ايٽم بم جي سياست
جنگ متعلق فيصلا ٽي اتحادي ملڪ آمريڪا، برطانيا ۽ سوويت يونين گڏجي ڪندا هئا. پر جڏهين ايٽم بم ٺاهڻ ۽ ان جي استعمال جو فيصلو ڪيو ويو تہ ان ۾ سوويت يونين کي شامل نہ ڪيو ويو ۽ نہ ئي ان سان ڪا صلاح مصلحت ڪئي ويئي. سوويت يونين پاران جپاني شھرن هيروشيما ۽ ناگاساڪي تي ايٽم بم ڪيرائڻ ۽ انساني جانين جي نقصان جي سخت نندا ڪئي ويئي.
يورپ ۾ فاشزم کي شڪست ڏيڻ ۾ سوويت يونين جو هڪ اهم ڪردار هو ۽ ان جي لاء ان کي وڏيون قربانيون ڏيڻيون پيون هيون. جيتوڻيڪ شروع ۾ تہ آمريڪا ۽ برطانيا وغيرہ جي اها خواهش هئي تہ هٽلر جي فوج سوويت يونين ۽ اتان جي پورهيت راڄ کي تباه ڪري ڇڏي، پر انھن جي اها خواهش پوري نہ ٿي ۽ سوويت يونين جنگ مان اڃا وڌيڪ طاقتور ٿي اڀريو. هاڻي مسئلو اهو هو تہ يورپ جي ملڪن کي سوويت يونين ۽ ڪميونزم کان ڪيئن بچائجي. انھن ۾ پولينڊ، آسٽريا وغيرہ تہ اهڙا ملڪ هئا جن جي حڪمرانن هٽلر جي فوجن سان گڏجي سوويت يونين تي ڪاه ۾ حصو ورتو هو. ان لاء سوويت يونين کي يورپ کان پري رکڻ لاء پھرين اها تجويز ڏني ويئي تہ سوويت يونين جرمني سان جنگ بندي جي ٽن مھينن کانپوء چين ۾ جپاني فوجن تي ڪاه ڪري. جيتوڻيڪ ان ڳالھہ تي عمل ٿيو پر ان سان مسئلو حل نہ ٿيو.
جنگ جي ڪري برطانيا جو ڏيوالو نڪري چڪو هو ۽ ايمپائر جي طور سندس زوال اچي چڪو هو. سندس ڇوٽڪارو ان ڳالھہ ۾ هو تہ آمريڪا جي سرپرستي قبول ڪري ۽ پنھنجن مفادن جو ڪنھن حد تائين بچاء ڪري. سوويت يونين جون فوجون يورپ جي گهڻو اندر تائين اچي چڪيون هيون. آمريڪا کي ان جو اهو ئي هڪ حل نظر آيو ٿي تہ ايٽم بم کي سوويت يونين سان سودي بازي ۾ وڌ ۾ وڌ فائدا حاصل ڪرڻ لاء استعمال ڪيو وڃي. آمريڪا جي اها بہ ڪوشش هئي تہ ايٽم بم جي تباه ڪارين کي نظر ۾ رکندي ان کي رڳو آمريڪا ۽ سندس هڪ اڌ دوست ملڪ تائين محدود رکيو وڃي. اهڙي تجويز گڏيل قومن کي بہ ڏني ويئي هئي، پر ايٽم بم جي ٽيڪنالوجي کي ائين محدود رکڻ ممڪن نہ هو. ٻي ڳالھہ تہ سوويت يونين اهڙي ڪنھن دٻاء کي قبول ڪرڻ لاء تيار نہ هو ۽ ان اهو ارادو ڏيکاريو تہ ڪجهہ وقت اندر اهو بہ اهو هٿيار تيار ڪري وٺندو ۽ اهڙي ريت آمريڪا جي اها برتري ختم ٿي ويندي.
جهڙي ريت هٽلر جرمن ماڻھن جي آريائي نسل تي زور ڏيندو هو ۽ ٻين سڀني ماڻھن کي گهٽ سمجهندو هو. اهڙي ريت جنگ جي ختم ٿيڻ کانپوء آمريڪا ۽ برطانيا انگريزي ڳالھائيندڙ ملڪن ۽ ماڻھن جي مٿڀرائپ تي زور ڏيندا هئا. جيتوڻيڪ جنگ جي ڪري پيدا ٿيل سياسي ۽ معاشي بحران جي ڪري برطانيا ۾ چرچل جي حڪومت ختم ٿي ويئي هئي ۽ ليبر پارٽي اقتدار سنڀاليو هو پر آمريڪي صدر ٽرومين ۽ ونسٽن چرچل لاڳيتو ان ڪوشش ۾ هئا تہ ڪھڙي ريت سوويت يونين جي اثر رسوخ کي ختم ڪجي. چرچل ان حد تائين وڃڻ لاء تيار هو ۽ آمريڪا ۾ پنھنجي ليڪچرن ۾ زور ڏيئي هن اها ڳالھہ ڪئي تہ ان کان اڳ جو سوويت يونين ايٽم بم ٺاهي اسان کي ان کي ايٽمي حملي ذريعي تباه ڪري ڇڏڻ گهرجي. ان جو بنيادي ڪارڻ اهو هو تہ هڪ تہ سوويت يونين عالمي معاملن ۾ پنھنجي حصي جي گهر ڪئي ٿي، جيڪو اهي ملڪ ڪنھن بہ صورت ۾ ڏيڻ لاء تيار نہ هئا ۽ ٻيو تہ نوآبادين جي قومي آزادي جي انقلابي تحريڪن کي سوويت يونين جي مدد ۽ پٺڀرائي حاصل هئي، جنھن سان يورپي ملڪن ۽ آمريڪا جي مفادن کي نقصان رسيو ٿي جيڪا ڳالھہ انھن جي لاء قبولڻ جوڳي نہ هئي.
آمريڪا جي ايٽم بم جي برتري تہ گهڻو عرصو برقرار نہ رهي سگهي پر دنيا هڪ لاڳيتو ڇڪتاڻ جو شڪار ٿي ويئي.