شخصيتون ۽ خاڪا

محمود مغل: فن ۽ شخصيت

ھي ڪتاب محمود مغل جي اڌ صديءَ جي علمي، ادبي ۽ نشرياتي سفر جي جهلڪ آھي، ڪتاب ۾ محمود مغل جي فن ۽ شخصيت بابت ساڃاھ وندن جا مضمون ۽ رايا، سندس ڪتابن جو تعارف ۽ ڪتابن تي لکيل رويوز ۽ رايا، سندس ڊرامن جو تعارف، محمود مغل کان ورتل انٽرويوز شامل آھن.

Title Cover of book Mehmood Mughal: Fan’u Aien Shakhsiyat’a

شخصيتون ۽ خيال (شگفتہ شاھہ)

محمود مغل پيشي جي لحاظ کان تہ ڊاڪٽر آهي، پر سندس هڪ ٻيو روپ اديب ۽ شاعر جو بہ آهي. پاڻ نوجوان ليکڪن مان پنھنجو هڪ الڳ مقام رکي ٿو. محمود 1976ع کان لکڻ شروع ڪيو ۽ هيستائين سندس 18 ڪھاڻيون ڇپجي چڪيون آهن، جن مان 72 طبعزار آهن ۽ باقي ترجمو ٿيل آهن. 1982ع ۾ سندس ڪھاڻين جو پھريون مجموعو ”ڪوهيڙي ۾ ويڙهيل يادون“ ۽ 1985ع ۾ ٻيو مجموعو ”تو سنگ توبن ڏينھنڙا“ منظر عام تي اچي چڪا آهن. جلد ئي سندس طبعزاد ناول ”هٿ ريکائن کان خالي“ پڻ منظر عام تي اچڻ وارو آهي. پاڻ نئين ٽھيءَ جو سٺو شاعر پڻ آهي.
محمود مغل ريڊيو ۽ اسٽيج جو ڪمپيئر پڻ رهيو آهي.

(1) توهان جو پورو نالو؟
* محمود الحسن ميان نور محمد مغل
(2) توهان جي تاريخ پيدائش؟
* 27 نومبر 1961ع.
(3) مقام پيدائش؟
* سيوهڻ شريف.
(4) تعليم؟
* ايم. بي بي. ايس.
(5) گهر ۾ ڪنھن جي شخصيت متاثر ڪيو؟
* ماءُ جي.
(6) گهريلو زندگيءَ کان ٻاهر اچڻ کان پوءِ اها پھرين ڪھڙي شخصيت هئي جنھن دل تي اثر ڇڏيو؟
* پنجين درجي جي ڪلاس ماستر، ٽريننگ ڪاليج حيدرآباد جي محترم سائين غلام رسول ٽالپر جي شخصيت دل تي اثر ڇڏيو.
(7) توهان جو آئيڊيل استاد؟
* وقت.
(8) ليکڪ ڪڏهن ۽ ڪئين ٿيا؟
* 1975ع ۾ پھرين ڪھاڻي لکي. (ليکڪ ڪئين ٿيو آ؟)
(9) ليکڪ جون خوبيون.... توهان جي نظر ۾؟
* ڪاغذ تي سچائي لاهڻ جي سگهہ رکڻ.
(10) ليکڪ ۽ شاعر نہ هجو ها تہ ڇا ٿيڻ پسند ڪريو ها؟
* استاد (پڙهائڻ وارو، ٻيو ڪونه)
(11) زندگيءَ کان ڪا شڪايت؟
* مرضي مطابق نہ ٿي گذري.
(12) زندگيءَ جي ڪا مھرباني؟
* ڪنھن جو محتاج نہ ڪيو اٿائين.
(13) ڪھڙن ماڻھن سان نفرت ڪندا آهيو؟
* جيڪي دلين جو احساس نہ رکن.
(14) ڪھڙن ماڻھن سان پيار ڪندا آهيو؟
* پاڻ جھڙن سان
(15) دوستي! دوست.... توهان جي نظر ۾؟
* دوست، صرف دوست.
(16) محبت... توهان جي نظر ۾؟
* دوکي جي بوتل ۾ رکيل، اميد جو جئم- ڪڏهن نہ ڪڏهن کٽبو وڃي.
(17) حسن.... توهان جي نظر ۾؟
* بي ثبات- هٿ ٺوڪيو.
(18) فرض... توهان جي نظر ۾؟
* صرف فرض.
(19) عبادت... توهان جي نظر ۾؟
* فرض؟
(20) عورت... توهان جي نظر ۾؟
* احترام لائق.
(21) زندگي جو مقصد ڇا هجڻ گهرجي؟
* ٻين جي خوشين جو انتظام ڪرڻ.
(22) ڪھڙيون ڳالھيون توهان کي اداس ڪنديون آهن؟
* سانجهيءَ مھل، هوائن آڌار تيز خوشبوءَ جو ڪو جهوٽو، ڪنھن کي ڏنل دڙڪو ۽ ريل جي وڃڻ کان پوءِ اسٽيشن جو ماحول مريض جي ويچاري ڪيفيت ۽ باوجود ڪوشش جي هنن لاءِ ڪجهہ نہ ڪري سگهڻ.
(23) ڪھڙيون ڳالھيون توهان کي خوشيون ڏينديون آهن؟
* ٻين جون ننڍيون ننڍيون خوشيون، ڪنھن بہ مريض جو خوش ٿي اچي ملاقات ڪرڻ.
(24) اداسيءَ جي ڪيفيت ۾ ڇا ڪندا آهيو؟
* اڪيلو رهڻ چاهيندو آهيان يا هيمنت ڪمار ۽ يسوداس جو آواز ڪنائڻ گهرندو آهيان.
(25) خوشيءَ جي ڪيفيت ۾ ڇا ڪندا آهيو؟
* خاموش رهندو آهيان هونئن بہ خوشي هر هر تہ ڏاڪا ڪونہ لتاڙيندي آهي.
(26) توهان جي پسند جو شاعر؟
* شاھہ سائين، اياز، فيض، ساحر.
(27) توهان جي پسند جو ليکڪ؟
* امر جليل، موهن ڪلپنا، پوپٽي هيراننداڻي.
(28) توهان جي لکيل اها تحرير (نثر ۾) جيڪا توهان کي بيحد پسند هجي؟
* تو سنگ تو بن ڏينھنڙا.
(29) توهان جي لکيل اها شاعري جيڪا توهان کي بيحد پسند هجي؟
* ٻاهريون در منھنجي گهر جو آ الاهي سوڙهو،
ڪير هوندو جيڪو هاٿيءَ چڙهي آيو هوندو.
(30) شاھہ لطيف جو ڪو اهڙو بيت جيڪو توهان کي بيحد پسند هجي؟
* اڄ پڻ اميدون، آگم سنديون اُڀ ۾
ساوڻ پسي سرتيون، سڄڻ ساريو مون،
آءٌ آسائتي آهيان، مان ڀڄائي ڀون،
گهر تہ گهر جين تون، مند مڙيوني مينھن جي.
(31) ان بيت جي پسنديدگي جو سبب؟
* انتظار جي ڪيفيت گهٽائيندو آهي.
(32) زنددگيءَ ۾ ڪا ڪمي جيڪا توهان کي اداس ڪندي هجي؟
* ايترا پئسا هجن، جو ڪوبہ گهرندڙ واپس نہ وڃي.
(33) ڪھڙي موسم سٺي لڳندي آهي؟
* سياري جي.
(34) ڏينھن جو ڪھڙو پھر وڌيڪ سٺو لڳندو آهي؟
* فجر جو.
(35) ڪنھن بہ نئين ماڻھو سان پھرين ملاقات دوران ان جي شخصيت ۾ ڪھڙي ڳالھہ کي نوٽ ڪندا آهيو؟
* صفائيءَ کي، هٿ ملائڻ مھل هٿ جي دٻاءَ کي.
(36) حقيقت پسند آهيو يا تخيل پسند؟
* حقيقت پسند.
(37) اهو ڪھڙو ماڻھو آهي جنھن سان توهان سڀنين کان گهڻو پيار ڪيو آهي؟
* پنھنجي ماءُ سان.
(38) اهو ڪھڙو ماڻھو آهي جنھن سان توهان سڀنين کان گهڻي نفرت ڪئي آهي؟
* نالو نٿو لکڻ گهران.
(39) اهو ڪھڙو ماڻھو آهي جنھن سان هڪ دفعو ملڻ کان پوءِ ٻيھر ملڻ جي خواهش ٿي هجي؟
* مرحوم ڀٽو صاحب سان.
(40) ماڻھو جي ڪھڙي خوبي سڀ کان اڳ توهان کي متاثر ڪندي آهي؟
* سندس بوٽ پالش ٿيل هجن.
(41) عورتن ۾ ڪھڙيون خوبيون هئڻ گهرجن؟
* ٿورو گهٽ ڳالھائن تہ سٺو ٿيندو.
(42) مردن ۾ ڪھڙيون خوبيون هئڻ گهرجن؟
* هر ڪنھن کي پاڻ تي مائل نہ سمجهن.
(43) عورتن ۾ ڪھڙيون ڳالھيون ڏسڻ نہ چاهيندا آهيو؟
* ميڪ اپ جو ٿڦڪو.
(44) مردن ۾ ڪھڙيون ڳالھيون ڏسڻ نہ چاهيندا آهيو؟
* ڪوڙا ٽھڪ.
(45) عورت جي آزادي جا ڪيتري قدر قائل آهيو؟
* جيتري آزادي مون کي حاصل آهي.
(46) زندگي جو ڪو يادگار واقعو؟
* ڪو بہ نہ.
(47) زندگي جو ڪو ڀوائتو واقعو؟
* ڪو بہ نہ.
(48) زندگيءَ جو ڪو حسين واقعو؟
* ڪو بہ نہ.
(49) زندگي جو ڪو دردناڪ واقعو؟
* هڪ مريضه جي سامھون هن جي مڙس مون کي چيو هو تہ ”هيءَ تہ مري بہ ڪونہ ٿي..... ۽ هوءَ جيڪا چرڻ پرڻ کان معذور هئي، هن الميي تي روئي بہ نہ پئي سگهي.
(50) زندگي ۾ مليل ڪو دوکو؟
* ساھہ جي آمد و رفت، هيترن عذابن ۽ دوکن سھڻ کان پوءِ بہ.
(51) توهان ڪجهہ لکڻ ۾ مصروف هجو ۽ ڪو ماڻھو توهان کي ڪو ڪم چوي تہ ڪھڙي ڪيفيت ٿيندي اٿو؟
* ڪم ڪري ايندو آهيان.
(52) توهان جو لکڻ جو موڊ نہ هجي ۽ ڪير توهان کي مجبور ڪري تہ...
* ڪوشش ڪندو آهيان تہ لکي ڏيان.
(53) ڪھڙيون ڳالھيون ياد رکڻ پسند ڪندا آهيو؟
* وعدو، مليل عزت.
(54) ڪھڙيون ڳالھيون وساري ڇڏڻ پسند ڪندا آهيو؟
* ڪجهہ بہ نہ، سڀ ڪجهہ ياد رکندو آهيان.
(55) عزت، محبت، شھرت ۽ دولت مان ڪنھن بہ هڪ جو انتخاب ڪرڻو پوي تہ توهان جو انتخاب ڇا هوندو؟
* عزت.
(56) توهان جو پسنديدہ گيت؟ (سنڌي، اردو، انگريزي)
* وقت ڏٺوسين، پاڻ پليوسين، پيار نٿو پلجي. (غلام قادر).
(57) توهان جي پسنديدہ گلوڪاره؟
* لتا منگيشڪر.
(58) توهان جي پسند جو گلوڪار؟
* هيمنت ڪمار.
(59) مصور هجو ها تہ سڀ کان پھرين ڇا جي تصوير ٺاهڻ چاهيو ها؟
* مصور ڇو هجان ها؟ (ٿيڻ چاهيان ها تہ ٿي وڃان ها)
(60) زندگي جي سڀ کان وڏي خواهش؟
* عزت سان گذري وڃي.
(61) زندگي جي سڀ کان وڏي ڪاميابي؟
* هيستائين ڪا بہ نہ.
(62) زندگي جي سڀ کان وڏي ناڪامي؟
* هيستائين ڪابہ نہ.
(63) زندگي جي سڀ کان وڏي خوشي؟
* هيستائين ڪابہ نہ.
(64) توهان جي پسنديدہ شخصيت؟
* مان، پنھنجو پاڻ.

]ڇپيل: پندرهن روزہ ’عبرت مئگزين‘ حيدرآباد، 15 مارچ 1990ع[