شخصيتون ۽ خاڪا

محمود مغل: فن ۽ شخصيت

ھي ڪتاب محمود مغل جي اڌ صديءَ جي علمي، ادبي ۽ نشرياتي سفر جي جهلڪ آھي، ڪتاب ۾ محمود مغل جي فن ۽ شخصيت بابت ساڃاھ وندن جا مضمون ۽ رايا، سندس ڪتابن جو تعارف ۽ ڪتابن تي لکيل رويوز ۽ رايا، سندس ڊرامن جو تعارف، محمود مغل کان ورتل انٽرويوز شامل آھن.

Title Cover of book Mehmood Mughal: Fan’u Aien Shakhsiyat’a

زيب النساءِ: عورتن لاءِ انمول (عروج جسڪاڻي)

’زيب النساء‘ ڪتاب سائين محمود مغل جو لکيل آهي. اها هڪ طويل ڪھاڻي آهي، جنھن ۾ ڪيتريون ئي ڪھاڻيون آهن. انھي ڪھاڻي ۾ سماج جو حقيقي عڪس نظر اچي ٿو. انھي ڪتاب ۾، هر هڪ ڳالھہ ۾ ڪونہ ڪو مقصد آهي. اهو ڪتاب پڙهي مون گهڻو ڪجهہ پرايو، بلڪہ اهو پڙهي مون کي بہ زيب النساءِ ٿيڻ جو شوق پيدا ٿيو آهي. انھي ڪتاب ۾ هر هڪ لکيل ڳالھہ دل تي لڳي، مون کي يقين ڪونہ ٿو اچي تہ اهي ڪتاب جو ليکڪ هڪ عورت نہ پر مرد آهي. عورت کي سمجهڻ تمام مشڪل ڪم آهي ۽ هڪ مرد ٿي، ڪنھن عورت جي خيالن ۽ سوچن کي بيان ڪرڻ ان کان بہ وڌيڪ مشڪل ڪم آهي. پر هن ڪتاب ۾ اهي سڀ ڳالھيون لکيل آهن، جيڪي عورت بيان نہ ٿي ڪري سگهي. ان ڪھاڻي ۾ مون کي نصيبان جو ڪردار تمام گهڻو وڻيو، ڇو تہ هو بظاهر تہ انھن ڳالھين کان، زندگيءَ جي انھن تلخ تجربن کان بيخبر لڳندي هئي، پر هن جي اندر ۾ اهو سڀ لڪيل هيو. هو نھايت ئي عقلمند ڇوڪري هئي، هو هر هڪ ننڍڙي ڳالھہ، بظاهر تہ کلي ٽاري ڇڏيندي هئي، پر اندر ۾ انھن ننڍڙين ڳالھين جي پٺيان وڏا وڏا مقصد بہ ڳولھي لھندي هئي ۽ زيب النساءِ بہ هڪ اهڙي ڇوڪري هئي، جيڪا عمر کان اڳ وڏي ٿي چڪي هئي. ان جي ننڍڙي دماغ ۾ وڏا وڏا خيال ۽ سوچون گردش ڪنديون هيون، پر اڪثر هو غلط سوچيندي هئي. مون کي هن جون اڪثر سوچون غلط لڳنديون هيون. هن کي پاڻ تي اعتماد نہ هو. هو پاڻ کي ڪمزور سمجهندي هئي، پر منھنجي خيال ۾ جن حالتن مان هو گذري رهي هئي. ان ۾ هن کي مضبوط رهڻ کپي ها ۽ وڏي ۾ وڏي ڪمزوري تہ پاڻ تي اعتماد نہ هجڻ ئي هوندي آهي. زيب النساءِ انھن حالتن کي منھن ڏئي تہ وئي هئي، پر جيترو مضبوط هن کي رهڻ کپي ها، ايتري هو هئي ڪونہ. هو هميشہ ننڍي ننڍي ڳالھہ تي گهڻو سوچيندي هئي، اهو تہ صحيح آهي، پر هن کي سوچ بہ اهڙي رکڻ کپي ها، جنھن سان هو وڌيڪ مضبوط رهي سگهي ها، پر بھرحال زيب النساءِ ڪردار بہ تمام سٺو هو. نيٺ تہ هو وقت گذاري وئي ۽ پنھنجون ذميواريون بہ تمام سٺي طريقي سان نڀايائين. پنھنجي پيءَ جي يقين کي ٽٽڻ نہ ڏنائين ۽ همت نہ هاريائين. مون هن ڪتاب کي جنھن مھل ڏٺو، تہ اتي ئي ويھي پڙهڻ شروع ڪيم. ان جا ٻہ سبب هئا، هڪ تہ هن ڪتاب جو ٽائيٽل اهڙو هو، جو هر ڇوڪري کي ڏسي ئي پڙهڻ گهرجي ۽ ٻيو سبب اهو هو تہ هن ڪتاب جو ليکڪ سائين محمود مغل هو. انھن جون لکڻيون مون کي ڏاڍيون وڻنديون آهن. سائين جو هڪ ڪتاب مون اڳ ۾ بہ پڙهيو هيو. جنھن ۾ ٻہ ناول هئا. ان ڪتاب جو نالو هو ”محبتن جا ٻہ ناوليٽ“. ان ڪتاب کي پڙهڻ کان پوءِ بس سائين جن جو نالو ڏسي ئي، انھن جي هر لکڻي شوق سان پڙهندي آهيان ۽ جڏهن زيب النساءِ ڪتاب پڙهيم، تہ منھنجي دل نہ پئي چيو تہ هي ڪتاب ختم ٿئي، بس، دل چيو پڙهندي وڃان ۽ بار بار پڙهان. آئون سائين جن جي تمام گهڻي شڪر گذار آهيان، تہ انھن اهو ڪتاب لکي، اسان کي علم ڏنو ۽ زندگي جيئڻ جو سليقو سيکاريائين ۽ اهو تہ هر مشڪلات ۽ وڏن وڏن مسئلن کي ڪيئن منھن ڏجي ۽ عورت ٿي ڪري، گهر کي ڪيئن سنڀالجي. ڪيئن همت ڪري اهڙين حالتن ۾ ثابت قدم رهي مسئلن کي منھن ڏجي. حقيقت ۾ زيب النساءِ صرف هڪ ڪھاڻي نہ، بلڪہ عورتن لاءِ هڪ انمول ۽ قيمتي تحفو آهي، جيڪو زندگيءَ جي اهڙين مشڪل حالتن ۾ تمام گهڻو مددگار ثابت ٿيندو ۽ انھن کي مضبوط رکندو.

]ڇپيل: سنڊي مئگزين روزاني ’عوامي آواز‘ ڪراچي، 08.05.2016ع [