هاڻ پنھنجو ملڻ ضروري آ (نياز نديم)
خير سان اسان جي خوش نصيبي جو ڊاڪٽر صاحب نہ رڳو موجود هو پر وٽس ايترو وقت بہ هو، جو اسان کي ڏئي پئي سگهيو. گهٽ ملڻ يا نہ ملڻ جي جوازن جي ڳالھہ تہ ضرور نڪتي، پر ڊاڪٽر محمود پاڻ ئي ان معاملي جي Justification ٻڌائي، نہ ڪا ميار ڏني ۽ نہ ئي ميار ڏيڻ جو اسان کي ڪو موقعو ڏنو. جڏهن مون کيس پنھنجي باري ۾ ٻڌايو تہ اڄ ڪلھہ صرف ٻن اخبارن جي نوڪري ۽ انساني صحت لاءِ مقرر بيحد ضروري ننڊ مس پوري ٿئي ٿي ۽ ٻيو ڪجهہ نہ پيو ٿئي، نہ ئي ڪي مصروفيتون آهن تہ جواب ۾ ڊاڪٽر محمود مغل هيءَ Justification ڏني هئي، ”سڀ معاملا پنھنجي جاءِ تي پر بورچيخانو صحيح هلي ويو تہ معنيٰ سڀ ڪجهہ صحيح پيو هلي.“
ڪجهہ سال اڳ جڏهن آئون اڃا غمِ روزگار جو شڪار هئس، تڏهن ڊاڪٽر محمود سان روز ملڻ ٿيندو هو. جيتوڻيڪ ان وقت ۾ ڊاڪٽر محمود جون سرگرميون ۽ حلقو محدود هوندو هو. پر، هن وٽ اسان لاءِ (آئون، قادر ڪنڌر ۽ سميع ڪنڌر) هر وقت، وقت هوندو هو ۽ اسان ڪنھن بہ بندش بنا ساڻس گڏ ڪيترو ئي وقت گذاري سگهندا هئاسين. آئون جيڪڏهن پنھنجي ڳالھہ ڪريان تہ مون کي ان زماني ۾ ڊاڪٽر جي گهڻو تہ نہ پر پوءِ بہ ڪجهہ ويجهو رهڻ جو موقعو مليو.
هُو ان وقت بہ دنياداريءَ جو قائل هجڻ باوجود تمام گهڻن ماڻھن کي دوست سمجهندو هو يا وري واقعي بہ هن جا دوست تمام گهڻا هوندا هئا. آئون عمر ۾ ڪافي ننڍو هوندي، ان تمام ننڍي حلقي جو هڪ ميمبر هوس، جيڪي پاڻ کي ڊاڪٽر محمود مغل جو دوست سڏائيندا هئا ۽ هُو بہ سندن دوستيءَ کي Own ڪندو هو. هُونءَ بہ سندس دوستيءَ جا دعويدار ممڪن آهي تہ تمام گهڻا هجن، پر اصل ڳالھہ Own ڪرڻ جي هوندي آهي. شايد اها محمود جي دوستن جو تعداد گهٽ هجڻ جي ئي مھرباني آهي، جو اسان کي اڄ بہ اهو احساس آهي تہ اسان جو سچو دوست آهي ۽ ملون نہ ملون هڪ ٻئي کي ڏسون نہ ڏسون، پر کيس بہ اسان جي ان دوستيءَ جي ايتري Care آهي جو آئون اهڙي دعويٰ ڪري سگهان ٿو.
هُو اسان جي هر ڏک سک ۾ شريڪ رهيو آهي ۽ هزار مصروفيتن باوجود اسان جي مسئلن کي پنھنجو مسئلو سمجهي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو سڀن کان پھريان قادر ۽ پوءِ سميع ۽ آئون، جڏهن ڊاڪٽر جي ويجهو آياسين تہ هن ڪڏهن بہ اسان کي ڪنھن اوپرائپ جو احساس نہ ڏياريو. بھرحال انھن ڏينھن ۾ مون کي احساس ٿيو تہ جيڪڏهن اوهان جا دوست گهٽ هوندا تہ دوستيءَ سان انصاف وڌيڪ ٿيندو.
ڊاڪٽر محمود مغل دوستيءَ کان وٺي نوڪريءَ تائين ۽ نوڪريءَ کان وٺي گهر تائين هڪ انتھائي اهم خوبيءَ جو مالڪ آهي ۽ اُها خوبي آهي منجهس Sense of Responsibility جو هجڻ. ڏاهن جو چوڻ آهي تہ جيڪڏهن هر ڪم وقت سان ڪيو وڃي ۽ Commitment جو پورائو ڪيو وڃي تہ اهو ڪاميابي ۽ ڪامياب زندگيءَ جو راز آهي. مون کي ياد ناهي تہ ڊاڪٽر محمود ڪڏهن ڪنھن هنڌ تي وقت سر نہ پھتو هجي، ڪڏهن ڪو ڪم پنھنجي مقرر وقت کان دير سان ڪيو هجي يا وري ڪنھن Commitment تي پورو نہ لٿو هجي. مسلسل ڪم ۽ ڪم وسيلي ئي پنھنجو نالو ٺاهڻ، شھرت ۽ دولت حاصل ڪرڻ لاءِ ڪنھن Shortcut جو استعمال نہ ڪرڻ سبب ئي، اڄ هر هنڌ سندس سڃاڻپ سندس ڪم ئي آهي. پوءِ اها ڪھاڻي هجي، براڊ ڪاسٽنگ هجي، ڊراما نگاري هجي يا شوبز جي دنيا.
اسان وٽ اهڙا ماڻھو آڱرين تي ڳڻڻ جيترا ملندا آهن، جيڪي پنھنجي پنھنجي فيلڊ جا ’جڳاڙي جلال‘ نہ هجن، پر سندن سڃاڻپ سندن ڪم ئي هجي. پر جيڪڏهن ڪي ماڻھو ٿورو گهڻو ڪم ڪن بہ ٿا تہ اهي پنھنجي Sources وسيلي ان کي ايترو Exploit ڪن ٿا جو هو فوري طور Surface تي اچي وڃن ٿا، پر محمود انھن سڀني جڳاڙن کان پاسيرو رهڻ کي ترجيح ڏئي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو ميڊيا جي ٻن ميڊيمز ريڊيو ۽ ٽي ويءَ تي هُو پنھنجي ڪم جي ڪري نمايان آهي.
جتوڻيڪ هن مضمون ۾ مون کي ڊاڪٽر محمود مغل جي ڊرامن، ڪھاڻين، ناولن يا ٻئي ڪم تي تفصيلي بحث ۽ جائزو پيش ڪرڻ گهرجي ها. پر، آئون نٿو سمجهان تہ ان ڏس ۾ ڪو انصاف ڪري سگهندس، پر تنھن هوندي بہ اها ڳالھہ مڃڻ ضروري آهي تہ هُو دلين جي ترجماني ڪندڙ ڪنھن صنف ۾ لکندڙ ليکڪن جي صف ۾ محمود انھن تمام ٿورڙن ليکڪن ۾ هڪ آهي، جن جون تحريرون ڪو عاشق پنھنجي محبوبا کي تحفي ۾ ڏيئي سگهي ٿو ۽ جيڪڏهن محبوبا ادب پڙهندڙ نہ هجي تہ سندس ڪھاڻين مان ڪيترائي جملا کڻي ماڻھو آسانيءَ سان ٿوري وقت ۾ اهو ڪم ڪري سگهي ٿو. جيڪڏهن ڪو نئون عاشق، پيار جو پھريون خط لکڻ ۾ گهڻو وقت وٺي ويو هجي تہ کيس آئون ’هٿ ريکائن کان خالي‘ پڙهڻ جي صلاح ڏيندس پر جيڪڏهن وٽس اڃا بہ ڪجهہ وقت آهي تہ کيس محمود جي اها تازي ڪھاڻي ’هڪ ڪلاڪ ٻاويھہ منٽ‘ شايع ٿيڻ جو انتظار ڪرڻ گهرجي. هيءَ اها ڪھاڻي آهي، جيڪا ٻُڌڻ کان اڳ آءٌ محمود جي ان فرمائش بابت پريشان هئس تہ مون کي سندس باري ۾ مضمون لکڻو آهي ۽ اهو جلد لکڻو آهي.
ان شام محمود منھنجي پريشاني ختم ڪرڻ جو بندوبست پاڻ ئي ڪري ورتو ۽ مون کي ۽ قادر کي 19 صفحن تي ٻڌل ڪھاڻي، اٽڪل ان جي عنوان ۾ ڄاڻايل وقت جيتري ئي وقت ۾ ٻڌائي ويو. اها ئي ڪھاڻي هئي. جنھن مون کان هي مضمون لکرائڻ ۾ Fuel جو ڪم ڏنو. نہ تہ شايد آئون جيئن تيئن ڪري هي مضمون تہ لکي وڃان ها پر ان لاءِ Fuel هجي ها ۽ نہ ئي آئون جلد مضمون لکڻ جي ڪا Commitment ڪري ۽ ان کي پورو بہ ڪري سگهان ها. شايد اها بہ ان ڪھاڻيءَ جي مھرباني آهي، جو اسان آخر ۾ اهو طئہ ڪري اٿياسين تہ هر پندرهن ڏينھن کان پوءِ ملندڙ هڪ موڪل تي اهڙو ڪو رستو ضرور ڪڍبو، جو اسان محمود سان ملي سگهون ۽ وري ڪتابن، ڪھاڻين، گيتن، فلمن، موسيقي ۽ محبوبائن جون ڳالھيون ٿي سگهن ۽ محمود ان ڪري ڪچھريءَ کان پوءِ اسان کي شعر جي اها سِٽ ٻڌائي موڪلايو هو تہ:
”هاڻ پنھنجو ملڻ ضروري آهي.“
]ڇپيل: ماهوار ’ادب‘ شمارو: 91، اپريل 2002ع [