عاشق مزاج آ محمود (محمد انور هَڪڙو)
محمود مغل هڪ عام شخص ناهي، هُو هڪ گهڻ رخي(Multi Dimentional) شخصيت آهي. مان ڪوشش ڪريان ٿو هُن سان نڀائڻ ۾ ڪٿي هن سان بدديانتي نہ ڪري ويھان، پر پوءِ بہ محمود يار، ڪجهہ بہ اڻڄاڻائيءَ ۾ سمجهي هضم ڪري ڇڏجانءِ.
1985ع جي آگسٽ ۾ جڏهن بطور پروڊيوسر ريڊيو حيدرآباد پھتس تہ عورتن ۽ مزدور ڀائرن جا پروگرام مليا. مھينو رمضان جو هيو. انھيءَ زماني ۾ ڊاڪٽر عبدالرحمان (مرحوم) جھڙي خوش اخلاق ۽ کلمک شخصيت سان ملاقات ٿي. ملاقات ۾ هڪ ٻئي سان پنھنجائپ محسوس ڪندي معلوم ٿيو تہ ڊاڪٽر صاحب جي شادي شڪارپور شھر جي شيخن جي پاڙي مان لکيدر وٽان ٿيل آهي. ڊاڪٽر صاحب سان پنھنجائپ هڪ تہ هن جي ساهرن، ٻيو تہ منھنجي جنم ڀومي ۽ ٽيون لکي در منھنجو بلڪل ويجهو پاڙو هجڻ ڪري ٿي.
انھيءَ دوران نصير مرزا جي معرفت ڊاڪٽر محمود مغل سان ملاقات ٿي. ڊاڪٽر عبدالرحمان جي بلڪل برعڪس ان جو ننڍو ڀاءُ مليو. حيرت ٿي. ڊاڪٽر عبدالرحمان جيترو کَرو هو، اوترو ئي محمود مغل نفيس هو پر انھن ۾ هڪ ڳالھہ مشترڪ هئي ۽ ڇو نہ هجي، آخر هئا تہ هڪ، مطلب تہ ڀائر. هنن ۾ سڀ کان وڏي خوبي اها هئي تہ ڪڏهن ڪنھن کي دلاسو نہ ڏيندا هئا، جيڪڏهن ڪم ڪرڻو ناهي تہ هڪدم جواب. ٻڌڻ وارو اکيون ڦاڙي ڏسندو رهجي وڃي تہ يار ڏاڍا بي حياءَ آهن، هڪدم منھن تي ٺپ جواب ڏنائون نہ دم نہ دلاسو ڪجهہ تہ خيال ڪبو آهي. پر اهو هنن جو ڏوھہ ناهي. هونئن بہ سچو ماڻھو ائين ئي کُهرو هوندو آهي، محمود شروعاتي دؤر ۾ بلڪل پُرخلوص ۽ انتھائي گهٽ ڳالھائڻ وارو شخص معلوم ٿيندو هو.
مان اها ڳالھہ پنھنجي حوالي سان ٿو چوان، مان سمجهندو هئس تہ محمود جا دوست بہ بلڪل مختصر هوندا پر جڏهن هن جي ڪتابن جي مھورت ناري پبليڪيشن طرفان شايد 1992ع ۾ پاڪستان نيشنل سينٽر ۾ ٿي تہ اُن ۾ مان بہ دعوتين ۾ شامل هئس. مان حيران ٿي ويس تہ محمود جا نہ صرف ايترا سارا مرد دوست هئا پر، ٺيڪ ٺاڪ عورتن جو بہ انگ نظر آيو ،پوءِ معلوم ٿيو تہ گهٽ ڳالھائڻ ۽ وقتائتو ڳالھائڻ واري شخص جا مداح هر طبقي جا دوست هئا.
محمود مغل هڪ سٺو دوست آهي، ان جو مثال اهو آهي تہ محمود، ڀاڀيءَ سان گڏ هڪ دفعي حسين آباد ۾ منھنجي ڪرائي واري جاءِ ۾ ائين ڪاهي آيو جو مون کي سوچڻ جو بہ وقت نہ ڏنائين تہ ڇا ڪريان، هن کي اندر گهرايان بہ يا نہ، مون کي اترادي گوڏ ٻڌل هئي ۽ مٿي ۾ ميندي لڳل هئي ۽ پٺن اگهاڙو هئس. خبر تڏهن پئي جڏهن هُو بنا پڇڻ جي گهر ۾ داخل ٿي چڪو هو ۽ نئين شادي ڪئي هئائين. اسان پردي وارا ماڻھو، ڏاڍو سٺو لڳو انھيءَ وقت جڏهن هن مون کي انھيءَ حال ۾ ڏٺو. ڇاڪاڻ تہ اسان ۾ ڪابہ بناوت نہ هئي. ٻيو Heart attack کان وٺي باءِ پاس تائين هن جو مڪمل مون سان رابطو بہ، هن جي دوستيءَ جي خاص سڃاڻپ آهي. محمود پنھنجي وڏي ڀاءُ کي بابا چوندو هو. بابا جھڙي ئي وڏي ڀاءُ جي عزت ڪندو هو. مون کي هميشہ وڏو ڀاءُ سمجهندو آهي نہ صرف سمجهندو آ پر عزت بہ ڪندو آ. مان جڏهن بہ کيس ڊاڪٽر چوندو آهيان تہ هڪدم چوندو آهي تہ سائين توهان ڊاڪٽر نہ چوندا ڪريو. مان توهان لاءِ محمود آهيان.
محمود بطور ڊاڪٽر مختلف جاين تي ڪم ڪندو رهيو. هر موڙ تي پنھنجي مزاج ۽ مسئلن کان ائين آگاھہ ڪندو آهي، جيئن هڪ وڏي ڀاءُ کي اعتماد ۾ وٺبو آهي. محمود مون سان تہ ننڍو هوندي بہ، حجت ائين ڪندو آهي جيئن ڪو معشوق پنھنجي عاشق سان انگل ڪندو آهي. محمود منھنجو ڀرم رکڻ لاءِ ڪراچيءَ جي مخصوص بازار مان مون لاءِ منھنجي مطابق ٻہ دفعا شرٽس وٺي آيو، چيائين سائين ڪراچيءَ جا چڱا ڀلا پروديوسر انھيءَ بازار جا خريدار آهن ۽ مان بہ پائيندو آهيان، ڇا ڪجي مان بہ ايترو ئي Afford ڪري ٿو سگهان، مون کي نشو تہ ڏنائين پر نڀايائين نہ انھيءَ ۾... الائجي ڇو؟
ليکڪ جي حيثيت سان سندس ڇپيل ڪتاب، ٽي ويءَ لاءِ سنڌي ۽ اردو ڊراما ادبي کيتر ۾ اهم جڳھہ والارين ٿا. مان اديب تہ ناهيان پر اديبن سان ٿورو ويھڻ اٿم. محمود هڪ نفيس ڪمپيئر ۽ براڊ ڪاسٽر آهي. اسٽيج ۽ ٽي ويءَ لاءِ هڪ مڪمل ڪمپيئر آ، مون کي ياد آهي جڏهن قاضي اختر وزير تعليم سنڌ هيو تہ محمود مغل، زبيدہ گرلز ڪاليج ۾ انگريزيءَ ۾ اسٽيج سيڪريٽري جا فرائض سرانجام ڏنا هئا. قاضي اختر تہ وزيراعليٰ بہ پوءِ ٿيو هو. محمود جا جوهر يقينن انھن دوستن کي ياد هوندا، جن بہ هن جي ميزبانيءَ ۾ فنڪشن اٽينڊ ڪيا هوندا.
ڪي دوست چون ٿا تہ محمود ايتري ساري جاکوڙ يا محنت، بجلي، پاڻي ۽ سوئي گيس جي بلن لاءِ ٿو ڪري، اها ڳالھہ هن جا ساٿي ڪمپيئر ٿا چون، جڏهن محمود مغل کان پڇيم تہ ڇا اهو صحيح آهي. هُن هڪدم بنا ڪنھن سوچڻ جي چيو تہ ها، سائين ٻن ڀائرن جي ڇڏي وڃڻ کان پوءِ پوري ذميداري منھنجي آهي. ان ڪري ڪنھن بہ حال ۾ مھيني لاءِ ڪجهہ هزار ڪمائڻا آهن، تڏهن وڃي پوري خاندان جي صحيح ڪفالت ڪري سگهان ٿو، ڪيڏو نہ ڪڙو سچ ٿو ڳالھائي محمود.
محمود ڪيترو سٺو عاشق آ، ڪيترو سٺو مڙس آ، ڪيترو سٺو پيءُ آ، اهي سڀ جواب مون وٽ تہ ناهن، پر ها اهو سڀ ڪجهہ ڀاڀي ۽ محمود جي ننڍڙي ڪشف ٻڌائي سگهي ٿي. پر، مون محمود کي ڀاڀيءَ لاءِ ۽ ننڍڙي ڪشف لاءِ محبت ۾ تڙپندي ڏٺو آ. ان ڪري چئي سگهان ٿو تہ محمود سٺو پيءُ ۽ عاشق آ، پر محمود عاشق مزاج بہ آ، اها هاڻي راز جي ڳالھہ ناهي رهي. اهو توهان محمود سان ملي ڪنفرم ڪري سگهو ٿا.
محمود خاص آ، اسان جي لاءِ، ريڊيو ٽي ويءَ ۽ پنھنجي گهر جي ڀاتين لاءِ ۽ عام آ، انھن لاءِ جيڪي هن جي صورت ۽ سيرت کان واقف ناهن. محمود يار Sorry وقت جي ڪمي، باءِ پاس ڪري يادداشت جي بي وفائي ڪري، اهو ڪجهہ نہ لکي سگهيس، جيڪو ذهن جي پردي تي ڌنڌلو ڌنڌلو رهجي ويو آ. باقي ڳالھيون تنھنجون راز واريون طارق، نياز، نصير ٻيو الائجي ڪنھن جو نالو ورتو هيئي نامڪمل ذهن تي تري پئي آيون. ان ڪري نہ پيو لکان، متان هڪ جي ٻي ٿي وڃي.
محمود جڏهن بہ ڪنھن ڪم ۾ هٿ وڌو آ پاڻ مڃرايو، هو تمام هڏڏوکي ساھہ صدقي وڃڻ وارو دوست ۽ انسان آ، محمود عورتن کان بہ نفيس آ، خوش پوشاڪ ۽ صابرين نوجوان آهي. حالانڪ ايڏين خوبين جو مالڪ، آپي کان ٻاهر هجي ۽ هلڪڙو هجي، پر هُو ان جي بلڪل برعڪس آهي. محمود نجي زندگيءَ ۾ جيترو سٺو حقيقي پرفارمر، ڪاش هُو ريڊيو يا ٽي ويءَ جو ڊرامائي پرفارمر ٿئي.
]ڇپيل: ماهوار ’ادب‘ شمارو: 91، اپريل 2002ع [