محبتن جو محمود (احساس ميرل سھتو)
سونھاري سنڌ جي ادبي کيتر ۾ جِن ماڻھن پنھنجي ڪم، ڪردار تحريرن ۽ خاص طور پنھنجي مڌُر آوازن ذريعي لکين دِلين تي راڄ ڪيو، جن سماج کي مُحبتن جا سبق ڏنا، پيار، پريت ۽ نينھن جي نياپن کي عام ڪيو.
جن جي لھجن تي ماڻھو موهجي وڃن، جن جي گفتار ۾ محبتن جون ميکون آهن، اُنھن امر انسانن ۾ سنڌ ڌرتيءَ جو هيءُ سڄڻ ۽ شفيق انسان ڊاڪٽر محمود مغل بہ هڪ آهي! جنھن جي گفتگوءَ ۾ ايڏو تہ سحر آهي، جو ماڻھو سندس لفظن ۾ گم ٿي ويندو آهي. پاڻ جڏهن ڳالھائيندو آهي تہ دل چوندي آهي تہ ماڻھو ٻُڌندو ئي رهي.
سچي ڳالھہ اها آهي تہ مون ڪڏهن سوچيو بہ نہ هو تہ ڊاڪٽر محمود مغل صاحب سان ائين ملاقات ٿيندي ۽ اهڙي ٿيندي جو وڃي ٿيا ست خير..!
سائين منھنجا هيءَ 2014ع جي ڳالھہ آهي، جڏهن اسان سنڌي ادبي سنگت شاخ ٽنڊوالھيار جي دستوري گڏجاڻين ۾ ويندا هئاسين. تمام بھترين تنقيدي اصلاحي پروگرام ٿيندا هئا. حيدر آباد، ڄام شوري مان ڊاڪٽر محمود مغل صاحب بہ پروگرام ۾ شرڪت ڪندو هو. اتي ملاقات دوران دل چيو پئي تہ، محمود صاحب کي دعوت ڏجي، ڇو تہ محمود صاحب کي اسان تڏهن ڏٺو هو، جڏھن ٻھراڙيءَ جي ماحول ۾ اسان گاھ جون ڀريون ڪري ايندا هئاسين. تڏهن ڳوٺ ۾ صرف هڪ ٽيليوزن هوندي هئي، جيڪا بيٽريءَ تي هلندي هُئي. شام ڌاري اچي اتي گڏ ٿيندا هئاسين. تڏهن ڊاڪٽر محمود مغل، پي ٽي ويءَ تي ’پرک‘ پروگرام جي ميزباني ڪندا هئا.
سو مون وڃي پنھنجي ادبي استاد سائين امين اڏيرائيءَ سان ڳالھہ ڪئي تہ، ”سائين! اڄ ٽنڊوالھيار گڏجاڻيءَ ۾ ڊاڪٽر محمود مغل صاحب سان ملاقات ٿي هئي، دل چوي ٿي کيس پاڻ بہ دعوت ڏيون ۽ سائين اڏيرو لال اسٽيشن تي اچي.“
سائين امين چيو، ”چريو ٿيو آهين ڇا!؟ ڊاڪٽر محمود مغل هتي ڪٿي ٿو اچي! وڌيڪ تنھنجي مرضي، باقي منھنجي خيال ۾ دعوت ڏيڻ مان ڪو فائدو ناهي!“
سو مون ٽنڊوالھيار شاخ جي ٻِي گڏجاڻيءَ ۾ ڊاڪٽر محمود مغل کي دعوت ڏني ۽ ڊاڪٽر محمود چيو، ”ٻچا مان بلڪل ايندس.“
پوءِ اسان 2015ع ۾ پنھنجي شھر اُڏيرو لال اسٽيشن ۾ هڪ پروگرام ڪيو، جنھن ۾ ڊاڪٽر محمود مغل آيو ۽ ان پروگرام ۾ عجيب اتقاق اهو ٿيو جو ڊاڪٽر محمود مغل صاحب کي پنھنجي شاگرديءَ جي دؤر جو وڇڙيل دوست، سندس ڪلاس فيلو ’سائين ڪريم بخش ساند‘ مليو. وڏي ڳالھہ اِها ٿي جو اُهو پروگرام بہ سائين ڪريم بخش ساند جي سندي اسڪول ’اصفيٰ اڪيڊميءَ‘ ۾ ٿيو. اُن کان اڳ سائين ڪريم بخش جي اسڪول ۾ انيڪ پروگرام ٿي چُڪا هئا، پر ڊاڪٽر محمود جي اچڻ سان اسان جي اڏيري لال اسٽيشن جي ادبي اوسر ۾ اضافو ٿيو. ڊاڪٽر محمود جي صحبت کان پوءِ اسان وٽ ڪافي دوست نثر طرف آيا. ڊاڪٽر محمود کي اڏيرو لال اسٽيشن ۾ ايترو پيار مليو، جو پاڻ اتي هڪ گهر ورتن ۽ قدرت جو هي ڪمال بہ ڏسو تہ سائين امين کي اهو يقين هو تہ ڊاڪٽر محمود مغل، اڏيرو لال اسٽيشن مشڪل اچي، پر آئون سمجهان ٿو تہ جيڪي روح، عالمِ ارواح ۾ گڏ هئا، اهي هتي عالمِ فاني ۾ بہ هڪ ٻئي کي ڳولي لھن ٿا. ڊاڪٽر محمود سڀني کان وڌيڪ ويجهو سائين امين اڏيرائيءَ کي ٿي ويو ۽ سائين امين اڏيرائيءَ جي نياڻيءَ جو سَڱُ ڊاڪٽر محمود مغل صاحب پنھنجي ڀائٽيي لاءِ ورتو.
اهو ڪمال آهي قدرت جو! مون ڏٺو ۽ محسوس ڪيو آهي تہ ڊاڪٽر محمود جو ڀاڪر، روح جي رشتي کي نئين زندگي ۽ تازگي ڏيندو آهي. سچي ڳالھہ اها آهي تہ ڪجهه ماڻھن جو ساٿ زندگيءَ جو رُخ بدلائي ڇڏيندو آهي. ڊاڪٽر محمود جي ڪچھريءَ مون جھڙي گهٽ علم ماڻھوءَ کي بہ پيار جي پيچرن جا پنڌ ڪرائڻ ۾ ڪابہ ڪسر ناهي ڇڏي. ڊاڪٽر محمود جون لکڻيون ٻُڌڻ ۽ پڙھڻ سان حساس دل ماڻھن جون اَکيون عرق ضرور ڇڏينديون. سندس لکڻيءَ ۾ ڏک ۽ سک جو سنگم جڙيل هوندو آهي. سندن گفتگوءَ ۾ انسانيت کي اولين ترجيح هوندي آهي. ڊاڪٽر محمود جي تحريرن ۾ سماج ۾ ٿيندڙ ظلم جي نشاندہيءَ سان گڏ محبوب جي رسامن ۽ پيار محبت جي هر پھلوءَ کي اُجاڳر ڪيو ويو آهي. سندس قلم جي اولار خاص طور رشتن ۾ ٿيندڙ رنجشن تي، ماءُ جي ممتا جي تقدس تي ۽ ڀاءُ جي ڀاءُ سان محبت ڪيئن هوندي آهي؟ ڀيڻن سان پيار جو مثال هجي، يا پيءُ سان گڏ زندگي ڪيئن ڀرپور گذرندي آهي، يا ماءُ جيجل پنھنجي ٻچي تي ڪيئن ساھ ڇڏيندي آهي، اھڙن سڀني رشتن جي اھميت کي ڊاڪٽر محمود مغل صاحب خوبصورت طريقي سان سھيڙيو آهي
ڊاڪٽر محمود مغل صاحب جو ايڏو وڏو ڪم ڏسي دل تمام گهڻو خوش ٿئي ٿي. هن ڪتاب جي نالي ’محبتن جو شھر ٻڙي ميل‘ ۾ ٻڙيءَ جو هڪ وڏو تصور ذھن تي اُڀري اچي ٿو تہ واقعي محبت جو شھر ٻڙي ميل هوندو آهي، ڇو تہ محبتن جي ٻُڙي ميل جو پٿر دل جي شھر ۾ هوندو آهي، يعني جتي پرين موجود آهي. تڏهن تہ لطيف سرڪار چيو آهي تہ:
وَڃِين ڇو وڻڪار، هِت نہ ڳولھين هوت کي،
لِڪو ڪِينَ لَطِيفُ چَئي، ٻاروچو ٻئي پار،
ٿِي سَتِي ٻَڌُ سَندرو، پِرت پُنھونءَ سِين پار،
نائي نيڻ نِهار، تو ۾ ديرو دوست جو.
منھنجي دعا آهي تہ ﷲ پاڪ ڊاڪٽر محمود مغل صاحب کي جَهجهي عمر سان گڏ صحتِ ڪامله عطا فرمائي. سندن سايو اسان اولاد مٿان قائم دائم رهي- آمين.
]فيبروري 2024ع [