’رَوِش‘ موجودہ ٽماهيءَ جي نمبر وَن سيريل (قادر ڪنڌر)
محمود مغل، پھريون سنڌي ليکڪ آهي، جنھن اردو ڊرامي ۾ ڪنھن هڪ قوم جي نمائندگي نہ ڪئي آهي. هُن کان اڳ ۾ سنڌي ليکڪن مثال طور؛ عبدالقادر جوڻيجو، امر جليل، نُورالھديٰ شاه، آغا رفيق ۽ ڪيھر شوڪت وغيرہ پنھنجي اردو ڊرامن ۾ علائقائي رنگ ضرور ڀريو آهي، پر محمود مغل ڪنھن هڪ علائقي جي نمائندگي نہ ڪئي آهي، بلڪِ هُن پوري پاڪستان جي ماڻھن کي هڪ بھترين ڊرامو ڏسڻ لاءِ ڏنو آهي.
هن ڊرامي جي ڪھاڻي گهڻ پاسيري آهي يعني ائين چئي سگهجي ٿو تہ، ’رَوِش‘ ۾ هر ماڻھوءَ کي پنھنجو پاڻ نظر اچي سگهي ٿو. جيڪڏهن پنھنجي آس پاس ڏسنداسين تہ اسان کي کوڙ ساريون ’مسز عالمگير‘ نظر اينديون، جيڪي پنھنجي اسٽيٽس جي ڪري اولاد تي ڪوبہ ڌيان نہ ڏينديون آهن ۽ کوڙ سارا ’شمشاد‘ نظر ايندا، جيڪي مظلوميت ۽ ناانصافين جو شڪار ٿي، ڪارا ڌنڌا شروع ڪندا آهن ۽ کوڙ سارا ’آصف‘ نظر ايندا، جيڪي پنھنجي مائرن جي روَيي جي ڪري احساسِ ڪمتريءَ جو شڪار ٿي ويندا آهن.
ڊرامي جي ليکڪ ’محمود مغل‘ ڊرامي جي باري ۾ ٻُڌايو، ”اسان جي زندگيءَ ۾ روَيا تمام گهڻي اهميت رکن ٿا ۽ اُها رَوِش جيڪا اسان ٻين سان هلون ٿا، يا ٻيا اسان سان هلن ٿا، پنھنجي جاءِ تي تمام گهڻي اهميت رکي ٿي. هي هڪ اهڙو ئي ڊرامو آهي، جنھن جي ذريعي اسان ڪوشش ڪئي آهي تہ عام ماڻھن تائين عام ڳالھہ پھچائي وڃي ۽ انھن سڀني behaviors ڏانھن پوائنٽ آئوٽ ڪيو وڃي، جن جي ڪري وڏا مَمڻ مچن ٿا. عام طور اسان وٽ ماڻھو صرف ٻار ڄڻين ٿا، خرچي ڏين ٿا ۽ ٽولَ وٺي ڏين ٿا ۽ بس! سمجهو تہ سڀ ڪجهہ ٺيڪ ٿي ويو. اسان انھن کي ايترو ٽائيم ڪونہ ٿا ڏيون جيترو هنن جو حق آهي. هتي هڪ فيڪٽر تمام اهم آهي تہ گهڻو ڪري ماڻھوءَ کي اولاد ان مھل ٿيندو آهي، جڏهن هُو مالي وٺ پڪڙ واري عرصي ۾ هوندو آهي ۽ ائين بہ ٿئي ٿو تہ ڪم جي ڪري اولاد تي پورو ڌيان نہ ويندو آهي. پر بھرحال سبب ڪھڙو بہ هجي، اولاد محروميءَ جو شڪار رهي ٿو.“
سندس هيءَ راءِ بنھہ اهم آهي، ڇاڪاڻ تہ اُها ئي ڪھاڻي مقبول ٿي سگهي ٿي، جنھن ۾ هر ماڻھو پاڻ کي ڏسي سگهي ۽ انھن جي ئي جذبن جي عڪاسي ڪئي وڃي. اهو ئي سبب آهي جو هي ڊرامو ڏسندڙن ۾ تمام گهڻو مقبول ويو آهي.
ڊرامي جو مرڪزي ڪردار ’عبدﷲ ڪادواني‘ ۽ ’سيمي زيدي‘ ادا ڪيو آهي. سيمي زيدي عام زندگيءَ ۾ فلمي اداڪارہ ’تاني بيگم‘ جي ڌيءَ آهي. ’رَوِش‘ ۾ بہ تاني بيگم، سيمي زيديءَ جي ماءُ جو ڪردار ادا ڪيو آهي. تنھن کان سواءِ ’ڊاڪٽر عمرانہ خان‘، ’گلاب چانڊيو‘، ’نُور محمد لاشاري‘، ’صلاح الدين تنيو‘، ’منظور مراد‘، ’فرحان قيصر‘، ’ردا شيخ‘، ’اڪرم شيخ‘، ’مسرت رضا‘، ’نجمه علي‘، ’بشير سومرو‘، ’رخسار‘، ’ظھير هيسباڻي‘، ’ڪريم بخش‘، ’روشن عطا‘، ’قمرالنساء هَڪڙو‘ ۽ ’مائرہ پرويز‘ شامل آهن. مائرہ پرويز، شڪيلا پرويز جي ڌيءَ آهي، جيڪا پڻ هن ڊرامي ۾ سندس ئي ماءُ بڻي آهي. اداڪار ’ساقي ابڙي‘ کي بہ شروع وارين ٻن قسطن ۾ ڏيکاريو ويو. تنھن کان سواءِ بہ وڏي ڪاسٽ جي هن ڊرامي ۾ پنجاھہ کن اداڪارَ پنھنجي صلاحيتن جو مظاهرو ڪري رهيا آهن. بھرحال هيل تائين هن ڊرامي جون ڇھہ قسطون هلي چڪيون آهن. اڃا تائين هي سيريل نمبر وَن ثابت ٿيو آهي. اڳتي ڏسجي تہ ڇا ٿو ٿئي؟
]ڇپيل: پندرهن روزہ ’عبرت مئگزين‘ 15 جون 1994ع[