻ، اها ٻي ڳالھہ آهي تہ هن پنھنجي ان هُنر کي بہ پيغمبري پيشي ۾ بدلائي، تدريس طرف لاڙو رکيو، البتہ مسيحائيءَ جي هُنر کي قائم رکندي، نشتر بدران لفظن جا مرهم رکڻ جي ڪوشش ڪئي اٿائين.
مطلب تہ محمود جنھن شئي ۾ بہ هٿ وڌو آهي، اُن کي سليقي سان پيش ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي اٿس. مستقل متحرڪ، جتي چوندؤس هليو ايندو، انڪار شايد محبت ۾ ڪري ئي ڪو نہ سگهي. اسٽيج يا ٽي ويءَ تي سندس موجودگي هڪ مھذب ماڻھوءَ جو ڏيک ڏيندي آهي ۽ سندس زبان مان ادا ٿيل جملا سندس مطالعي ۽ مشاهدي جي گواهي ڏيندا آهن. شعرن، اصطلاحن ۽ پھاڪن جو هڪ وڏو ذخيرو سندس نوڪ، قلم ۽ زبان تي آهي، جيڪو هن جي گفتگو ۽ تحرير کي وزندار بڻائي ٿو.
اڄڪلھہ جي هن دؤر ۾ جڏهن تہ سطحي پڻو عام جام هجي، ٽيپ رڪاررڊر On ۽ Off ڪرڻ وارو پاڻ کي فنڪار سمجهندو هجي. ٻہ اکر لکڻ وارو اديبن جي سٿ ۾ اچيو ويھي. اهڙي ڪاري ڪال جي عالم ۾ محمود مغل جھڙن سچن ۽ کَرن ماڻھن جي موجودگي وڏي رحمت آهي. ڪم از ڪم انھن جا پير زمين ۾ تہ کُتل آهن. شھرت انھن وٽ آهي پر دماغ تي ڪونہ چڙهي اٿن. هُو اڄ بہ توهان سان محبت سان ملندا، عزت ڏيندا ۽ وٺندا. محمود انھن مان ئي آهي، معاشري ۾، ادبي ۽ فني حلقن ۾ پنھنجي جاءِ ٺاهي اٿس، پر پنھنجي محنت سان ۽ سچ پڇو تہ هُن هِن مھل تائين جيڪو ڪجهہ حاصل ڪيو آهي، ان سلسلي ۾ مٿس ڪنھن جو احسان ڪونھي.
]ڇپيل: ماهوار ’ادب‘ شمارو: 91، اپريل 2002ع [