سچ جي ڳولھا
سندس ڪتاب روبرو رجنيش اوشو جي حوالي سان لکيل آهي. جنھن ۾ هن اوشو جي زندگي جي مختلف پاسن جو جائزو ورتو آهي. هو ننڍي هوندي پنھنجي ناناڻن وٽ رهندو هو. خاص طور سندس ناني سندس شخصيت جي ٺھڻ ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو. ڳوٺ ۾ جيئن تہ اسڪول نہ هو ان ڪري هو نون سالن تائين اسڪول نہ ويو. پنھنجي ناني جي وفات کانپوء جڏهين هو پنھنجي ماء پيءُ سان رهڻ آيو تہ سندس پيءُ کيس زوري اسڪول ۾ داخل ڪرايو. هو اسڪول کي هڪ قيد خانو سمجهي ٿو. ان عمر ۾ سندس هڪ ئي دوست وائس ميونسپل ڪمشنر ۽ ناميارو وڪيل شنڀو بي ئي ٺھي سگهيو، جنھن وٽ هو پنھنجي ظالم ماستر جي شڪايت کڻي ويو هو. ننڍي عمر ۾ ئي منجهس پيش بيني جي صلاحيت هئي ۽ ڪنھن کي سندس آئندي متعلق ٻڌائي سگهندو هو. پنھنجي روحاني سفر ۾ هن ٽن شخصن پاڳل بابا، مگا بابا ۽ مستو بابا کان فيض حاصل ڪيو.
رجنيش هڪ صاف گو ۽ هر ڪنھن کي منھن تي چئي ڇڏڻ وارو ماڻھو هو. سندس گهڻن ڳالھين ۾ تضاد هوندو هو. هو مدر ٽريسا کي پسند نہ ڪندو هو. ساڳي وقت سندس خيال ۾ تلسيداس اصلوڪو ڪوي نہ هو. رامائن اصل ۾ والميڪي جي تخليق هئي. هو مھاتما گانڌي جي ڪجهہ خيالن سان اختلاف ڪندو هو، پر سندس آخري رسمن ۾ شريڪ ٿيو. مرار جي ڊيسائي کي پسند نہ ڪندو هو پر جواهر لال نھرو ۽ اندرا جي عزت ڪندو هو. ساڌن سنتن کي مڃڻ تہ پري جي ڳالھہ، انھن کي انسانيت جو ويري ڪري ليکيندو هو. هن شري ڪرشن، مھاوير، ڪبير ۽ ميران ٻائي وغيرہ کي پسند ڪيو ٿي، پر گوتم ٻڌ سان سندس خاص لڳاء هو. ان جي نالي تي هن پنھنجي آشرم ۾ ٻڌ هال قائم ڪيو هو. ساڳي وقت هو ٻڌ جي من کي مارڻ واري فلسفي سان اتفاق نہ ڪندو هو. هو پاڻ بانسري وڄائيندو هو ۽ موسيقي کي نرواڻ حاصل ڪرڻ جو هڪ ذريعو سمجهندو هو.
ڀارت ۾ پوني ۾ پنھنجي آشرم قائم ڪرڻ سان گڏ هن پرڏيھہ ۾ پڻ ڪم ڪيو. آمريڪا ۾ هن هڪ ڏورانھين جاء تي پنھنجو آشرم قائم ڪيو هو. ان وقت اتي رونالڊ ريگن جي حڪومت هئي. هن کيس پسند نہ ٿي ڪيو ۽ آمريڪي مفادن لاء هاڃيڪار ٿي سمجهيو. روم جي پوپ سان صلاح کانپوء کيس گرفتار ڪيو ويو. ليکڪا جو چوڻ آهي تہ کيس ماني ۾ ڪوئن کي مارڻ وارو زهر ڏنو ويو. ان وقت هو بچي ويو ۽ جيل مان نڪري آيو. مختلف يورپي ملڪن جي دوري کانپوء هو ڀارت موٽي آيو.
هن ڪتاب ۾ ليکڪا تحقيق ۽ حقيقتن سان گڏ پنھنجي تصور ۽ خيال آرائي کي پڻ ڪم آندو آهي. باغ ۾ گهمندي هو گوتم ٻڌ، گرو نانڪ، ڪبير، ميران ٻائي ۽ شاه لطيف جي گڏجاڻي جو احوال لکي ٿي. انھن مان هر ڪو پنھنجي زندگي جي ڪٿا ٻڌائي ٿو. انھن سڀني ۾ هڪ ڳالھہ مشترڪ اها هجي ٿي تہ اهي سماج جي ريتن رسمن ۽ ڀيد ڀائوسان ٺھڪي نہ ٿا هلي سگهن ۽ پنھنجي طريقي سان انھن خلاف بغاوت ۽ جدوجھد ڪن ٿا. سندن مقصد حق ۽ سچ جي ڳولھا هجي ٿو. ان گڏجاڻي ۾ جيتوڻيڪ اوشو نہ ٿو هجي پر پوء باغ ۾ نصب اوشو جو مجسمو ساڻس ڳالھائي ٿو ۽ کيس ٻڌائي ٿو تہ هن ان سڄي گڏجاڻي کي ڏٺو پي ۽ ان ۾ شريڪ سڀ سندس ساٿي آهن.
اوشو نہ ڪنھن مذهب جو پيروڪار هو ۽ نہ ئي هن ڪو نئون ڌرم يا عقيدو پيش ٿي ڪيو. اڄ جو ماڻھو معاشي لحاظ کان آسودو هوندي بہ اڪيلو ۽ نفسياتي مسئلن جو شڪار آهي. کيس ذهني سڪون جي ڳولھا آهي ۽ ان جي لاء هو مختلف طريقا استعمال ڪري ٿو. وقت بوقت مختلف Cult سامھون اچن ٿا. انھن جو گهڻو زور يورپ ۽ آمريڪا ۾ رهيو آهي جتي ماڻھو گهڻي ڀاڱي مذهب کان پري ٿي ويا آهن ۽ پنھنجي نفسياتي خال ۽ مسئلن جو حل انھن ڳالھين ۾ ڏسن ٿا. ساڳي وقت ان کي رياست ۽ روايتي مذهب جي اسٽيبلشمنٽ پاڻ لاء خطرو تصور ڪري ٿي. خاص طور آمريڪا ۾ اهڙن گهڻن Cults خلاف ڪاروايون ٿيون آهن. اتي اوشو سان جيڪي ڪجهہ ٿيو اهو ان جو هڪ مثال آهي. ڪتاب ۾ ليکڪا جي اوشو سان قربت ۽ عقيدت جو اظھار ٿئي ٿو.
ان ڳالھہ تي غور ڪرڻ جي ضرورت آهي تہ سائنسي ۽ مادي ترقي سان گڏوگڏ ماڻھو جي روحاني ۽ ذهني مسئلن کي ڪيئن حل ڪجي.