زندگيءَ ۾ ڏکن سکن جون ڳالهيون
انسان توقعات رکندو آهي ته ڏک به ملندو آهي ان جو هڪ ئي حل آهي ته انسان پاڻ ۾ همت پيدا ڪري ۽ خود تي حاوي ٿي وڃي ته پوءِ هي جيون نه صرف آسان پر خوبصورت به ٿيو وڃي. هي خودڪشيون ڪرڻ، هي ذهني ۽ جسماني بيماريون ۽ نفسياتي مرض به صرف ان ڪري وڌيل آهي جو هڪ ته انسان پنهنجن جذبن ۽ خواهشن تي قبضو نه ٿو ڪري ٻيو وري ٻين تي ڀاڙي ويهي ٿو. تنهائي به معاشري ۾ هڪ وڏو آزار ٿي پئي آهي. گڏيل گهرن ۾ رهندڙ ڪٽنب جهيڙا جهٽا ڪري وري به پاڻ ۾ گڏ ٿي، موقعي مهل تي هڪ ٻئي کي ڪم اچن ٿا. اهي گهر جن ۾ پهرين ئي هڪ مصروف زندگي هوندي آهي. ٻار ٻچا انهن جي پڙهائي ۽ تربيت ۽ ڀريل گهرن مان جڏهن سڀ ڪو الڳ الڳ ٿي ويندو آهي. نياڻين جون شاديون ٿي وينديون آهن. پٽ نوڪرين سانگي ٻين شهرن ۽ ملڪن ۾ هليا ويندا آهن. اهڙن گهرن جي وڏن ۾ وڏيون مايوسيون ۽ تنهائيون اچي وينديون آهن. اسان جي معاشري ۾ مائٽ اولاد مان وڏيون اميدون رکندا آهن پئسو هوندن ته وڏا وڏا گهر ٺهرائيندا آهن. آخر ۾ ڇا ٿيندو آهي ته سڀ ڪو ڇڙوڇڙ الڳ ٿي ويندو آهي ۽ پوڙها ماءُ پيءُ انهن وڏن گهرن ۾ اڪيلا ۽ پريشان رهندا آهن. جت ديڳڙا ٻوڙن جا ۽ ٿالهه اٽي جا پچندا هئا اتي ٻه مانيون کائڻ وارا به نه هوندا آهن. ان وقت پنهنجي وقت کي سٺي طرح گذارڻ لاءِ ڪيترا وسيلا ڪتب آڻي سگهجن ٿا. پر ڏٺو ويو آهي ته سواءِ چند گهرن جي هي سڀ وڏا پوڙها تنهائين جا شڪار ٿي مختلف بيمارين جي حوالي ٿي ويندا آهن....
زندگيءَ جي هر دور ۾ پنهنجو پاڻ کي خوش رکڻ لاءِ وسيلا پيدا ڪري سگهجن ٿا. پنهنجا فرض پورا ڪري ٿورو پنهنجي وجود تي به ڌيان ڏجي پنهنجا فرض نيڪ نيتي سان پورا ڪرڻ مهل اهو نه سوچجي ته اڳلو به فرض پورا ڪندو يا نه.... موٽ جي اميد رکڻ تي اجائي آهي.
وڏن توڙي ننڍن شهرن ۽ بهراڙيءَ جي ماحول ۾ ته وري زمين آسمان جو فرق آهي. ڳوٺن واهڻن ۾ ته وري به سڏواڪي تي ڏک سور ۾ سڀ ڪو ساٿ ڏيو ويٺو آهي. شهرن ۾ ته اهڙو حال آهي جو ڪير چور ڌاڙيل ڪنهن جي گهر ۾ گهڙندو آهي ۽ گهرڀاتي مدد لاءِ پڪاريندا آهن ته آس پاس جا رهندڙ پاڙيسري مدد ڪرڻ بجاءِ پنهنجا گهر جا دروازا بند ڪري ويهندا آهن گوليون هلن يا گهرن کي باهيون لڳن پر ڪوبه همدرد ٿي اڳتي ڪونه وڌندو آهي. اڄ ڪلهه وقت اهڙو اچي بيٺو آهي جو مرڻ جا ڪانڌي به صرف پنهنجا ويجها عزيز هوندا آهن. در تي بيهاريل گاڏيءَ ۾ لاش رکي وارث وڃي قبرستان پهچندا آهن. ٽيجهي چاليهي ۾ اگر مانيءَ جو بندوبست هوندو آهي ته مائٽن سان گڏ اوڙي پاڙي وارا ٻارن ٻچن سوڌو پهچي ويندا آهن. ٺيڪي جو هڪ قرآن پڙهي آرام سان ٻوڙ پلاءُ کائي وڃي گهر پهچندا آهن. ها اگر صرف قرآن خواني هوندي ته ڪير به نه ايندو گهر ڀاتين کي مسجد مان مولوين ۽ مدرسي جي ٻارن کي گهر ۾ گهرائي قرآن شريف جو ختمو ڪرائڻو پوندو آهي. ڪيترو نه ڏکيو وقت اچي ويو آهي جو انسانن مان هڪ ٻئي لاءِ پيار همدردي ۽ احساس ختم ٿي ويو آهي.
آچر 1 ڊسمبر 1991ع