جڏھن ھوش آيو
شاعري احساسن کي خيالن جو روپ ڏيندي آهي ۽ ان ۾ شاعر جو پنھنجو اندر ڪنھن نہ ڪنھن شامل هوندو آهي. ڏٺو وڃي تہ ترجمو نثر ۽ خاص طور فڪشن جو بہ ڏکيو آهي پر شاعري جو ترجمو جيڪڏهين ناممڪن نہ تہ ڏکيو ضرور آهي. ان جو مقصد شاعر، جنھن جي ٻولي پڙهندڙ لاء اوپري هوندي آهي، کي پڙهندڙ تائين پھچائڻ هوندو آهي. منھنجو اهو خيال آهي تہ جيئن تہ اٽڪل سڀ سنڌي پڙهندڙ ساڳي ريت اردو بہ پڙهي سگهن ٿا، ان کي اردو مان سنڌي ۾ ترجمي ڪرڻ جو ڪو خاص لاڀ حاصل نہ ٿو ٿئي. خاص طور شاعري لاء تہ اها ڳالھہ وڌيڪ صحيح آهي. هن ڪتاب ۾ فيض، فھميدہ رياض ساحر لڌيانوي، علي سردار جعفري ۽ گلزار وغيرہ جي شاعري جا ترجما ڏنا ويا آهن پر مون کي جيڪو لطف انھن جي اصلوڪي ٻولي ۾ ڪيل شاعري ۾ آيو اهو ان ۾ نہ آيو. ٻي ڳالھہ تہ منھنجي خيال ۾ جيڪي نظم، ڊچ، عربي ۽ ٻين غيرانگريزي ٻولين ۾ آهن انھن جي انگريزي ترجمي مان انھن کي سنڌي ۾ آندو ويو آهي. اهڙي ريت ٽين ٻولي ۾ آڻڻ سان ان شاعري جو روح متاثر ٿئي ٿو.
ترجمي نگار ترجمي لاء مواد جي چونڊ پنھنجي مزاج مطابق ڪندو آهي. ساڳي ريت هتي بہ اهڙن شاعرن جي شاعري جي چونڊ ڪئي ويئي آهي جيڪي ترقي پسند ليکيا وڃن ٿا. اهو ضروري ناهي تہ ترقي پسند شاعر جو مطلب رڳو انقلابي گيت چوڻ ۽ طبقاتي جدوجھد جو راڳ ڳائڻ هجي. ڏٺو وڃي تہ انھن سڀني شاعرن اهي سڀ ڪم بہ ڪيا جيڪي عام ماڻھو ڪندو آهي ۽ ان جو پنھنجي تخليق ۾ اظھار بہ ڪيو. انھن شين جي تخليقي سونھن کي نظرانداز نہ ٿو ڪري سگهجي ۽ اهو پاڻ سندن انقلابي جدوجھد جو هڪ پاسو آهي.
اهڙي ريت ترجمي نگار شاعر جو رڳو اهو پاسو پيش ڪري ٿو جيڪو سندس پنھنجو ۽ سندس پسند جو پاسو آهي. ڪنھن بہ شاعر جي پوري شخصيت جو عڪس ان مان پڙهندڙ کي نہ ٿو ملي.