ڪالم / مضمون

ڳالهيون پيٽ ورن ۾(ڀاڱو پهريون)

هي ڪتاب ”ڳالهيون پيٽ ورن ۾ ، ڀاڱو : پهريون“ شاعره ۽ ليکڪا سلطانه وقاصيءَ جي ڪالمن جو مجموعو آهي.
هن ڪتاب “ڳالهيون پيٽ ورن ۾” ۾ جيڪي ڪالم شامل آهن سي اسان جي ئي معاشري، اسان جي ئي ماڻهن ۽ اسان جي ئي دنيا جا آهن. هنن ڪالمن ۾ ڪيئي ڪهاڻيون، ڪيئي واقعا موجود آهي، تاريخ جا ڪيئي واقعا درج آهن. هن ڪتاب ۾ هڪ عام ڪهاڻي ملي ٿي ، اها آهي عورت جي ڪهاڻي، جنهن تي ليکڪا تمام گهڻو لکيو آهي، ڪيترين ئي عورتن جون ڪهاڻيون شامل آهن. هن ڳوٺ جي عورت، شهرن جي عورت، اٻوجهه سادي سودي، اڻپڙهيل عورتن سان گڏ لکيل پڙهيل عورت تي به لکيو آهي. سندس ڪالمن مان گهڻا عورتن تي لکيل آهن. ان جو هڪ سبب اهو به آهي ته هوءَ پاڻ به عورت آهي، هڪ ماءُ آهي، هڪ ڌيءُ آهي، هڪ ڀيڻ آهي
Title Cover of book ڳالهيون پيٽ ورن ۾(ڀاڱو پهريون)

ڏسو ته سنڌي گڏ ٿي ويا ...... !

ڳالهيون ڪرڻ، دعويٰ ڪرڻ، اعلان ڪرڻ ته آسان پر عمل جي وقت سوچي سمجهي قدم کڻڻو پوندو آهي، نفعي نقصان کي ڏسڻو پوندو آهي. ڪنهن به فيصلي جو ڪيترو سٺو ۽ خراب اثر ٿيندو آهي سڀ ڳالهيون مدنظر رکيون وينديون آهن. سياست ته هوندي ئي آهي نعري بازيءَ جي، ڪوڙن واعدن ۽ وڏين ڳالهين لاءِ هاڻ کڻي گذريل اليڪشن ڏسجن. موجوده حڪومت جيڪي واعدا ڪري اليڪشن کٽي آئي آهي، اهي واعدا هو ڪيتري حد تائين نڀائي سگهندي آهي. انهن ڪيل واعدن مان هڪڙو آهي بهارين کي گهرائڻ جو. ٻڌڻ ۾ پيو اچي ته جڏهن پيپلز پارٽي ۽ ايم ڪيو ايم جو اتحاد ٽٽو هو ۽ نواز شريف سان اتحاد جڙيو هو، ان وقت جن بنيادي نڪتن تي اتحاد ٿيو هو، انهن ۾ هڪ نڪتو هو بهارين کي آڻڻ جو . ان اتحاد کان پوءِ جلد ئي نواز شريف حيدرآباد جو دورو ڪيو هو، اتي به اچي اعلان ڪيو هيائين ته بهاري پاڪستان ضرور ايندا ۽ انهن کي سنڌ ۾ نه پر پنجاب ۾ رهايو ويندو. ان وقت اُن حيدرآباد جي دهشتگردن لاءِ پنج ڪروڙ روپيا ڏيڻ جو به اعلان ڪيو هو.
اها ڳالهه سڀني جي عقل سمجهه ۾ اچڻ کپي ته آخر نواز شريف ايترو وڏو ۽ اهم اعلان ڇو ڪيو؟ مان سمجهان ٿي ته اهو صرف ان ڪري جو نواز شريف کي به خبر آهي ته بهاري پنجاب ۾ ته هونئين ڪو نه رهندا. وري به سنڌ ڏي ڀڄندا پوءِ اهڙي اعلان ڪرڻ ۾ ڪهڙو نقصان . . . اعلان ڪرڻ، اتحاد ڪرڻ يا وري اليڪشن کي کٽڻ لاءِ وڏيون وڏيون ڳالهيون ڪرڻ اهو سڀ ڪجهه آسان آهي، پر ڪرسي تي ويهي حڪمران بڻجي فيصلا ڪرڻ ڪو آسان ڪو نه هوندو آهي. ڪرسيءَ تي ويٺل حڪمران کي سموري عوام جي راءِ ۽ سوچ کي ڏسڻو ۽ پرکڻو پوندو آهي. سنڌ جي ماڻهن ۾ بهارين خلاف نفرت ته موجود آهي ئي آهي. ان جي نواز شريف ڀلي پرواه نه ڪري پر خود پنجاب جا ڪافي سياسي ليڊر ۽ ٻيون عوامي تنظيمون ان ڳالهه جي مخالفت ڪري رهيون آهن ته ڪو بهارين کي پنجاب ۾ آباد ڪجي . . . پناهگيرن جي ليڊرن ۾ اڪثريت بهارين جي آهي خود الطاف به بهاري آهي ان ڪري ئي الطاف اسپيڪر به بهاري چونڊرايو آهي اهو بهاري جيڪو ان اسپيڪر جي ڪرسيءَ تي نه شڪل صورت ۾، نه شخصيت ۾ نه وري بردباري جي انداز ۾ ٺهڪي ٿو اچي. هو شخص ڪنهن به طرح سان اسپيڪر جي ڪرسيءَ تي سونهين ئي نه ٿو. هي بهاري اسپيڪر نتيجو آهي ڄام ۽ الطاف اتحاد جو. هي اتحاد به عجيب رنگ ٿا ڏيکارين. الطاف به بهاري هجڻ جي ڪري اها ڪرسي به بهاريءَ کي ڏياري حالانڪه ان کان بهتر شخصيت وارا ماڻهو ان کي ملي پئي سگهيا.
پناهگيرن جون ٻه ڳالهيون جن جي پٺيان هو هٿ ڌوئي اچي پيا آهن. انهن مان هڪ آهي ته انهن جي دهشتگردن کي آزاد ڪيو وڃي ۽ ٻيو آهي بهارين کي هت سنڌ ۾ آڻڻ. هو بهارين کي سچو ۽ محب وطن پاڪستاني چون ٿا. انهن جو چوڻ آهي ته هنن ٻه دفعا پاڪستان لاءِ قرباني ڏني آهي هڪ دفعو 1947ع ۾ ٻيو دفعو 1970ع ۾ پناهگيرن جا ليڊر چون ٿا ته سنڌي جيڪي انهن اڳيان هونئن غدار ۽ ڪافر آهن. اهي هروڀرو پيا واويلا ڪن ته بهاري نه اچن. بهاري سنڌ ۾ ته ايندا ئي ڪو نه. اهي ته وڃي پنجاب ۾ رهندا. نالو ته پنجاب جو پر انهن جي اچڻ جي تياري سنڌ ۾ ٿي رهي آهي. انهن جي اچڻ جي اميد ۾ هي پناهگير سنڌ جي ڪيترن حصن ۾ ڪالونيون ٺاهڻ جي ڪوشش ۾ مشغول آهن. پلاٽ پيا خريد ڪن ۽ سڃاڻپ ڪارڊن ٺاهڻ جا به بندوبست ڪيا پيا وڃن.
ڄام ۽ الطاف معاهدو ڇا آهي؟ ان جا نڪتا ڪهڙا آهن؟ اها خبر اڃا نه پئجي سگهي آهي. اندر ئي اندر ۾ سڀ ڪجهه طئي ٿيو آهي ۽ ان تي عمل جاري آهي، وزارتون انهن پنهنجي پسند تي ۽ اهم حاصل ڪيون آهن. ڪراچيءَ جي چئني ضلعن جا ڊپٽي ڪمشنر انهن جي چوڻ مطابق رکيا ويا آهن. پوليس جا وڏا آفيسر ويندي هوم سيڪريٽري ۽ چيف سيڪريٽري به انهن جي حڪم مطابق رکيا ويا آهن. مطلب ته هن مهل سنڌ حڪومت تي پورو ڪنٽرول ايم ڪيو ايم وارن جو ئي آهي. اهو سڄو ڪنٽرول انهن کي ان معاهدي سان حاصل ٿيو آهي جيڪو انهن سنڌ حڪومت سان ڪيو آهي. عام ماڻهو کي ته خبر ئي ڪانهي ته اندر ئي اندر اڃا ڇا پيو ٿئي يا وري ڇا ٿيندو؟!! لڳي ائين ٿو ته موجوده سنڌ جي حڪومت پناهگيرن کي اها دلجاءِ ڏني آهي ته بابا ڳچيءَ دهل وجهي ڍنڍورو پٽڻ مان ڇا حاصل. . . هروڀرو اعلان ڪرڻ مان ڪهڙو فائدو. . . اسان توهان جا خادم ويٺا آهيون. توهان جي حڪم موجب آهستي آهستي لڪ چوريءَ ۾ سڀ بهاري توهان کي گهرائي ڏينداسين، باقي وڌيڪ پريشان ٿيڻ يا بيان ڪڍڻ مان فائدو. . . سڀ سمجهدار ماڻهو سمجهن پيا ته ان لڪ چوريءَ واري اتحاد تي باقاعدي عمل ٿئي پيو. سون جي تعداد ۾ روزانو بهاري اچن پيا، آباد پيا ٿين. انهن کي سڃاڻپ ڪارڊ ٺهيو پيا ملن، انهن جي رهائش ۽ نوڪرين جا بندوبست پيا ٿين. آخر ڇو هي سنڌين جا سوين سال پراڻا ڳوٺ بلڊوزر گهمائي ڊاٺا پيا وڃن ۽ سنڌين کي نوڪرين مان ڪڍيو پيو وڃي. آخر ڇا لاءِ ۽ ڪنهنجي لاءِ ان سوال جو جواب ظاهر پيو آهي ته اهو سڄو پلان آهي بهارين کي آڻڻ ۽ ورسائڻ جو . . .
تازو نواز شريف سنڌ جو دورو ڪيو. پئسن جي برسات ڪندو، وچولو رستو وٺندو ڳنڀير ۽ مبهم ڳالهيون ڪندو وڃي اسلام آباد ڏانهن نڪتو. ڪي ماڻهو ان ڳالهه ۾ خوش آهن ته نواز شريف سنڌ جي دوري ڪرڻ مهل بهارين لاءِ ڪو واضح اعلان نه ڪيو. هت ڪراچيءَ واري جلسي ۾ سڀني سنڌ جي رهواسين کي به سنڌي ڪري سڏيائين. ان ڪري ان پناهگيرن جي ان بنيادي نڪتي جي نفي ڪئي آهي ته ڪو سنڌ ۾ مهاجر نالي به ڪو آهي. هن سڀني کي گڏي سنڌي چئي مخاطب ڪيو. اها ڳالهه به چڱي. نواز شريف به ڪوڙ نه پر سچو پچو سچ ڳالهايو آهي. پر سنڌين جو به ڪجهه نفسياتي علاج ڪرڻ گهرجي جيڪي ٿوريءَ خوشيءَ ۾ به خوش ٿيو وڃن. اها ڳالهه به ته سمجهڻ گهرجي ته ڇا نواز شريف ايترو پاڳل آهي جو ويهي کلم کلا اهڙا اعلان ڪندو؟ هو هوشيار شخص هروڀرو پاڻ لاءِ مسئلا پيدا ڇو ڪندو؟ هو ته وفاق جو نمائندو آهي سڀني جي پٺي ٺپوريندو ويندو. سڀني کي سونهري خواب ڏيکاريندو ويندو. هو اهڙي بي عقلائيءَ جو مظاهرو ڇو ڪندو. جڏهن ته کيس خبر آهي ته ڄام ۽ الطاف اتحاد ۾ اهو سڄو ڪم سولائيءَ سان ٿئي پيو ته پوءِ هروڀرو باه ٻارڻ مان فائدو. . .!!
بهاري جيڪي پاڪستان ٺهڻ وقت پراڻي اوڀر پاڪستان ۾ اچي رهيا هئا. آخر اهو به ته پاڪستان هو. هاڻ به ته بنگلاديش جي روپ ۾ به هڪ اسلامي ملڪ آهي. پوءِ ڀلا انهن کي اُت رهڻ ۾ اعتراض ڇو آهي. دراصل هو پنهنجي ڪرتوتن ۽ قهري ڪارواين جو ڀوڳي رهيا آهن. انهن ات اوڀر پاڪستان ۾ جيڪي قهر ڪيا سي ڪنهن کان لڪل ڪونهن. هي بهاري وڏا ظالم رهزن ۽ دهشتگرد آهن. ڪيترن اکين ڏٺل شاهدن اتان جون جيڪي ڳالهيون ٻڌايون آهن. يا وري اوڀر پاڪستان کان بنگلاديش ٺهڻ دوران ات جيڪو ڪجهه وهيو واپرايو اهو ڪتابن ۾ ڇپيل پڙهيو اٿئون. ڪجهه ڪتاب ته ڪن فوجي جنريلن به لکيا آهن. اهو سڀ ڪجهه ٻڌي ۽ پڙهي اهو نظريو قائم ڪرڻ ۾ دير نه ٿي لڳي ته اصل ۾ بنگلاديش ٺاهڻ جا ۽ پاڪستان ٽوڙڻ جا گنهگار بنگالي نه پر هي سڀ بهاري آهن. جهڙي طرح هت پناهگير اهو چون ٿا ته اسان پاڪستان ٺاهي هتان جي رهواسين تي احسان ڪيو آهي ۽ اسان ئي پاڪستان جا اصل معمار آهيون. اسان ئي پڙهيل ۽ قابل هئاسين باقي سڄي پاڪستان ۾ جاهل ۽ ڄٽ پکڙيل هئا. اهڙي طرح ات بنگال ۾ به بهارين جي به اها ئي روش هئي انهن جو ذهن تخريبي ڪاررواين ۾ هوشيار آهي ڇو ته بهاري گهر ويٺي ٽين جي دٻي ۾ پندرنهن منٽن ۾ هڪ اهڙو طاقتور بم ٺاهي سگهي ٿو. جنهن جو آواز هڪ وڏي طاقتور بم جهڙو هوندو آهي ۽ اڇلڻ مهل ٻه چار گهرن جون ڀتيون ضرور ڪيرائيندو آهي. هي ظالم قاتل بهاري جن بنگلاديش ۾ ظلمن جي انتها ڪري ڇڏي هئي. انهن هزارين قتل ڪيا. عورتن ۽ نياڻين جي عزتن کي پائمال ڪيو. گهرن کي باهيون ڏيئي ڪيترن انسانن کي زنده ساڙي ڇڏيو هو. پاڪستاني فوجين سان ملي انهن جيڪو ڪجهه ڪيو اهو تاريخ جو هڪ سياه ترين باب آهي. ان ڪري ته بنگلاديش ٺهڻ کان پوءِ سڀني کان جڏهن اهو پڇيو ويو ته هاڻ توهان ڪاڏي ويندؤ ته انهن ان ڊپ کان ته متان بنگالي انهن کان ڪو انتقام وٺن انهن ڪيمپن ۾ وڃي پناه ورتي ۽ اهو لکي ڏنو ته هو پاڪستان (رهيل پاڪستان) ڏانهن وڃڻ چاهين ٿا. سنڀالي هو ان پاڪستان کي نه سگهيا جيڪو قائداعظم ٺاهيو هو. هاڻ هليا آهن هن رهيل پاڪستان کي تباهه ڪرڻ.
ان حقيقت کي وڏي واڪ چوڻ ۾ ڪنهن کي به هٻڪ نه ڪرڻ گهرجي ته هي بهاري ڪنهن به صورت ۾ پاڪستاني نه آهن. خاص ڪري هي رهيل پاڪستان جيڪو چئن صوبن تي ٻڌل آهي. انهن کي ڪو به حق نه آهي هت اچڻ جو. هنن بهارين کي کپي ته هو بنگالين کان پنهنجي ڪيل گناهن جي معافي وٺي انهن سان گڏ وڃي رهن. اگر هو بنگالي هنن کي معافي نه ٿا ڏين يا قبول نه ٿا ڪن ته هو واپس پنهنجي اصل ملڪ بهار ڏانهن موٽي وڃن. باقي هن چئن صوبن تي ٻڌل پاڪستان تي هنن جو ڪو به حق نه آهي ۽ نه وري هتان جا ماڻهو هنن کي قبول ڪرڻ لاءِ تيار آهن. اڄ ٽيويهن تاريخ تي سنڌ ۾ بهارين جي اچڻ جي خلاف احتجاج جي تياري ڪافي ڏينهن کان ٿئي پئي. هڪ عرض ڪرڻو آهي هر سنڌيءَ کي چاهي ان جي وابستگي ڪهڙي به پارٽي سان هجي. اگر اهي سڀ محب وطن سنڌي آهن ته خدا جي واسطي هن مسئلي تي پاڻ ۾ ٻڌي ڪيو. پاڻ ۾ ايڪو پيدا ڪيو. اهڙي طرح سان هن احتجاج کي ڪامياب ڪيو جو تاريخ جي ورقن ۾ هي ڏينهن لکيو وڃي ۽ ٻين صوبن جي ماڻهن جون به اکيون پٽجي پون ته سنڌي هر اهم مسئلي تي جن مسئلن تي هن ڌرتيءَ جو بقاءُ جو دارومدار آهي گڏ ٿي سگهن ٿا. باقي ڇڙوڇڙ ٿي، ڌريون ٿي، الڳ ڪنو چاڙهي ويهندو ته ڪجهه به حاصل نه ٿيندو. پنهنجي تحفظ لاءِ، هن ڌرتيءَ جي بقاءُ لاءِ پنهنجي آئنده نسلن جي خوشحاليءَ لاءِ سنڌين کي وڏا فيصلا ڪري مضبوط قدم کڻڻا پوندا. اهڙا قدم کڻڻا پوندا جو ڌرتي ڌٻي وڃي آسمان رڙ ڪري اٿي. سڀ ڪو اهو چوي ته ڏسو ته سهي سنڌي گڏ ٿي ويا، هڪ ٿي ويا ۽ تاريخ ۾ امر ٿي ويا.

آچر3 2 ڊسمبر 1990ع