اسٽيٽ بينڪ جون يادگيريون (5)
ساڳي وقت ڪجهہ وقت کانپوءِ مون کي انسپيڪشن جي مک ڌارا ۾ شامل ڪيو ويو، جنھن دوران مختلف ماڻھن سان واسطو پيو ۽ خاص طور پنجاب جي جي ٽي روڊ، پشاور ۽ ان جي پسگردائي ۾ قبائلي علائقن ۾ وڃڻ ۽ گهڻين تاريخي جاين وغيرہ کي ڏسڻ جو موقعو مليو.
گورنر ڊاڪٽر يعقوب جي دور کان بينڪ انتظاميا پاران بينڪ جي ملازمن سان لاڳاپيل پاليسين ۾ ايتريون تڪڙيون تبديليون ڪيون پئي ويون، جو اها پڪ نہ هوندي هئي تہ جيڪا پاليسي اڄ آهي، اها ڪيترو عرصو برقرار رهندي. اها ڳالھہ عشرت حسين جي دور ۾ بہ رهي، بلڪ ان ۾ اڃا تيزي اچي ويئي. ان دوران بينڪ پاران پروموشن پاليسي ۾ تبديلي ڪئي ويئي، پر اها پاليسي ايندڙ سال کان لاڳو ٿيڻي هئي. پراڻي پاليسي تحت اسان ٻہ سنڌي آفيسر پروموشن جا اهل هئاسين. گورنر غشرت حسين بجائي ان تي عمل ڪرڻ جي اسان تي نئين پاليسي لاڳو ڪئي ۽ اهڙي ريت اسان کي پروموشن نہ ملي سگهي. ان تي گورنر تي گهڻي تنقيد ٿي ۽ نتيجي ۾ کيس ايندڙ سال اسان ٻنھي کي پروموشن ڏيڻي پئي. آئون جولائي 2014 ۾ رٽائر منٽ تائين انھي ڊپارٽمنٽ ۾ رهيس.
منھنجي اپائنٽمنٽ ريسرچ ڊپارٽمنٽ لاءِ ٿي هئي. اهو بينڪ جو خاص شعبو هو، جتان ٻئي ڪنھن ڊپارٽمنٽ ۾ ٽرانسفر ٿيڻ ممڪن نہ هوندو هو، پر وقت سان گڏوگڏ اها پاليسي تبديل ٿي ويئي. ڪجهہ سالن کانپوء جنوري 1990 ۾ اتان ٽرانسفر ٿيڻ کانپوءِ وري ان ڊپارٽمنٽ ۾ نہ ويس. ان جي باوجود عجيب ڳالھہ اها هئي تہ سڄي بينڪ ۾ منھنجي سڃاڻپ ريسرچ ڊپارٽمنٽ جي حوالي سان هئي پر ريسرچ ڊپارٽمنٽ، جتي منھنجي وڃڻ کانپوءِ گهڻيون تبديليون آيون هيون ۽ گهڻا نوان آفيسر آيا هئا، مون کي ريسرچ جي حوالي سان نہ سڃاڻندا هئا. هن وقت بہ ڊپارٽمنٽ پاران جيڪو واٽس اپ گروپ ٺاهيو ويو آهي، ان ۾ منھنجو نالو شامل ناهي.
منھنجي بينڪ جوائن ڪرڻ کان اڳ هتي سنڌي بلوچ ايمپلائيز ويلفيئر ايسوسيئيشن (سبيوا) هوندي هئي. ان وقت جيئن تہ بينڪ ۾ سنڌي بلوچ ملازمن جو تعداد گهڻو نہ هو ان ڪري ان جو گهڻو نالو ۽ سرگرمي بہ نہ هئي. 1980 جي ڏهاڪي کان ڪوٽا سسٽم تي عمل ٿيڻ جي ڪري سنڌ ۽ بلوچستان جي مختلف علائقن مان هتي ماڻھو آيا ۽ اهڙي ريت سنڌي ۽ بلوچ ملازمن جي تعداد ۾ گهڻو واڌارو ٿيو ۽ سبيوا جون سرگرميون منظر تي اچڻ لڳيون. مون کي ان ۾ نہ تہ ڪا گهڻي دلچسپي هئي ۽ نہ ئي ان متعلق ڪا گهڻي ڄاڻ هئي. ڪجهہ وقت کانپوءِ مون سان گڏ ڪم ڪندڙ هڪ سنڌي دوست مون کي ٻڌايو تہ تنھنجي متعلق سبيوا ۾ بحث هلندڙ آهي تہ آيا هن کي ميمبر ڪري سگهجي ٿو يا نہ. مسئلو اهو هو تہ انھن مان گهڻن کي اها پڪ نہ هئي تہ هي واقعي سنڌي آهي يا ڪاٺياواڙي ميمڻ آهي. منھنجي هن دوست جڏهين منھنجي سنڌي هئڻ جي تصديق ڪئي ۽ کين ٻڌايو تہ هي سنڌي جو ليکڪ آهي تہ پوءِ انھن مون سان رابطو ڪيو ۽ مون کي ميمبر ڪيو. آئون هونئن ئي ان ٽريڊ يونين ۽ ايسوسيئيشن وغيرہ جي سرگرمي کان پري رهيو آهيان. ان ڪري منھنجي ميمبر هئڻ نہ هئڻ سان ڪو گهڻو فرق نہ ٿي پيو. باقي مختلف موقعن تي هو مون کان چندو ۽ في وغيرہ وٺي ويندا هئا. بھرحال ان جي ڪري منھنجي گهڻن سنڌي دوستن سان واقفيت ٿي ۽ تعلق پيدا ٿيو جيڪو هونئن نہ ٿئي ها ۽ اهو تعلق ڪنھن نہ ڪنھن صورت ۾ اڃا بہ باقي آهي.