جنگ کانپوءِ جي دنيا
برطانيا لاء جيئن عام طور چيو ويندو آهي تہ ان ورهايو ۽ حڪومت ڪريو واري پاليسي اختيار ڪئي هئي، پر جنگ جي خاتمي کانپوء نوآبادين جي حوالي سان ان پاليسي کي بدلائڻو پيو ۽ هاڻي اها پاليسي هئي تہ متحد رکو ۽ حڪومت ڪريو تہ جيئن ملڪ ۾ ڏڦيڙ ۽ انتشار نہ هجي ۽ پنھنجن مفادن جو موثر نموني بچاء ڪري سگهجي. ان سلسلي ۾ ملايا جو مثال آهي، جتي مختلف حصن ۾ انقلابي ۽ آزادي لاء وڙهندڙ گروپن پنھنجيون حڪومتون قائم ڪيون هيون. اتي برطانيا فوجي مداخلت ڪري ملڪ جي مختلف حصن کي اتان جي راجائن تحت هڪ ملڪ طور متحد ڪيو. ساڳي پاليسي انھن انڊونيشيا ۾ بہ اختيار ڪئي ۽ پوء ننڍي کنڊ جي سلسلي ۾ بہ انھن اها ئي پاليسي اختيار ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.
اوڀريورپ جي ڪجهہ ملڪن رومانيا، هنگري۽ پولينڊ وغيرہ ۾ انھن انقلابي جماعتن جن فاشزم خلاف جدوجھد ۽ ويڙه ڪئي هئي، اقتدار سنڀاليو هو. انھن کي سوويت يونين جي حمايت حاصل هئي. جڏهين تہ آمريڪا ۽ برطانيا هڪ پاسي انھن وايٽ گاردز جي حمايت ڪري رهيا هئا، جن جنگ ۾ جرمن فاشسٽن سان گڏجي سوويت يونين تي حملي ۾ حصو ورتو هو ۽ ٻئي پاسي سوويت يونين تي اهو دٻاء وڌو پئي ويو تہ جيئن تہ اهي حڪومتون عوام جون نمائندہ ناهن، ان ڪري سوويت يونين انھن جي حمايت تان هٿ کڻي پنھنجيون فوجون اتان واپس گهرائي. پر سوويت يونين ان لاء تيار نہ هو ۽ ان جو اهو اصرار هو تہ برطانيا يونان مان پنھنجيون فوجون، جيڪي هن اتي انقلابي تحريڪ کي ڪچلڻ لاء موڪليون هيون، واپس گهرائي. برطانيا پاران اهي فوجون ان وقت واپس گهرايون ويون جڏهين ان محسوس ڪيو تہ پنھنجن معاشي مسئلن جي ڪري هو انھن جو خرچ کڻڻ جي قابل نہ رهيو هو ۽ ان آمريڪا کي درخواست ڪئي هئي تہ سندس جاء تي اهو يونان جو ڪنٽرول سنڀالي. ساڳي ريت اهو معاملو ايران سان بہ هو جتي برطانيا ۽ آمريڪا جي تيل ڪمپنين جا مفاد هئا ۽ سوويت يونين جي فوجن جي هوندي اتي کاٻي ڌر ۽ قوم پرست ڌرين کي مدد ملي ٿي. گهڻي دٻاء جي ڪري نيٺ سوويت يونين کي هتان پنھنجيون فوجون واپس گهرائڻيون پيون.
فلسطين پھرين مھاڀاري جنگ کانپوء برطانيا جي مينڊيٽ ۾ هو. هتي يورپ جي مختلف ملڪن مان يھودين جي وڏي تعداد ۾ اچي آباد ٿيڻ جي ڪري سندن مقامي عرب آبادي سان هڪ ڇڪتاڻ واري صورتحال پيدا ٿي پيئي هئي. برطانيا جو اهو خيال هو تہ هتان وڃڻ کانپوء علائقي ۾ پنھنجن مفادن کي تحفظ ڏيڻ جو بھتر طريقو شام، لبنان، سعودي عرب ۽ فلسطين تي مشتمل هڪ يونين ٺاهي وڃي جنھن سان معاملا طئي ڪرڻ سولا ٿيندا. پر يھودي آبادڪار ان ڳالھہ کي مڃڻ لاء تيار نہ هئا ۽ کين پنھنجو ڌار ملڪ گهربل هو. انھن برطانيا تي دٻاء وجهڻ لاء دھشت گرد ڪاروايون تيز ڪري ڇڏيون هيون. خاص طور يروشلم ۾ هوٽل، جتي برطانيا جو هيڊ ڪوارٽر هو، تي حملو جنھن ۾ ڪيترا فوجي مارجي ويا برطانيا کي هتان جلد ڪو فيصلو ڪري نڪرڻ تي مجبور ڪري ڇڏيو. ٻيو آمريڪا جي بہ هتي هڪ يھودي رياست جي قائم ٿيڻ ۾ دلچسپي هئي، جيڪا ان اهم علائقي ۾ سندس مفادن جو تحفظ ڪري سگهي. ان مقصد لاء ان يھودي آبادڪارن جي حمايت ۽ مدد ڪئي ٿي. ساڳي وقت برطانيا تي دٻاء وجهڻ لاء سوويت يوئين پاران بہ يھودي آبادڪارن جي امداد ڪئي ويئي. اهڙي ريت برطانيا فلسطين جي حوالي سان پنھنجن ارادن ۾ ڪامياب ٿي نہ سگهيو ۽ فلسطين ۾ هڪ يھودي رياست جو قيام عمل ۾ آيو.
اهڙي ريت نون تضادن ۽ ٽڪراون سان نئين دنيا جو قيام عمل ۾ آيو.