شخصيتون ۽ خاڪا

محمود مغل: فن ۽ شخصيت

ھي ڪتاب محمود مغل جي اڌ صديءَ جي علمي، ادبي ۽ نشرياتي سفر جي جهلڪ آھي، ڪتاب ۾ محمود مغل جي فن ۽ شخصيت بابت ساڃاھ وندن جا مضمون ۽ رايا، سندس ڪتابن جو تعارف ۽ ڪتابن تي لکيل رويوز ۽ رايا، سندس ڊرامن جو تعارف، محمود مغل کان ورتل انٽرويوز شامل آھن.

Title Cover of book Mehmood Mughal: Fan’u Aien Shakhsiyat’a

محمود بابت اڻ لکيل پورٽريٽ جي آئوٽ لائين (نصير مرزا)

محمود نھايت Sincere دوست آهي. ڪنھن ٻئي جو نہ، صرف پنھنجي پاڻ جو، ها! ايترو ضرور آهي تہ، هُو دشمن ڪنھن جو بہ ڪونھي. يعني هن جي سڀاوَ جي Positive ڳالھہ هيءَ آهي تہ هُو Romanttic ماڻھو برابر آهي Negative قطعي نہ.
محمود، دوست چونڊڻ جي سلسلي ۾ بہ ڏاڍو Selective آهي ۽ ڇاڪاڻ تہ سندس ان Tight selection ۾ آئون شامل ناهيان، ان ڪري ساڙَ منجهان چوان پيو تہ هُو مزاجن Typical سيوهاڻي آهي ۽ ڪنھن جي دشمن ٿيڻ جي صورت ۾ بہ، محمود کي، جي پٿر اڇلائڻا پوندا آهن تہ هُو اهي بہ ڪنھن ٻئي جي گهر ڏانھن نہ، پنھنجي ڄام شوري واري بنگلي ’سيوستان هائوس‘ ڏانھن ئي اڇلائڻ پسند ڪندو آهي.
پنھنجي ذات ۾ محمود هڪڙو اسٽار آهي ۽ رڳو اسٽار ئي نہ، بلڪ سپر اسٽار آهي، جنھن ۾ روشني ئي روشني پنھنجي آهي. لکڻ، ڪمپيئرنگ ڪرڻ، ڳالھائڻ.... ۽ انھن سڀني فيلڊس ۾ محمود، نہ فقط Fast پر... فاسٽ تر آهي. هن بابت منھنجو مشاهدو هيءُ بہ آهي تہ، هن جي زندگي محض زندگي ڪونھي، Schedule جو ٻيو نالو آهي. قدرت هن کي هڪڙي Organised طبيعت ڏني آهي. ان ڪريCommercial writings ڪرڻ سان گڏوگڏ هُو Creative writings لاءِ بہ وقت ڪڍي وٺندو آهي ۽ گڏوگڏ ايڊهاڪ تي عشق ڪرڻ لاءِ بہ... ۽ عشق جھڙي سٺي عمل کان سواءِ، ڇا ڪنھن بري عمل ۾ بہ، ڪڏهن محمود Involve رهيو هوندو؟
آئون نٿو ڀانيان ۽ ڇاڪاڻ تہ هُو هڪ مذهبي گهراڻي ۾ پيدا ٿيو آهي ۽ الحمدﷲ سونھاري شريفن وارن ڀائرن جي صحبت ۾ پرورش پاتي اٿائين، اِن ڪري، هر برائيءَ، سگريٽ، شراب ۽ بيئر... نہ... محمود کي مون ڪنھن بہ اهڙي شئي جي ويجهو ويندي ڪڏهن بہ ناهي ڏٺو. توڙي جو محمود ۾ بلا جو ضبط آهي، پر ڇا هن پنھنجي الھڙ نوجوانيءَ کي بہ، ڪڏهن نظم و ضبط ۾ رکيو هوندو... I don’t believe
محمود هڪڙو خوش ماڻھو آهي ۽ شديد خوش هوندو تہ بُود ۾ ڀرجي خوشيءَ منجهان ننڍڙين ننڍڙين خوشين تي بہ زور زور سان چپٽيون وڄائڻ لڳندو آهي ۽ جي ڪنھن وقت هُن تي غم حملہ آور ٿيندا آهن تہ هُو ايڏو تہ ڪنجوس ٿي پوندو آهي، جو لڙڪن کي ڳلن تي ضايع ڪرڻ بدران انھن Golden Drops کي. پنھنجي ئي اکين کي پياري ڇڏيندو آهي.
ليکڪ طور محمود! پنھنجي ٽھيءَ جو منفرد ڪھاڻيڪار آهي. خاص ڪري هن جا لکيل رومينٽڪ ڊراما ڏسندي ۽ افسانہ پڙهندي، لڳندو آهي. محمود اِهو سڀ ڪجهہ الھامي ڪيفيت ۾ لکيو آهي. محمود جي تحرير جي انھيءَ حيرت انگيز flow ۽ ڪردارن جي وچ ۾ ٿيندڙ بي اختيار مڪالمه بازيءَ تي، ڪڏهن ڪڏهن تہ شڪ پوندو اٿم ۽ لڳندو اٿم، ياخدا! محمود جا هي ڪردار ڪجهہ سوچين بہ پيا يا رڳو پيا بنا سوچڻ جي ھھڙو سھڻو سھڻو ڳالھائين.
ڪو زمانو هو، جو محمود ڏاڍو سٺو ’کلاڙي‘ هو ڪرڪيٽ راند جو! هن حاضر دؤر ۽ وقت ۾، اهو تہ، طئہ آهي تہ هُو ڪمرشل رائيٽنگ ۽ ڪمپيئرنگ جي فيلڊ ۾. پنھنجي زندگيءَ جي بھترين Inning کيڏڻ ۾ مصروف آهي.

]ڇپيل: ماهوار ’ادب‘ شمارو: 91، اپريل 2002ع [