وفاق پرست قوم پرست ۽ انهن جو ڪردار
اها خوشيءَ، آزادي ۽ بي پرواهيءَ جي انتها هئي جيڪا اُت نظر آئي. گهڻن ماڻهن خاص ڪري مُلن ان تي وڏو اعتراض ڪيو. پر مان ان ماحول کي سياسي پس منظر ۾ ۽ اسان جي بنيادي حقن جي آزادي واري نظر سان ڏسندي آهيان. سنڌ جون حالتون به ڪي مختلف ڪونه هيون. سڀ ڪو خوش هو دماغ تان ڄڻ بار لٿل هو..... هڪ ٻئي کي مبارڪون ۽ واڌايون پئي ڏنيون ويون ته سائين اسان جي حڪومت آئي آهي. هي سڀ اسان جا پنهنجا آهن. بيروزگاري جنهن سنڌي قوم کي ذهني طور مفلوج ڪري ڇڏيو هو. هاڻ هر ماڻهوءَ پئي چاهيو ته روزگار ملي، تحفظ ملي. سالن کان وٺي سنڌي ويچارا نوڪرين کان پري هئا. اهي سڀ وٺ پڪڙ ڪري نڪري پيا. اهي ويچارا جن جي ڪجهه پهچ هئي سي نوڪريون وٺي ويٺا باقي اصل ۾ اسان جي ليڊرن جو جيڪو حال هو سو برداشت جوڳو نه هو. عام ماڻهوءَ سان ملڻ، ڳالهائڻ ۽ انهن جا مسئلا حل ڪرڻ انهن جي وس ۾ نه هو ۽ نه وري انهن ڪجهه ڪرڻ پئي چاهيو..... هي سڀ ليڊر ڪرسين جا ڪوڏيا، گاڏين موٽرن کي جهنڊا هڻي گهمڻ جا شوقين هئا. مٿان وري سنڌين مٿان ٿيل ظلمن جو انهن ڪو خاطرخواه تدارڪ نه ڪيو. هنگامن جي دوران سنڌي ماڻهن وٽ انهن جا چونڊيل نمائندا ڪڏهن به هلي ڪونه ويا نه ڪنهن سان عذر خواهي ڪيائون نه وري ڪنهن جي لٿل پوتيءَ کي عزت ڏنائون. انهن جي اها پاليسي رهي ته اسان سنڌين جي حقن جي ڳالهه نه ڪنداسين، سنڌين جي تحفظ جي ڳالهه نه ڪنداسين اسان ته وفاق پرست آهيون ان ڪري سنڌي مرن، سنڌي ڪسن، سنڌي برباد ٿين پر انهن کي اف به ناهي ڪرڻو...........مزي جي ڳالهه ته اها آهي ته ٻين صوبن ۾ جمهوريت جي نالي پٺيان جيڪا ڏاڙهي پٽ ٿي ۽ جيڪا غليظ سياست هلائي ويئي ات ڪير ڪڇڻ لاءِ تيار نه هو. هت سنڌ ۾ به پناهگيرن پنهنجي دهشت گردن کي جيڪو تحفظ ڏنو. قاتلن ۽ خونين کي جيلن مان ڇڏايو. پناهگيرن سنڌين جو قتل عام ڪيو ۽ ان جهيڙي ۾ اتفاق سان انهن جو ڪو ماڻهو مري ويو يا پوليس جي مقابلي ۾ اگر اتفاق سان انهن جو ڪو دهشتگرد مارجي ويو ته انهن ڪراچي حيدرآباد کي تهس نهس ڪري ڇڏيو ۽ اسان جي سنڌي ليڊرن جو ته اهو حال رهيو ته سائين سنڌين جي ڳالهه ته نه ناهي ڪرڻي، مرن يا جيئن وڃي جهنم ۾ پون..... اهي ئي ڳالهيون هيون جن جي ڪري سنڌي اڃا به وڌيڪ مايوس ۽ عدم تحفظ جا شڪار ٿي ويا. اُها خوشي جيڪا انهن کي ملي هئي ان خوشيءَ جا خمار لهي ويا....
سائين وري وريو واءُ ٿيون ٻيون اليڪشنون. انهن اليڪشنن جي نتيجو پوئين اليڪشن کان برعڪس هو ڇو ۽ ڇا جي ڪري اُهي نتيجا نڪتا. سنڌيءَ وٽ وقت ئي ڪونهي، هو آجو ئي نه آهي پنهنجن مسئلن کان جو هو سوچي ته هي سڀ ڪجهه ڇا ٿي ويو. سنڌي ماڻهو صرف پنهنجو تحفظ، پنهنجي قوم جو تحفظ، پنهنجي ٻوليءَ جي بقا چاهين ٿا. جيئڻ جو حق ۽ عزت سان جيئڻ جو حق گهرن ٿا.
سنڌي روزگار ۽ تعليم حاصل ڪرڻ چاهين ٿا. پنهنجي ٻچن کي ڪلاشنڪوف جي گولين کان بچائي سک جي ننڊ سمهڻ چاهين ٿا. پر ٿي ڇا رهيو آهي؟ سنڌين کي نوڪرين مان ڪڍيو پيو وڃي نه صرف گذريل حڪومت ۾ کنيل سنڌين کي ڪڍيو پيو وڃي، پر ضياءُ الحق جي دؤر واريون نوڪريون به ختم ڪيون پيون وڃن. اها سڄي ڪاروائي وڏي پيماني تي صرف سنڌ ۾ ٿي رهي آهي. ٻين صوبن ۾ ته اهڙي حالت نه آهي. آخر سنڌين کي ڪهڙي جرم جي سزا ڏني پيئي وڃي. نه صرف نوڪرين مان ڪڍيو پيو وڃي، پر لاتعداد گرفتاريون به ٿي رهيون آهن. ڇا ڪرسين تي ويٺل ماڻهن ۾ ايترو عقل نه آهي ته انهن جا هي فيصلا نه صرف سنڌي عوام کي ڪاپاري ڌڪ هڻندا، پر انهن جي خلاف نفرت به وڌندي؟ ڇا هو ڄاڻي ٻجهي سنڌ جون حالتون خراب ڪرڻ چاهين ٿا؟ سنڌي ليڊرن جو سنڌ اسيمبلي ۾ بهاري اسپيڪر کي ووٽ ڏيئي ڪامياب ڪرڻ اهو ايڏو وڏو ڪارنهن جو ٽِڪو آهي، جيڪو ڌوئڻ مشڪل آهي. مٿان وري سينيٽ جا ٻه ميمبر جيڪي سنڌين جا ازلي دشمن ۽ رت پياڪ آهن، انهن کي به ووٽ ڏيئي ڪامياب ڪيو ويو آهي. هت مان اهو چوڻ ضروري ٿي سمجهان ته اديب ۽ شاعر انسانيت ۽ امن جو پيغامبر هوندو آهي. نفرت جي پرچار هو ڪري ئي ڪو نه ٿو سگهي، پر اها ڳالهه به ڪنهن اديب جي طبيعت جي خلاف آهي ته هو انهن ماڻهن جي ڳالهه نه ڪري جيڪي انسانن کان نفرت ڪن ٿا ۽ نفرت جي بنياد تي سياست ڪن ٿا. پناهگيرن جا سڀ ليڊر ۽ نمائندا جيڪي اسيمبلي ۽ سينيٽ جا ميمبر ٿيا آهن، انهن هميشهه سنڌين سان نفرت ڪئي آهي ۽ انهن جا هٿ سنڌين جي رت سان ڳاڙها آهن.
هيءَ ڪانفرنس سنڌين کي بچائڻ جا اُپاءَ وٺڻ لاءِ ڪوٺائي ويئي آهي. هت وڏن وڏن اديبن ۽ دانشورن پنهنجا رايا پيش ڪيا آهن ۽ اڃان پيش ڪندا، پر منهنجي ناقص سمجهه موجب جيڪڏهن سنڌ کي بچائڻو آهي ته اسان کي هنن ضمير فروشن، غدارن، ڪرسين جي ڪوڏين، وزارتون حاصل ڪندڙن، بهاري اسپيڪر ۽ پناهگير سينيٽ جي ميمبرن کي ووٽ ڏيئي ڪامياب ڪندڙن هنن سڀني سياستدانن ۽ ليڊرن کان پنهنجي جان ڇڏائڻي پوندي. هنن پيرن، ميرن، سيدن، مخدومن، پاڳارن ۽ رئيسن جن سنڌ جي نالي پٺيان، سنڌ جي حقن پٺيان، جيئي سنڌ جي نعري پٺيان سنڌي قوم جو ٻيڙو ٻوڙيو آهي ۽ هنن سياستدانن ۽ ليڊرن جن سنڌ ۽ سنڌين جو نالو کڻي ڌرتيءَ جي پاڪائيءَ ۽ عزت جي دلالي ڪئي آهي، انهن سڀني کان اسان کي حساب وٺڻو پوندو. ٻيو ڪو طريقو ئي نه بچيو آهي سنڌ کي بچائڻ جو.
اچو ته سڀ گڏجي هنن سڀني غدارن، قوم جي ٺيڪيدارن کان سنڌ جي ڌرتيءَ تي ڪريل سنڌين جي هڪ هڪ رت ڦڙي جو حساب وٺون . هي سڀ ڏوهاري آهن. هنن هميشهه سنڌ ۽ سنڌي ماڻهن جي قسمت جو سودو ڪيو آهي. ڪڏهن پاڻ کي وفاق پرست ته وري ڪڏهن پاڻ کي قوم پرست سڏائي، سنڌ جو ٻيڙو غرق ڪيو آهي.
آچر 9 ڊسمبر 1990ع