غدار
ان جو مک ڪارڻ اهو آهي تہ سنڌي مسلمان نائون مل جي ڪردار جو جائزو وٺڻ مھل ان کي سياق و سباق ۾ نہ ٿا ڏسن. اهي اهو نہ ٿا ڏسن تہ اهڙا ڪردار ڇو پيدا ٿين ٿا. ٽالپرن جا سنڌ تي حڪمراني جا اسي سال سنڌي هندن لاء تمام ڏکيا هئا. انھن جي زمين خريد ڪرڻ تي تہ پابندي هئي پر ان سان گڏ مالدار ۽ معتبر هندن تي بہ گهوڙي جي سواري ڪرڻ تي پابندي هئي ۽ کين گڏه ۽ خچر سواري لاء استعمال ڪرڻو پوندو هو. مختلف بھانن سان کين زوري مسلمان ڪيو ويندو هو ۽ سندن طھر ڪرايا ويندا هئا. نائون مل جي پيءُ سان پڻ اها ساڳي ڪار ٿيڻ واري هئي، پر هو بچي ويو.
ان ڳالھہ کي نظر ۾ رکڻ گهرجي تہ انگريزن هڪ لحاظ کان سنڌي هندن لاء نجات ڏياريندڙ جو ڪردار ادا ڪيو. ساڳي وقت ان ڳالھہ جو جائزو وٺڻ گهرجي تہ سنڌي هندن کي سنڌ جي مين اسٽريم کان پري ڪرڻ ۽ نائون مل کي غدار ڪرڻ ۾ عام سنڌي مسلمانن ۽ خاص طور ٽالپور حڪمرانن جو ڪيترو ڪردار هو.