ڪاوش فيملي انٽرويو (مجيد ٿھيم)
محمود، قلندر جي نگري سيوهڻ ۾ 1961/11/27 ۾ پيدا ٿيو، پنھنجي شروعاتي تعليم پڻ اتي ئي حاصل ڪيائين ۽ ان کان پوءِ ڊاڪٽريءَ ۾ داخلا ملڻ بعد هي ايل ايم سي ڄامشورو ۾ وڌيڪ تعليم پرائڻ لڳو. هينئر محمود سنڌ يونيورسٽيءَ جي فارميسي ڊپارٽمينٽ ۾ استاد آهي.
محمود کي شروع کان مختلف رسالا ۽ ڪتاب پڙهڻ جو شوق هئو، ان کان پوءِ هن باقاعدي لکڻ جي شروعات ڪئي. اهو 75 جو زمانو هئو، جنھن ۾ محمود جون لکڻيون مختلف رسالن ۽ ڪتابن ۾ شايع ٿيڻ لڳيون. ان بعد 81 ڌاري محمود جو پھريون ڪھاڻين جو مجموعو شايع ٿيو، ’ڪوهيڙي ۾ ويڙهيل يادون‘ جي نالي سان، تنھن کان پوءِ 87ع ڌاري ناول ’سرءُ‘ شايع ٿيو ۽ 92 ڌاري ’اسين جيئرا آهيون‘ منظرِعام تي آيو.
ان کان علاوہ محمود ٽي ويءَ لاءِ پڻ لکندو رهيو آهي ۽ پنھنجي لکڻ جي ان مختصر عرصي ۾ محمود ٽي ويءَ لاءِ پڻ گهڻو ڪجهہ لکيو آهي. محمود ٽي ويءَ تي لکڻ جي شروعات 1979ع ڌاري ڪئي، جنھن ۾ سندس پھريون پلي ’آئيڊل‘ جي نالي سان هليو، جيڪو ’هارون رند‘ پروڊيوس ڪيو هو. ان کان علاوہ سندس هڪ سيريل ’روش‘ جي نالي سان پڻ هلي چڪو آهي. ان سان گڏ محمود ٽي ويءَ لاءِ ڪجهہ وڌيڪ پڻ لکڻ جي ڪوشش ۾ رڌل آهي. محمود جي تازين ڪھاڻين جو مجموعو ’تنھنجي يادن جو رجيل پاڻي‘ جنھن لاءِ اميد ٿي ڪجي تہ 95 تائين مارڪيٽ ۾ پھچي ويندو.
محمود ريڊيو تي پڻ ڪم ڪيو آهي ۽ ريڊيو تي ڪم ڪرڻ جي شروعات هن تقريباً 86ع کان ڪئي هئي، جنھن ۾ هي ڪمپيئرنگ ڪندو هو. ايترن سارن ڪمن جي باوجود محمود پنھنجي پڙهائي ڪڏهن بہ ڊسٽرب ٿيڻ نہ ڏني ۽ بھترين نموني سان پنھنجي پڙهائي مڪمل ڪرڻ کان پوءِ ٻئي هنڌ ڪٿي نوڪري ڪرڻ جي محمود پڙهائڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏني.
گهر جي حوالي سان محمود مڪمل طور تي هڪ بھترين والد پڻ ثابت ٿيو آهي، سندس چواڻي تہ گهر ئي اهڙو هنڌ آهي، جتي پھچڻ سان ماڻھو پاڻ کي پرسڪون محسوس ڪندو آهي.
محمود جو هيل تائين ٿيل ڪم:
(1) ڪوهيڙي ۾ ويڙهيل يادون
(2) تو سنگ تو بن ڏينھڙا
ناول: ’سرءُ‘ ۽ ’هَٿَ ريکائن کان خالي‘
ترجمو: ’اسين جيئرا آهيون‘، ’عوام جو نمائندو‘، ’جَون آف آرڪ‘
محمود مغل
ڪاوش: اوهان جو مڪمل تعارف؟
محمود: محمود الحسن ميان نور محمد مغل.
ڪاوش: ڄم جو هنڌ؟
محمود: سيوهڻ شريف 27 نومبر 1961ع.
ڪاوش: لکڻ جي شروعات ڪڏهن کان ٿي؟
محمود: 1975ع کان.
ڪاوش: ٽي وي تي ڪم ڪرڻ جو تجربو ڪيئن رهيو؟
محمود: ٺيڪ... مناسب.
ڪاوش: محبت اوهان جي نظر ۾؟
محمود: محبت.
ڪاوش: شادي ڪڏهن ٿي، ان وقت اوهان جي عمر ڪيتري هئي؟
محمود: 1988ع ۾ 27سال.
ڪاوش: پنھنجي شاديءَ کي ڪھڙو درجو ڏيو ٿا لوَ ميريج، مڪس، ارينج ميريج؟
محمود: مڪس.
ڪاوش: اوهان جي نظر ۾ ڪھڙي درجي جي شادي معاشري ۾ ٿيڻ گهرجي؟
محمود: مڪس.
ڪاوش: اوهان ي پھرين ملاقات ڪيترو اڳ، ڪڏهن ٿي هئي؟
محمود: تقريباً سال پھرين.
ڪاوش: ان وقت اوهان جا ڪھڙا احساس هئا؟
محمود: هن سان ئي شادي ڪرڻي آهي.
ڪاوش: ڪٽنب ۾ اڳ ڪھڙي قسم جون شاديون ٿينديون رهيون؟
محمود: ارينج.
ڪاوش: اوهان جي شاديءَ ۾ مشڪلاتون؟
محمود: انيڪ.
ڪاوش: ’پيار‘ ۽ ’شادي‘ کان اڳ اوهان جا ڪھڙا ويچار هئا؟
محمود: جنھن سان پيار ڪجي، ان سان شادي نہ ڪجي.
ڪاوش: شاديءَ کان پوءِ انھن ويچارن ۾ ڪھڙو فرق ٿيو؟
محمود: ڪوبہ نہ.
ڪاوش: تجربي ۽ مشاهدي بنياد تي هاڻ اوهان پنھنجي اولاد کي ڪھڙي شادي ڪرڻ جو حق ڏيندو؟
محمود: انھن جي مرضيءَ تي ٻڌل آهي.
ڪاوش: اوهان کي ڀاڀيءَ جي ڪھڙي عادت ڀلي ۽ بري لڳندي آهي؟
محمود: سندس ٿڌو سڀاءُ، اجائي ماٺ، مقابلو نہ ڪرڻ.
ڪاوش: ڀاڀيءَ جي ڪمزوري؟
محمود: منھنجي خيال ۾ مان.
ڪاوش: رسندو گهڻو ڪير آهي؟ ڇا تان پرچائڻ ۾ پھل ڪندو آهي؟
محمود: ڪوبہ نہ رسندو آهي، حياتي پرچڻ لاءِ تمام ٿوري هوندي آهي.
ڪاوش: ٻنھين مان وڌيڪ بھادر ڪير آهي، ڊڄندا ڇا کان آهيو؟
محمود: مان ڏاڍو ڊڄڻو آهيان، فاطمہ بھادر آهي، ڊڄندا ڪرڙيءَ کان آهيون.
ڪاوش: موڪلن ۾ ڇا ڪندا آهيو؟
محمود: موڪلون ملن ڪونہ.
ڪاوش: چِڙ ڇا تي لڳندي آهي؟
محمود: روزمرہ جي شين جي بي ترتيبي تي.
ڪاوش: ڀاڀيءَ کان شڪايت؟
محمود: مقابلو ڪرڻ سِکي... اندر ۾ پاڻ کي نہ گُهٽَي.
ڪاوش: اوهان جي جِيوَن ساٿي فضول خرچ، وچٿري، ڪنجوس آهي؟
محمود: وچٿري.
ڪاوش: خوشيءَ وارا لمحا ڪھڙا هوندا آهن؟
محمود: جڏهن سڀ گڏ هجون.
ڪاوش: جوائنٽ فيملي ۾ رهڻ بھتر آهي يا پنھنجي سر؟
محمود: پنھنجي سر.
ڪاوش: پئسن جو حساب ڪتاب ڪنھن وٽ هوندو آهي؟
محمود: مون وٽ، فاطمہ کي ٻيا بہ الاهي بکيڙا آهن.
ڪاوش: مھمان گهڻا ڪنھن جا ايندا آهن، ۽ ان وقت ٻئي پارٽنر جي ڪيفيت ڇا هوندي آهي؟
محمود: منھنجا گهڻا ايندا آهن، اها تمام سھڻي ساعت هوندي آهي، فاطمہ مھمانن جي خدمت تي ڏاڍي خوش ٿيندي آهي.
ڪاوش: زندگيءَ جو يادگار ڏينھن؟
محمود: جنھن ڏينھن مون هيلٿ ڊپارٽمينٽ مان استعيفيٰ ڏني هئي.
ڪاوش: اوهان جي وڏي ۾ وڏي خوبي ۽ خامي؟
محمود: ڪسارو لھجو ۽ سچ... عام طور مان موٽ ۾ ڪجهہ چئي نہ سگهندو آهيان.
ڪاوش: وڏي ۾ وڏي خواهش؟
محمود: هڪڙو سٺو ماڻھو ٿي مران.
ڪاوش: زندگيءَ جي وڏي ۾ وڏو صدمو؟
محمود: ڀاءُ جي موت.
ڪاوش: ترتيبوار پسندون؟
محمود: (1) ڪتاب: ’جرنيلي سڙڪ‘، ’شھاب نامہ‘
(2) رسالو: ’سب رنگ‘ ڊائجسٽ
(3) گل: ڪوبہ نہ
(4) رنگ: گِرَي
(5) خوشبو: امينيسٽي
(6) شاعر: ’گلزار‘، ’سَدرشن فاقر‘، ’بشير بدر‘، ’شيخ اياز‘، ’تنوير عباسي‘، ’شمشيرالحيدري‘، ’امداد حُسيني‘
(7) ليکڪ: ’گارشيا مارڪئيز‘، ’جيمس ٿربر‘، ’مان، پنھنجو پاڻ‘
(8) راڳي: ’يسُوداس‘، ’هيمنت ڪمار‘، ’شمن علي ميرالي‘
(9) فلم: ’ايڪ بار ڪھو‘، ’جيني ڪي راھہ‘
(10) اداڪار: ’اميتاڀ بچن‘، ’نوين نِشچل‘
(11) اداڪارہ: ’نُوتن‘، ’ريکا‘
(12) کاڌو: سڀ ڪجهہ
(13) وقت: صبح جو
(14) لباس: ٽِي شرٽ
(15) موسم: سيارو
(16) راند: ٽيبل ٽينس، ڪرڪيٽ، لان ٽينس
(17) جاءِ: شڪارپور يا جتي فاطمہ ساڻ هجي.
فاطمہ
ڪاوش: شادي ڪڏهن ٿي، ان وقت اوهان جي عمر ڪيتري هئي؟
فاطمہ: 22 جولاءِ 1988ع تي، عمر 24 سال هئي.
ڪاوش: اوهان جي نظر ۾ شاديءَ جي مناسب عمر ڪھڙي آهي؟
فاطمہ: تقريباً ايتري ئي هجي، بس ذهن ميچور هجي.
ڪاوش: پنھنجي شاديءَ کي ڪھڙو درجو ڏيو ٿا، لوَ ميريج، مڪس/ ارينج ميريج؟
فاطمہ: مڪس.
ڪاوش: معاشري ۾ ڪھڙي درجي واري شادي عام ٿيڻ گهرجي؟
فاطمہ: درجي سان فرق نٿو ٿئي، ٻنھيءَ جي عقل ۽ سمجهہ سان ئي سٺي زندگي گذري ٿي.
ڪاوش: اوهان جي محمود سان پھرين ملاقات شاديءَ کان ڪيترو اڳ ڪڏهن ٿي هئي؟
فاطمہ: تقريباً ٽي سال اڳ.
ڪاوش: ان وقت اوهان جا سندس لاءِ ڪھڙا احساس هئا؟
فاطمہ: ڪجهہ بہ نہ، مون ان ڏانھن سوچيو ئي نہ هو.
ڪاوش: اوهان جي مائٽن اوهان جي رضامندي معلوم ڪئي هئي؟
فاطمہ: مون مائٽن جي رضامندي معلوم ڪئي هئي.
ڪاوش: اڳلي ڌر جو ردعمل ڪيئن ظاهر ٿيو؟
فاطمہ: اها محمود کي خبر.
ڪاوش: ڪٽنب ۾ اڳ ڪھڙي قسم جون شاديون ٿينديون هيون؟
فاطمہ: هر قسم جون.
ڪاوش: اوهان جي شاديءَ ۾ مشڪلاتون؟
فاطمہ: تمام گهڻيون... ڪرفيوءَ سميت
ڪاوش: ’پيار‘ ۽ ’شادي‘ بابت شادي کان اڳ اوهان جا ڪھڙا ويچار هئا؟
فاطمہ: تعليم دوران اهو سوچڻ جو وقت ئي نہ مليو ۽ شادي ٿي وئي.
ڪاوش: شاديءَ کان پوءِ انھن ويچارن ۾ ڪھڙو فرق ٿيو؟
فاطمہ: ويچار تہ ڪوبہ نہ هو، بس زندگيءَ جا مختلف تجربا ٿيا.
ڪاوش: تجربي يا مشاهدي جي بنياد تي هاڻ اوهان پنھنجي اولاد کي ڪھڙي شاديءَ جو حق ڏيندو؟
فاطمہ: اولاد جي معاملي ۾ آزادي پسند آهيان، جيئن چاهي ڪري.
ڪاوش: اوهان کي محمود جي ڪھڙي عادت ڀلي ۽ ڪھڙي بري لڳندي آهي؟
فاطمہ: ڀلي عادت ڪا هڪڙي ناهي، تمام گهڻيون آهن، بُري عادت ڪا ناهي، ننڍيون ننڍيون غلطيون تہ هر ڪو ماڻھو ڪندو آهي.
ڪاوش: محمود جي ڪمزوري؟
فاطمہ: سٺا ڪتاب، ميوزڪ ۽ آرٽ موويز.
ڪاوش: رسندو گهڻو ڪير آهي؟ ڇا تان؟ ۽ پرچائڻ ۾ پھل ڪير ڪندو آهي؟
فاطمہ: رسندا ٻار آهن، اسان هاڻي وڏا ٿي ويا آهيون.
ڪاوش: ٻنھي مان بھادر ڪير آهي؟ ڊڄندا ڇا کان آهيو؟
فاطمہ: ٻئي تقريباً مناسب آهيون، باقي ڪرڙيءَ کان ٻئي ڊڄندا آهيون.
ڪاوش: موڪلن ۾ ڇا ڪندا آهيو؟
فاطمہ: موڪلون گهٽ ئي نصيب ٿينديون آهن، ڇو تہ محمود تمام گهڻو مصروف رهندو آهي.
ڪاوش: خفا ڇا تي ٿيندا آهيو؟
فاطم: خفا نہ ٿيندي آهيان.
ڪاوش: پنھنجي جِيوَن ساٿيءَ کان ڪا شڪايت؟
فاطمہ: وقت گهٽ ڏيندو آهي.
ڪاوش: خوشيءَ وارا لمحا ڪھڙا هوندا آهن؟
فاطمہ: جڏهن منھنجي هٿ جي ڪا ڊش محمود کي پسند اچي وڃي.
ڪاوش: جوائنٽ فيمليءَ ۾ رهڻ بھتر آ، يا پنھنجي سر؟
فاطمہ: پنھنجي سر.
ڪاوش: محمود پاڻ دوستن ڏانھن گهڻو ويندو آهي يا دوست وٽس گهڻو ايندا آهن؟
فاطمہ: دوست وٽس گهڻو ايندا آهن.
ڪاوش: اوهان جي وڏي ۾ وڏي خوبي يا خامي؟
فاطمہ: ڪاوڙ نہ اچڻ، ڪنھن کي سامھون جواب نہ ڏئي سگهندي آهيان.
ڪاوش: وڏي ۾ وڏي خواهش؟
فاطمہ: هن unemployment واري دور ۾ پنھنجو ڪو ننڍي پيماني وارو (Business) ڪرڻ.
ڪاوش: ڏوڪڙن جو حساب ڪتاب/ اختيار ڪنھن وٽ هوندو آهي؟
فاطمہ: محمود وٽ هوندو آهي.
ڪاوش: ترتيبوار پسندون:
فاطمہ: ڪتاب: پڙهڻ سان دلچسپي ناهي
رسالو: Star dust
گل: موتيو
رنگ: اڇو
خوشبو: مينھن وسڻ کان پوءِ مٽيءَ جي
شاعر: گلزار
ليکڪ: محمود مغل
راڳي: ’منظور سخيراڻي‘، ’يسوداس‘
فلم: ’ايڪ بار ڪھو‘، ’ملي‘
اداڪار: اميتاڀ
اداڪارہ: ريکا
کاڌو: چڪن ڪارن سوپ
وقت: جڏهن محمود گهر هجي
لباس: ساڙهي
موسم: اندر جي موسم سٺي هوندي آهي تہ هر موسم وڻندي آهي
پنھنجي تخليق: ڪابہ نہ، خالق تہ هڪڙو ئي آهي، جنھن جي اسان تخليق آهيون.
ڪاوش: زندگيءَ جو يادگار ڏينھن؟
فاطمہ: ڪوبہ نہ.
ڪاوش: وڏي ۾ وڏو صدمو؟
فاطمہ: ﷲ جي مھرباني آهي جو هُن محفوظ رکيو آهي، آئندہ بہ محفوظ رکي.
]ڇپيل: ’ڪاوش فيملي مئگزين‘ 30 آڪٽوبر 1994ع[