ڪھاڻيون اهڙيون، جو دل چوي ٿي: محبتي ماڻھن جو ڪو اهڙو شھر اڏجي (نُور گهلو)
محبت هڪ فطري جبلت ۽ جذبو آهي، جنھن کي ڪنھن بہ صورت ختم ٿيڻو ناهي ۽ اُن کي ختم ٿيڻ بہ نٿو ڏِنو وڃي. ڪي حساس اِنسان، جيڪي اِنسان کان بظاهر پَري ٿيندڙ محبت جي درد کي محسوس ڪندي، اَندران ڄڻ ڀڄي ڀُري پَون ٿا ۽ پنھنجي ڪوشش ۽ عمل سان اُن پَري ٿيندڙ محبت کي ٻُڙي ميل تي آڻڻ لاءِ جَتن ڪندا رهن ٿا، جن لاءِ شاھہ سائينءَ فرمايو آهي تہ:
محبت پائي مَنَ ۾، رنڍا روڙيا جن،
تِن جو صرافن، اڻ توريو ئي اَگهايو.
اَهڙن محبت ۾ رنڍا روڙيندڙن ۾ صوفي، سَنتن، عالمن، اوليائن کان سواءِ اسان جا ليکڪ بہ شامل آهن، جيڪي اِنسان جي تڪليفن ۽ پيڙائن مان بہ محبت جو وکر ڳولي، پنھنجي لِکڻين ذريعي نفرت جي نندا ڪرڻ ۽ محبت کي مڃتا ڏِيڻ جو درس ڏِيندا رهن ٿا.
اَهڙن حَساس اِنسانن مان ’محبتن جو شھر ٻُڙي ميل‘ ڪھاڻي ڪتاب ڏيندڙ ڊاڪٽر محمود مغل بہ هڪ آهي، جيڪو ريڊيو، ٽي. وي، اَخبار ۽ اَدبي حيثيت ۾ پنھنجو تعارف پاڻ آهي. هن ڪتاب کان سواءِ سندس ٻيا بہ ڪيترائي ڪتاب آهن، جن ۾ سندس پنھنجون تخليقون، ترجما ۽ مُرتب ڪيل ڪتاب آهن، اُنھن کي بہ پڙهندڙن، صرافن وانگر بنا ڪنھن هٻڪَ جي مڃتا ڏِني آهي.
’محبتن جو شھر ٻُڙي ميل‘ ڪتاب محمود مغل جي ’ڪھاڻين جي ڪُليات‘ آهي، جنھن ۾ 1979ع کان 2017ع تائين جون 37 ڪھاڻيون شامل آهن، جيڪي ناليوارن رسالن ’مھراڻ‘، ’آرسي‘ ۽ ’سُھڻي‘ کان سواءِ ٻين بہ ڪيترن ئي رسالن ۾ ڇپجي چُڪيون آهن.
ڪنھن بہ تخليقڪار جي تخليق تي راءِ ڏِيڻ کان اَڳ ۾ سندس شخصيت ۽ ڪردار کي سامھون رکيو ويندو آهي (جيڪو ضروري بہ ناهي)، ڇاڪاڻ تہ سندس شخصيت جو عڪس، سندس تخليق ۾ ۽ سندس ڪردار جو عڪس، سندس ڪردارن ۾ نظر اِيندو آهي. محمود مغل اَعليٰ قدرن ۽ رَوايتن جي حامل خانداني پس منظر ۽ تربيت سبب نرم مزاج، نرم لھجي، نرم سُڀاءُ ۽ خوش مزاج شخصيت جو مالڪ هُئڻ سبب پنھنجي تخليقن ۾ اِئين ئي نظر اَچي ٿو. ’پائلو ڪوهلو‘ چواڻي: ”اَثرائتي ڪھاڻي اُها آهي، جنھن ۾ ليکڪ پڙهندڙن کي ڪانہ ڪا شئي آڇيندو آهي. اُن آڇيل شئي جي شڪتي ئي سُٺي ڪھاڻيءَ جي ڪٿَ آهي. اُن حوالي سان ڏِسجي تہ محمود مغل ڪھاڻي لِکڻ جي اَهڙي فن کان چڱيءَ طرح واقف آهي. محمود مغل پڙهندڙن کي محبتون آڇي ٿو، ٻولي ۽ لھجو بہ اَهڙو اَپنائي ٿو، جنھن ۾ عام ليکڪ وانگر مصنوعيت يا هروڀرو جي گُلڪاري يا نقش نگاري تہ نظر ڪانہ ٿي اَچي، پر سندس لِکڻين ۾ سادي اَسلوب سان ٻوليءَ جي اَهڙي تہ رَواني آهي، جو دل چوندي آهي تہ اُنھن کي پڙهندو ئي رهجي، پوءِ اُها ٻولي عام طبقي جي هُجي يا خاص طبقي جي، اُن ئي حِساب سان هوندي آهي.
اَهڙيءَ طرح سندس ڪردار بہ ڪي ’مافوق الفطرت‘ ناهن هوندا، جن کي پَرَ لڳائي آسمان تي کڻي وڃجي. اُن جي بَرعڪس سندس ڪِردار اسان جي روزمرہ جي زندگيءَ ۾ شامل يا مشاهدي ۾ اِيندڙ ’زميني‘ هوندا آهن، جن جي نفسيات کان هُو نہ رُڳو واقف آهي، پر پنھنجي ايڪس ري جھڙين اَکين ۽ ذهن سان سندس اَندر ۾ جهاتي پائي، سندس سوچَ، دُکَ، سُک ۽ پيڙا کي محسوس ڪري لِکندو آهي تہ پاڻ بہ دُکي ٿي ويندو آهي، پاڻ بہ اُنھن سان گڏ کِلندو ۽ روئندو آهي، جيڪا هڪ سَچي، اِيماندار ۽ حساس ليکڪ جي سُڃاڻپَ آهي، جيڪو پنھنجي لِکڻين کي Own بہ ڪري ٿو ۽ پنھنجي ڪمٽمينٽ سان سَچو بہ رهي ٿو.
هن ڪتاب ۾ شامل ڪھاڻين ۾ بہ سندس اُن ئي آس ۽ خواهش جو اِظھار نظر اَچي ٿو تہ ڪاش! ڪو اَهڙو ماحول جُڙي، محبتي ماڻھن جو ڪو اَهڙو شھر اَڏجي، جِتي نفرت تہ ڪوهين ڏُور هُجي، پر محبتن جو فاصلو ’ٻُڙي ميل‘ هُجي. 230 صفحن وارو هي ڪتاب ’ڪاڇو پبليڪيشن‘ پاران شايع ڪيو ويو، جنھن جي قيمت 300 روپيا آهي.
]ڇپيل: سنڊي مئگزين ’ڪاوش دنيا‘، آچر 9 سيپٽمبر 2018ع [